Reactie op "Open brief aan voorzitter FNV Bondgenoten" (februari 2003)

Beste redactie,

Toen jullie de open brief aan mij schreven, was het een zonnige wintermiddag. "Lekker helder weer dat mensen vrolijk maakt", volgens jullie. Nu ik aan mijn reactie werk, is het ook zulk weer, met het verschil dat het ondertussen voorjaar is. De eerste vijf maanden als voorzitter van FNV Bondgenoten zitten erop. Het is een enorm drukke periode geweest, vandaar ook dat mijn reactie even op zich heeft laten wachten. Maar ik heb een weekje vakantie gehad en mij rustig kunnen bezinnen.

Jullie stippen twee punten aan. Jullie zorgen over het karakter van de dienstverlening van de bond en jullie opmerking over het standpunt van de bond over de oorlog in Irak. Ik wil daar het volgende over kwijt. Met de andere FNV-bonden hebben wij natuurlijk gediscussieerd over wat het FNV-standpunt zou moeten zijn over het Amerikaanse ingrijpen in Irak. Wij hebben toen besloten dat het niet aan ons is als vakbeweging om voorop te lopen in zo'n internationaal politiek verhaal. Simpelweg, omdat het niet tot onze kerntaken behoort. Wel moeten wij onze positie bepalen en kijken welke rol we kunnen spelen door een eventuele aansluiting bij door anderen georganiseerde activiteiten. Of we moeten een bijdrage kunnen leveren op het gebied van werk en inkomen. In de federatieraad hebben we onlangs gesproken over de situatie in het Midden-Oosten. Wij willen bijdragen aan vrede in die regio en wel door projecten te starten met de vakbeweging daar.

Het andere zorgpunt gaat over de dienstverlening of liever gezegd de manier waarop FNV Bondgenoten het vakbond-zijn invult. Ik lees jullie vrees dat wij teveel op een bedrijf gaan lijken en jullie niet blij zijn met de Countdown kortingskaart. Alle gekheid op een stokje, je kan FNV Bondgenoten niet vergelijken met de Makro. Bondgenoten heeft als kerntaak het behartigen van de belangen van onze leden, maar ook van niet-leden, op het gebied van werk en inkomen, zowel collectief als individueel. En dat bedoel ik ook, als ik zeg dat ik terug naar de basis wil. We moeten ons concentreren op de kerntaak en van daaruit duidelijk maken dat het loont om lid te zijn van een vakbond. De cao geldt natuurlijk voor iedereen, maar we kunnen collectieve afspraken maken die leden voordeel opleveren. In cao's zitten ook steeds meer individuele keuzemogelijkheden. We maken dus afspraken waar leden individueel mee verder moeten. Ook daar moeten we dan in adviseren, vandaar bijvoorbeeld FNV Financieel Advies. En dat geldt ook voor sociale plannen. Dat leden daarnaast ook individuele voordeeltjes kunnen krijgen als een Countdown kaart of goedkopere groene stroom, doet daar geen afbreuk aan. Sterker nog, het voegt een dimensie toe aan het lidmaatschap. Wie kien is op de aanbiedingen kan zijn lidmaatschap op die manier al terugverdienen.

Dat een Countdown kortingskaart weinig met de ideële grondslag van de bond te maken heeft, is duidelijk. Maar tijden zijn veranderd. Mensen worden niet meer automatisch lid van de bond, omdat ze arbeider zijn. Dat wij hen toch als lid willen hebben en houden, wil niet zeggen dat we onze 'roots' verloochenen, integendeel.

FNV Bondgenoten heeft 480.000 leden, de FNV zelfs 1,2 miljoen. Dat al die mensen het niet altijd op alle punten met elkaar eens zijn, lijkt mij duidelijk. En dat al die mensen niet dezelfde reden hebben om lid te zijn, ook. Sommigen zijn lid, omdat ze vinden dat het er bij hoort. Anderen zien het lidmaatschap als vangnet bij een arbeidsconflict en gaan dus puur voor de individuele belangenbehartiging. Ook de belastingservice is heel populair onder leden, maar is wel een individueel gerichte dienst.

Wij willen al die verschillende leden zo goed mogelijk bedienen en zich thuis laten voelen bij de bond. Wij streven er naar om de mening van onze leden zoveel mogelijk tot zijn recht te laten komen. Maar dat niet iedereen het altijd met zijn eigen bond eens is, kan niet anders. Dat er verschillende standpunten leven binnen de bond, is iets waardevols. Het zorgt voor discussie en debat. Over belangrijke issues als 'loonmatiging', 'de WAO' of bijvoorbeeld 'de oorlog in Irak', gaan wij de discussie met de achterban aan, om te zorgen dat het uiteindelijke standpunt van de FNV overeenkomt met dat van de meerderheid van de leden. Het kan natuurlijk altijd voorkomen dat mensen zich niet herkennen in een uiteindelijk standpunt van de bond, of in een aangeboden product of dienst.

Jullie willen mij meegeven dat ik, ofwel Bondgenoten, met het verleden moet breken. Volgens mij hoeft de bond nergens mee te breken. Het viel mij trouwens op dat jullie heel vaak het woordje 'tegen' gebruiken. Het sleutelwoord moet volgens mij juist 'voor' zijn: de bond is er voor zijn leden, voor werknemers en moet vooral vooruit. Wij - en dan bedoel ik het nieuwe hoofdbestuur - zijn hard aan het werk om Bondgenoten vooruit te laten kijken. We hopen dat jullie meekijken.

Henk van der Kolk
(voorzitter FNV Bondgenoten)