welkom
edities
inhoud

Upton Sinclair - Amerikaans schrijver en socialist (deel 2)

Een schrijvende activist

Na The Jungle (1906) volgden nog vele boeken. King Coal (1917), Oil! (1927) en Boston (1928) worden als de betere beschouwd. In de laatste, Nederlandse titel "De martelaren van Boston", zijn de van moord beschuldigde anarchisten Sacco en Vanzetti de hoofdpersonen. Ze worden drie weken na de moord op 5 mei 1920 gearresteerd en na een lijdensweg van zeven jaar ter dood veroordeeld. Het proces trok wereldwijde aandacht en bracht overal mensenmassa's op de been.

Immense productie

Upton Sinclair had goede contacten met de vakbeweging. Van zijn wat sentimenteel kritische roman over de automagnaat Henry Ford (The Flivver King, De Koning van de Fordjes, 1937) nam de United Automobile Workers (UAW) er 200.000 af. Midden jaren dertig begonnen de arbeiders in de auto-industrie zich te organiseren. De slogan was: Unionism not Fordism. Victor Reuther van de UAW zag dit boek als het beste document ooit geschreven om mensen ervan te overtuigen lid te worden van een vakbond:

"There was a time when you could not walk into a union hall in Michigan without seeing the green covers of The Flivver King sticking out of the back pocket of a union man. In practically every case, the man had read the book. Now he was carrying it around to refer to in an argument, to prove his point, to reassure him, to be a companion."

Naast de bijna honderd boeken schreef Sinclair duizenden pamfletten, artikelen, essays, boekbesprekingen en brieven aan vele mensen. Hij heeft menigten toegesproken en vaak lezingen gehouden. Wat omvang betreft, is de Lanny Budd Reeks zijn grootste schepping. In 1940 komt het eerste deel uit over deze kunstzinnige zoon van een Amerikaanse wapenfabrikant, in 1953 het elfde en laatste deel. Voor het derde deel Drakentanden ontving hij in 1942 de Pulitzerprijs. De lezer wandelt met Lanny Budd door de wereldgeschiedenis van een groot deel van de twintigste eeuw; van de moord op aartshertog Frans Ferdinand in Serajewo in 1914 tot in de Koude Oorlog. Het is een lang - elk deel ongeveer vijf- tot zeshonderd bladzijden - onderhoudend, bij vlagen spannend, zeer plezierig leesbaar relaas over de avonturen en wetenswaardigheden van Lanny die alle grote figuren uit de beschreven tijd ontmoet. Hij treedt onder andere op als spion van president Roosevelt onder de nazi's. H.G. Wells uitte zich er lovend over: "Het is het meest volledige en kleurige beeld dat ooit is gegeven van onze bewogen tijd."

The Jungle is een boek dat velen nog steeds aanspreekt en regelmatig wordt herdrukt. Het is te koop in elke goede boekhandel, waar ook ter wereld. Ook andere publicaties worden af en toe herdrukt. Twee jaar geleden vond ik bij Barnes en Noble in New York een mooie herdruk van The Millennium. A comedy of the year 2000 (1907). Simclair kijkt 93 jaar vooruit en stelt zich het jaar 2000 voor, wanneer het kapitalisme op het toppunt van zijn macht staat met de constructie van The Pleasure Palace, een glanzend honderd verdiepingen hoog gebouw in het midden van Central Park in New York. Tijdens de feestelijke opening explodeert het vanwege een wetenschappelijk experiment met radium. Iedereen in de wereld wordt gedood behalve elf personen in het Pleasure Paleis. De overlevenden bouwen weer een bestaan op en scheppen een nieuwe kapitalistische maatschappij. Wanneer dat na verschillende pogingen mislukt, zetten ze zich in voor een utopische samenleving waarin iedereen met elkaar samenwerkt.

Persoonlijk en politiek leven

In de periode van 1886 tot 1907 woont Sinclair in New York. Hij bezoekt het City College en studeert aan de Columbia Universiteit. In 1894 begint zijn schrijvend leven; voor dagbladen, honderden jeugdverhalen in een razend snel tempo. Hij trouwt in 1900 met Meta H. Fuller, met wie hij een jaar later een zoon krijgt. Tot de uitgave van The Jungle leven ze in armoede en met schulden. Met de opbrengst van deze roman sticht Sinclair Helicon Hall, een experiment in groepsleefvorm zoals Frederik van Eeden in Nederland met Walden probeerde.

Het zit het echtpaar niet mee. In 1907 brandt het gebouw af. Ze zijn weer arm, krijgen huwelijksproblemen, Sinclair zwerft wat rond, een scheiding wordt door de rechter in New York niet toegestaan en voltrekt zich uiteindelijk in Nederland in 1912. Een jaar later trouwt hij met Mary Craig Kimbrough met wie hij gelukkig samenleeft tot haar dood in 1961. Ze verhuizen in 1914 naar Zuid Californië. Mary's autobiografie Southern Belle uit 1959, waarin Sinclair de hoofdrol speelt, is een zeer prettig leesbaar en charmant boek.

In de jaren twintig is Sinclair diverse keren kandidaat voor de socialisten voor het Congres en voor het gouverneurschap van Californië. Hij krijgt nooit meer dan enkele duizenden stemmen. In het najaar van 1933 trekt hij zich tot verbazing van velen terug uit de Socialistische Partij, wordt Democraat, maar beschouwt zich en presenteert zich overal nog steeds nadrukkelijk als een onafhankelijk socialist. Met zijn programma I, Governor of California and How I Ended Poverty slaagt hij erin de zes andere kandidaten te verslaan voor de partijnominatie. Afgezien van wat Nixon later allemaal uitspookte, begint dan wat wordt gezien als de smerigste campagne tegen een politiek kandidaat. Het is Sinclairs bedoeling met de EPIC beweging (End Poverty in California) een eind te maken aan armoede en werkloosheid. De Republikeinen schrikken enorm van de populaire democraat en maken "deze Bolsjewiek" op vele manieren zwart. De burgers wordt EPIC voorgespiegeld als Everybody's Poorhouse Including California. Greg Mitchell geeft in zijn 665 bladzijden tellende The Campaign of the Century. Upton Sinclair's Race for Governor of California and the birth of media politics een van dag tot dag verslag van een zeer spannende verkiezingsstrijd. Deze duurt ruim drie maanden en eindigt op de dag dat Sinclair wordt verslagen, woensdag 7 november 1934. Veel bekende en beroemde personen passeren de revue. De hoofdfiguren zijn Sinclair zelf, president Franklin D. Roosevelt met wie Sinclair heeft gesproken en wiens New Deal door hem is beïnvloed en Hollywood (een collectief verschijnsel).

De rijke en machtige film- en persmagnaten voelden zich bedreigd door Sinclair en zetten alle middelen in om hem uit te schakelen. Daarbij konden ze rijkelijk putten uit zijn werk en daaraan een misleidende draai geven. Ze dreigden de hele filmindustrie naar Florida te verhuizen wanneer Sinclair het voor het zeggen zou krijgen. In de theaters van Californië werden filmbeelden en nieuwsberichten vertoond met sympathiek ogende mensen die op een vriendelijke manier de Republikeinse kandidaat aanprijzen tegenover crimineel uitziende types met Russische accenten die hun hoop op een overwinning van Sinclair uitspreken. Het is misschien maar goed dat de race verloren werd, anders zou hij op de avond van de overwinning zijn doodgeschoten. Sinclair was geen man om bij de pakken neer te zitten. Drie dagen later begint hij aan een boek: I, Candidate for Governor and How I Got Licked.

Herontdekt

Ook in De Handen Ineen komt de EPIC beweging aan de orde. Sinclair verwachtte veel van president Roosevelt in de bestrijding van de economische crisis en de werkloosheid. In 1934 ontmoette hij hem in het Witte Huis en vertelde over zijn politieke opvattingen en plannen. Roosevelt onthield Sinclair echter zijn politieke steun. Het boek eindigt met:

"Een belangrijke beslissing waarvoor de President van de Verenigde Staten zich geplaatst zag, die door alle zakenlieden van Amerika de ene kant opgetrokken werd en door alle idealisten en dromers van sociale rechtvaardigheid de andere kant op! Zou hij de werklozen het land en het gereedschap geven waarmee zij zelf een nieuwe wereld zouden kunnen opbouwen, een wereld met nieuwe vrijheid en onafhankelijkheid voor alle werkers? Zou hij hen in de gelegenheid stellen om te bewijzen dat zij dat konden doen en dat zij dat wilden doen? Dat was zeer, zeer gevaarlijk in de ogen van iedereen die in het bestaande winststelsel geloofde en die dacht dat dit stelsel wel weer opgekalefaterd en aan de gang gehouden kon worden. Het zou inderdaad de meest revolutionaire daad en de meest revolutionaire gebeurtenis in het hedendaagse Amerika zijn. Wat zou Franklin D. Roosevelt antwoorden?"

In de jaren zestig wordt Sinclair herontdekt door de jongere generatie. Onvermoeid reist de bejaarde schrijver door het land. Overal waar hij een lezing houdt, luisteren grote groepen studenten en arbeiders ademloos naar hem. In 1965 eert de United Automobile Workers de schrijvende activist Sinclair met de Social Justice Award.

In de lente van 1906 lunchte Upton Sinclair met president Theodore Roosevelt in het Witte Huis en sprak over de noodzaak van hervormingen in de slachthuizen te Chicago. In de biografie van Leon Harris Upton Sinclair: American Rebel is een ontroerende foto opgenomen van Sinclair in een rolstoel in het Witte Huis op 15 december 1967. President Johnson bukt zich wat voorover om de 89-jarige een hand te geven ter gelegenheid van de ondertekening van een nieuwe wet ter verbetering van de vleesverwerkende industrie. Ook Ralph Nader, de radicale consumentenadvocaat en later tegenkandidaat van Gore en Bush, is uitgenodigd. Upton Sinclair overlijdt in een verpleeghuis in New Jersey op 25 november 1968.

Harry Peer

In nummer 108 is een lijstje met literatuur opgenomen.

Foto (44 kb)