Bevordering voldoende woongelegenheid "zorg der overheid" (1)
Landelijk woonprotest
Harry Peer
Amsterdam. Op de Dam. Zaterdagmiddag 10 oktober 2026. Duizenden mensen bijeen om te protesteren tegen de woningood. Ze geven hun mening en spuien hun ongenoegen over wonen en huren en het politieke beleid hieromtrent. Allemaal burgers die moeite hebben moeten doen - vaak wanhopig - om een dak boven hun hoofd te krijgen en gebukt gaan onder hoge huren en verdere woonlasten. Ervaringsdeskundigen dus. Een aantal demonstranten is dakloos.
Er is een wooncrisis in Nederland. Diverse sprekers informeren ons er nog eens over. Motto's: Geen mensen zonder huizen. Geen huizen zonder mensen. Huizen voor mensen. Niet voor de winst.
Esmée Barel, bestuurslid van de Bond Precaire Woonvormen, onderhoudt de menigte en praat de sprekers aan elkaar. Nil Sendil, coördinator van de landelijke coalitie Dakloosheid voorbij! , pleit voor het structureel uitbannen van dakloosheid. Zeno Winkels, directeur en Charlotte Buijtelaar, projectleider, spreken namens de Woonbond, de grootste huurdersorganisatie van Nederland. Neele Boelens, voorzitter van FNV Young & United benadrukt: wonen als basisrecht dat geen verdienmodel mag zijn. Mustapha Eaisaouiyen, een bekende Rotterdamse woonactivist en oud-bewoner van de gesloopte Tweebosbuurt, geeft in een bewogen en strijdvaardig betoog aan dat we ons als burgers niet uit elkaar moeten laten drijven, dat we solidair moeten zijn met elkaar.
Madrid
Een bijzonder moment doet zich voor, wanneer we op de Dam contact krijgen met de woningdemonstranten in Madrid. Iedereen koestert de net overleden 87-jarige Maricarmen Abascal in het hart. We weten en hebben gezien dat Maricarmen op een brancard haar huis werd uitgedragen, omdat ze de huur niet meer kon betalen. Een belegger had haar huis gekocht en de huur verhoogd van 500 naar 1.650 euro. Zeventig jaar had ze er gewoond. Het leidde tot een volkswoede.
Maricarmen is het gezicht geworden van de massale woningprotesten in Spanje. Esmée verbindt ons in vloeiend Spaans met de menigte in Madrid. Ze zullen ons niet klein krijgen, No Pasaran roepen we diverse keren vanuit Amsterdam naar Madrid.
Wooncrisis
We kennen en ervaren de problemen, ze zijn van verschillende aard: marktwerking, grondspeculanten, inhalige investeerders en beleggers, huisjesmelkers, leegstand, tot voor kort de verhuurderheffing en nog steeds de winstbelasting voor corporaties. En: dakloosheid, enorme wachtlijsten voor een huurwoning, veel te hoge huren, huursprongen na het vertrek van een huurder, tijdelijke huurcontracten. Slopen van woonblokken die nog best gerenoveerd hadden kunnen worden. Verkoop van sociale huurwoningen, slecht onderhoud van huurwoningen, huisuitzettingen, astronomische vraagprjjzen voor starters op de woningmarkt, enzovoort.
Het is kwalijk dat er via de huurwoning een inkomensbeleid wordt gevoerd met als gevolg uiteenlopende huren voor precies dezelfde woningen. Het voelt als zeer onrechtvaardig om bij een inkomensdaling de eerder extra betaalde huur te moeten blijven betalen en niet in aanmerking te komen voor huurverlaging.
Er is gelukkig enige regulering voor de middelhuur gekomen, maar maandelijks 1.500 euro moeten ophoesten bij een inkomen van 2.500 euro is toch niet te tolereren.
Dankzij de VVD wordt de hypotheekrente in stand gehouden, terwijl duidelijk is dat een kleine groep van miljonairs hier het meest van profiteert en deze subsidie de koopprijs van een woning opdrijft. Er wordt veel gesproken over een tweedeling tussen hoger en lager opgeleiden, maar de sociale ongelijkheid lijkt toch eerder te liggen tussen huizen en niet-huizenbezitters.
Demonstratie
Op de Dam omhoog gestoken affiches met daarop het aantal daklozen in allerlei plaatsen van ons land. Amsterdam 13.070 dakloze mensen, waarvan 1.718 kinderen; Tilburg 1484 daklozen, waarvan 334 kinderen; Eindhoven 2.440 daklozen, waarvan 320 kinderen. Er wordt veel gemopperd en terecht over asielzoekers die in Ter Apel een nacht buiten moeten slapen. Ik zie echter dagelijks om me heen in de binnenstad van Amsterdam wat morsige mensen die gekruld in een dikke jas of deken op een stuk karton of een dun matrasje in portieken of onder een bouwstelling de nacht doorbrengen. Het is een angstig vooruitzicht voor mensen van wie het huurcontract binnen afzienbare tijd eindigt, die de hoge huur niet meer kunnen betalen of om welke andere nare reden dan ook hun huis uit moeten.
Maar de demonstranten op de Dam zijn opgewekt en strijdbaar. We vormen een brede stoet die met muzikale begeleiding het Rokin opgaat, voor het Centraal Station rechtsaf slaat naar de Prins Hendrikkade. Daarna rechtsaf over de Geldersekade, even stilstaan op de Nieuwmarkt (waar we genieten van de ludieke tekst van een rapper met een kaal hoofd en een roze bril). Uiteindelijk komen we via het Waterlooplein, het Rembrandtplein en het Rokin weer terugop de Dam. Zie de door mij gemaakte foto's. We hebben veel bekijks van omstanders, het winkelend publiek, dagjesmensen, toeristen. Omhoog gestoken duimen, sympathie alom. Iedereen weet dat er een wooncrisis is.
Volkshuisvesting
Om de wooncrisis te lijf te gaan, moet de overheid structureel investeren in volkshuisvesting, in plaats van de rekening eenzijdig bij de huurders neer te leggen.
De vastgoedinvesteerders en huisjesbazen zijn goed georganiseerd. Sta als huurder sterker door je aan te sluiten bij een huurdersorganisatie en/of lid te worden van de Bond Precaire Woonvormen of de Woonbond, de landelijke vereniging van en voor huurders en woningzoekenden. De Woonbond zet zich in voor goede, betaalbare en duurzame huurwoningen. Tijd voor verdere actie.
(1) Nederlandse Grondwet, art.22, lid 2 - Bevordering van voldoende woongelegenheid is voorwerp van zorg der overheid. Europees Sociaal Handvest (ESH) - Een ieder heeft recht op huisvesting.
