Het gaat hard
Militarisering in versnelling
Rob Lubbersen
Het ligt er een beetje aan hoe dichtbij het conflict is, maar als de Russen bijvoorbeeld, aan de Pools-Duitse grens staan, dan ga ik daarheen. Om iedereen die mij dierbaar is in Nederland te beschermen. Aan het woord is Max Imthorn, reservist. Student en soldaat. Hij heeft zojuist zijn 'Defensieminor' van tien weken afgerond.
Als student aan de Haagse Hogeschool nam hij deel aan de Nationale Weerbaarheidstraining. Dat is een militaire opleiding, waarmee studiepunten kunnen worden verdiend en minimaal 1.455 euro bruto per maand. In onderwijskringen komt hierover nu een discussie op gang.
Vervaging
Michiel Bot, hoofddocent van de rechtenfaculteit aan de Universiteit van Tilburg, vindt dit maar niks. Het ondermijnt de kritische geest van de wetenschap. Het onderscheid tussen onderwijs en leger vervaagt. De training is gericht op het gehoorzamen aan bevelen en niet op zelfstandig denken.
Docent Integrale Veiligheidskunde Jan Geling bagatelliseert die bezwaren: Heel veel studenten zijn gemotiveerd om zich in te zetten voor de maatschappij. De één demonstreert voor de goede zaak, een ander doet vrijwilligerswerk en er is een groep die reservist wordt. (1)
Geen moordmachine
In een aantal artikelen bij solidariteit.nl hebben Hans Boot en schrijver dezes gewezen op diverse aspecten van de militarisering van de maatschappij die momenteel gaande is. Daarbij kun je natuurlijk denken aan de door Trump en Rutte opgejaagde defensiebegrotingen. Voor 2026 bedraagt het defensiebudget 26,8 miljard euro. MILJARD! Een bedrag waarvoor bezuinigd wordt op sociale zekerheid, zorg en onderwijs. En binnenkort komt er een Wet Weerbare Defensie-Industrie (WWDI). Met die wet kunnen bedrijven gedwongen worden hun producten aan het leger af te staan en zelfs om over te gaan op militaire productie. GEEN KINDERWAGENS - TANKS!
Maar er kleven meer bezwaren aan militarisering van de maatschappij. Het betekent noodzakelijk verharding, minder kritiek en meer bevel. Geen discussie, maar gehoorzaamheid. Het zal zeker leiden tot meer nationalisme – die pestilentie van de menselijke geschiedenis. En daarom is het heel belangrijk dat het leger geen geoliede moordmachine wordt die naar believen door staat en kapitaal kan worden ingezet.
Invloed op het apparaat
Gelukkig zijn er nogal wat mensen die in het verleden hebben laten zien hoe in en op het militaire apparaat invloed kan worden uitgeoefend. Dat bevat aardige lessen voor heden en toekomst. Zeker voor wie in of voor het leger gaat werken. Als beroeps, als reservist, in een weerbaarheidstraining of in een ‘dienjaar’.
Het meest recente voorbeeld is te vinden in het boek van Ben Dankbaar Een kind van mijn tijd. Met zijn beschrijvingen van zijn ervaringen als antimilitarist. (2) Al wat ouder is het boek van Fons Burger over de roerige geschiedenis van de Vereniging Van Dienstplichtige Militairen (VVDM): Soldaten in het geweer. (3) Wie echt de diepte in wil, als het gaat om waarom en hoe soldatenverzet te organiseren, die kan terecht bij Henk Spaan’s Soldatenprotest 1966-1984. Heel gedetailleerd, heel volledig, met name geschikt voor echte doorbijters. (4) Wie uiterst actueel op de hoogte wil blijven, leze het Vredes Magazine: een uitgave van onder andere het Anti-Militaristisch Onderzoeks Kollektief (AMOK). Een kwartaalblad waarin specialisten de ontwikkelingen in en rond defensie nauwgezet volgen. (5)
(1) Jelle van der Meulen, Militair worden als keuzevak. Den Haag Centraal, 2 juli 2026, www.denhaagcentraal.net.
(2) Ben Dankbaar – Een kind van mijn tijd. Nijmegen 2026, www.innotep.eu.
(3) Fons Burger – Soldaten in het geweer. Baarn 1976.
(4) Henk Spaan – Soldatenprotest 1966-1984, henkspaan2.nl.
(5) Vredes Magazine. Kwartaalblad, www.vredesmedia.nl.
