Berlijnse Senator wil meer officieren in de klas
Ook in Duitsland militarisering van het onderwijs
Hanno Fleckenstein - TAZ (1)
Berlijnse scholen en de Duitse strijdkrachten moeten nauwer gaan samenwerken. De onderwijsautoriteit heeft hiertoe een overeenkomst met het leger getekend. Critici vrezen rekrutering.
Landelijk gezien, neemt het aantal bezoeken van de Duitse strijdkrachten (Bundeswehr) aan scholen toe. In Berlijn is de inzet van zogenaamde jeugdagenten op scholen al lange tijd een veelvoorkomend verschijnsel. En tevens een controversiële praktijk. De militaire aanwezigheid in klaslokalen zal naar verwachting in de toekomst verder toenemen. De Berlijnse senator voor Onderwijs, Katharina Günther-Wünsch, ondertekende deze dagen een 'samenwerkings-overeenkomst' met de Bundeswehr. Buiten vonden protesten plaats.
Partnerschap
Vragen over vrede, veiligheid en internationale verantwoordelijkheid spreken veel leerlingen aan en roepen belangrijke vragen op, zei de CDU-politica bij de ondertekening. Scholen zijn de ideale plaats om deze onderwerpen aan te snijden en verschillende perspectieven te verkennen. De samenwerking met de Bundeswehr levert hier al jaren een waardevolle bijdrage aan, voegde Günther-Wünsch eraan toe. Met deze samenwerkingsovereenkomst bieden we dit beproefde partnerschap nu een transparant en betrouwbaar kader.
Volgens de overeenkomst kunnen jeugdofficieren worden uitgenodigd om lessen en presentaties te geven over veiligheidsbeleid. Mits .....dit aansluit bij het curriculum. De Duitse strijdkrachten verwelkomen de overeenkomst die in vergelijkbare vormen al bestaat in andere Duitse deelstaten. Brigadegeneraal Horst Busch legde uit dat dit Berlijnse scholen in staat zou stellen om veiligheids- en defensiebeleidskwesties objectief, kritisch en in de geest van politieke vorming te behandelen.
Kritiek op een gebrek aan evenwicht
De vakbond "Onderwijs en Wetenschap" betwijfelt dit: Het betrekken van jeugdofficieren bij het onderwijs normaliseert militaire perspectieven en internationale conflicten, waarschuwt Felicia Kompio, voorzitter van de Berlijnse afdeling van deze bond.
Ook vanuit de partij "Die Linke" komt kritiek: Het feit dat de onderwijssenator de Bundeswehr via deze samenwerkingsovereenkomst bevoorrechte toegang wil verlenen tot Berlijnse scholen, , schendt de overeengekomen consensus", zegt Franziska Brychcy, woordvoerster onderwijsbeleid van de partij.
Deze "Beutelsbach-consensus", opgesteld in 1976 definieert principes voor politieke vorming op scholen: leerlingen mogen niet overweldigd worden,oftewel: niet politiek geïndoctrineerd. Controversiële standpunten moeten ook op een controversiële manier op school besproken worden. En scholen moeten leerlingen in staat stellen de politieke situatie en hun eigen belangen te analyseren.
Om ervoor te zorgen dat deze principes worden nageleefd tijdens bezoeken van de Duitse strijdkrachten moeten ook vredesactivisten worden betrokken, eist vakbondsvertegenwoordiger Kompio. Deze organisaties – zoals de "Duitse Vredesvereniging" - "Verenigde Oorlogsverzetsstrijders" – beschikken echter niet over dezelfde middelen als de Bundeswehr. Onder deze omstandigheden kunnen ze nauwelijks een vergelijkbaar onderwijsprogramma aanbieden, bekritiseert Kompio.
Een wervingsstunt
Bovendien wordt vermoed dat schoolbezoeken van de Bundeswehr indirect als wervingsinstrument dienen. Het leger wil tegen 2031 meer dan 20.000 extra soldaten rekruteren – deels via een nieuw dienstplichtmodel.
Tegen deze achtergrond vreest Kompio: Bij evenementen, georganiseerd door jeugdofficieren, vervagen de grenzen tussen informatie en werving. Dit is één van de redenen waarom ze de samenwerkingsovereenkomst resoluut afwijst, namelijk: in strijd met het mandaat voor vredeseducatie dat is vastgelegd in de Berlijnse schoolwet: Scholen moeten jongeren in staat stellen kritisch, democratisch en geweldloos te handelen, stelt Kompio.
In het eerste kwartaal van dit jaar hield de Bundeswehr 66 openbare bijeenkomsten op scholen en universiteiten in Berlijn, volgens een antwoord van de federale regering op een vraag van de Linkse Partij. In heel 2025 vonden er 166 van dergelijke evenementen plaats. Landelijk gezien voert Beieren deze statistiek aan: daar bezocht de Bundeswehr in 2025 maar liefst 1.131 scholen en universiteiten.
(1) Redacteur --TAZ - Die Tageszeitung, 9 juni 2026 - Senatorin will mehr Offiziere im Unterricht - www.taz.de.Vertaling/bewerking: Ab de Wildt.
