Trump wil af van oorlog in het Midden-Oosten
Iedereen haat Netanyahu, iedereen haat Israël
Yacov Ben Efrat (1)
De vroege vrees voor een scenario, waarin de Amerikaanse president zich tegen Israël zou keren, werd een verwoestende strategische klap met het uitlekken van het harde telefoongesprek tussen Trump en Netanyahu op 1 juni jongstleden. Zo beschreef journalist Danny Zaken op 2 juni het voorval in "Israël Hayom" [gratis Israëlisch dagblad]. Het gesprek was voorafgegaan door Netanyahu’s aankondiging dat Israël het bolwerk van Hezbollah in de wijk Dahiyeh in Beiroet zou aanvallen (overigens met steun van een brede publieke oproep in Israël om Beiroet te bombarderen). Eerder bleek het onvermogen van het leger om Hezbollah en diens glasvezel gestuurde drones het hoofd te bieden, waarbij soldaten werden gedood en velen gewond. Die oproep kwam van de leiders van de gemeenschappen langs de noordgrens en werd onderschreven door hoge figuren binnen het Defensie-establishment en door de media.
De namen van de gesneuvelde soldaten schokten de Israëlische samenleving. De noodkreet van de inwoners van het noorden die zonder onderbreking naar schuilkelders moesten rennen, was rechtstreeks gericht op Netanyahu en zijn regering die werden beschuldigd van onverschilligheid en machteloosheid. Gesteund door de aanvaarding van het Amerikaanse dictaat voor een schijn staakt-het-vuren. Spottend een staakt-het-vuren-oorlog genoemd. Zo stond Netanyahu met zijn rug tegen de muur, nadat de Knesset (parlement) had gestemd voor de ontbinding van zijn regering, terwijl er al verkiezingen in zicht waren.
Wie haten Netanyahu het meest?
Het bleek dat de klok van Trump in de tegenovergestelde richting liep van die van Netanyahu. Trump staat onder politieke en publieke druk om de oorlog onmiddellijk te beëindigen, terwijl Netanyahu juist de omgekeerde druk ervaart. Namelijk Libanon met volle kracht binnengaan, Beiroet bombarderen en een beslissend militair resultaat bereiken dat een einde zou maken aan het lijden van de noordelijke inwoners.
Tussen de vele beledigende opmerkingen die Trump aan Netanyahu uitte, lijkt één zin het meningsverschil tussen de twee leiders het best te beschrijven en iets te onthullen van het strategische conflict tussen Israël en de Amerikaanse regering: iedereen haat je nu - iedereen haat Israël hierdoor. Hoewel Israëli’s Biden haatten en hem ervan beschuldigden de bewegingsvrijheid van Israël in de oorlog tegen Hamas in Gaza te beperken, lijkt Trumps huidige positie niet ver verwijderd van die van Biden.
Het is de moeite waard om stil te staan bij het woord iedereen. Wie zijn al die mensen die Netanyahu haten? Het lijkt niet te gaan om Europese landen die Trump niet minder haten dan Netanyahu. Evenmin gaat het om de Democratische Partij of de Amerikaanse harde rechtervleugel die Netanyahu eveneens verachten, omdat hij zo volledig met Trump verbonden is. Het lijkt eerder te verwijzen naar de bondgenoten van de Verenigde Staten in het Midden-Oosten. Met name Saoedi-Arabië en daarnaast staan: Turkije, Pakistan en Qatar. Landen die samen met Egypte een as vormen die parallel loopt aam aan de alliantie tussen de Verenigde Staten en Israël. Het belang van de Saoedische as is om de oorlog te beëindigen en zo snel mogelijk tot een akkoord met Iran te komen. Dit belang sluit aan bij de stemming in de Amerikaanse publieke opinie en staat haaks op de stemming in de Israëlische publieke opinie en het Israëlische beleid.
Amerikaanse kwetsbaarheden
Maar de eetlust groeit tijdens het eten. De demonstraties van de Iraanse bevolking die massaal de straat opgingen om te protesteren tegen de economische situatie, overtuigden Israël en de Amerikaanse regering dat het regime op een historisch dieptepunt was - uitgerekend het moment om het omver te werpen. We herinneren ons Trumps belofte van hulp is onderweg en vanaf daar is de rest geschiedenis. Het Iraanse regime overleefde niet vanwege binnenlandse steun en ook niet vanwege zijn militaire of economische kracht, maar vanwege de zwakte van zijn tegenstander.
Vanaf het begin stelden de Iraniërs de Amerikaanse kwetsbaarheden vast. Allereerst was er een brede binnenlandse oppositie tegen de oorlog. Niet alleen binnen de Democratische Partij, maar ook binnen grote delen van de MAGA-beweging. Trump slaagde er niet in de publieke opinie te mobiliseren voor de oorlog tegenover de tegenstanders die stelden dat Iran geen directe bedreiging vormde voor de Verenigde Staten. Misschien dacht Trump dat Iran op Venezuela leek en dat de machthebbers slechts wachtten op zijn avances. Maar het belangrijkste Amerikaanse zwakke punt vormde de Golfstaten. De sluiting van de Straat van Hormuz en de aanvallen op olie-installaties in de Golf deden de olieprijzen stijgen, wat zwaar drukte op de portemonnee van Amerikaanse consumenten.
Israël en "7 oktober"
De haat tegen Israël in de Verenigde Staten komt voort uit het Amerikaanse besef dat de alliantie met Israël eerder een last dan een voordeel is. Daarbij is Netanyahu het doelwit van de groeiende frustratie over het feit dat Amerikanen in een oorlog zijn gesleurd die niet de hunne is. Daarom zijn de belangen van Trump en die van Israël niet identiek.
Trump zag de oorlog tegen Iran als een geopolitieke kans. Die zou hem in staat stellen zijn bondgenoten in de Golf te bevoordelen, de Iraanse olievoorraden te controleren en zo economische invloed op China uit te oefenen. Voor Israël is het belang daarentegen in de eerste plaats verbonden met het voortbestaan. De aanval van 7 oktober 2023, gevolgd door de Iraanse raketaanvallen op Israël in april en oktober 2024, creëerde een gevoel van een reëel bestaansgevaar. Dat gevoel drong diep door in de Israëlische samenleving die de vernietiging en terreur zag die door Iraanse ballistische raketten willekeurig over haar werden uitgestort.
We mogen niet vergeten dat 7 oktober een strategische mislukking was die Israël zelf heeft gecreëerd. De opvatting dat het conflict beheersbaar was en dat de bezetting kon worden gehandhaafd door de Palestijnse Autoriteit van Hamas te scheiden. Het standpunt dat rust kon worden gekocht door Qatarese dollars naar Gaza te sturen, dat het gevoel leefde dat de wereld genegeerd kon worden en dat de publieke opinie in de Verenigde Staten en Europa niet telde. Dit alles creëerde de voorwaarden voor het uitbreken van de perfecte storm.
Velen in Israël zijn Netanyahu meer dan beu
Netanyahu is de vader van de grote ramp van 7 oktober. Hij vlucht voor de realiteit, maar die slaat hem in het gezicht. Je bent gek schreeuwt Trump, iedereen haat je. Daarmee bindt hij Netanyahu’s handen en verhindert hem om de klus af te maken. Voor Trump hebben Hamas en Hezbollah, Libanon en Gaza geen enkele waarde; het zijn slechts obstakels op de weg naar zijn ambitie om de oliemagnaat van de wereld te worden. Het gewicht van Turkije, Qatar, Saoedi-Arabië en Pakistan is groter dan dat van Israël. Trump haast zich naar een akkoord met Iran. Voor hem is de oorlog voorbij; hij probeert de schade te beperken en zal Netanyahu niet laten ingrijpen. De genoemde journalist Danny Zaken sprak van een strategische klap, maar nauwkeuriger zou zijn te zeggen dat Trump Bibi onder de bus gooide.
Netanyahu gaat intussen door in de wanhopige hoop dat het op de één of andere manier goed zal komen. Met de laatste restjes brandstof probeert hij nog alles te grijpen wat mogelijk is om de regimehervorming in Israël door te voeren en zijn vertrouwelingen op gevoelige posten te benoemen. Met functies van poortwachters. Meestal zijn het botte nationaal religieuze fundamentalisten, waarmee hij het democratische bestel van Israël onder druk zet.
Daarom geldt het iedereen haat je van Trump ook de overgrote meerderheid van de Israëlische bevolking die hem beu is en niet langer onder zijn corrupte bewind wil leven. Het oordeel nadert, in beide betekenissen van het woord dat de rechtbank zijn lot zal bepalen en het volk bij de komende verkiezingen zal spreken. Hij heeft ons de hel gebracht en hij moet vertrekken.
(1) Algemeen secretaris Da'am Workers Party in Israël. Oorspronkelijke titel: Everyrone hates Netanyahu. Everyone hates Israël 11 juni 2026. Contact: roni@maan.org.il. Vertaling/bewerking: Hans Boot.
