Welkom Extra's

Verklaring van DAAM Workers Party

Iran betaalt prijs voor steun aan Hamas

Da'am: One state - green economy (1)

De oorlog tussen de Verenigde Staten en Israël aan de ene kant en Iran aan de andere kant, die sinds 28 februari 2026 aan de gang is, heeft het Midden-Oosten door elkaar geschud en raakt de hele wereld. Raketten vallen, drones exploderen boven de Israëlische steden en de inwoners rennen voortdurend naar een schuilkelder. Tegelijkertijd is er een hevig debat gaan de in Israël en internationaal over de aard van deze oorlog. Wat is de oorzaak en wat zijn de gevolgen?

Deze verklaring van onze partij heeft tot doel de volgorde van de ontwikkelingen die tot deze oorlog hebben geleid, te verduidelijken. Bovendien betwisten we de algemeen aanvaarde veronderstellingen die in het liberale en progressieve debat gelden. Een debat dat in Israël richting geeft aan de krachten van vrede en democratische progressie om de actuele, extreemrechtse regering bij de komende verkiezingen te kunnen verslaan.

Joods-Arabische samenwerking

Vanaf het begin van de jaren tachtig waren de oprichters van DAAM actieve deelnemers aan de strijd tegen de bezetting, een strijd die zijn historische hoogtepunt bereikte met het uitbreken van de Eerste Intifada in december 1987. Het standpunt van de partij over de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 en de regionale oorlog die volgde, is gebaseerd op dezelfde principes die onze activiteiten vanaf het begin hebben geleid. Namelijk: verzet tegen onderdrukking en reactionaire krachten, verdediging van democratische waarden en toewijding aan een politieke toekomst gebaseerd op gelijkheid tussen volkeren.

Uitbreiding invloed Iran

De oorlog die op zaterdag 28 februari 2026 uitbarstte, begon met een gecoördineerde Amerikaans-Israëlische aanval tegen Iran. Deze confrontatie is de directe voortzetting van de gebeurtenissen die in gang zijn gezet door de terroristische aanslag van Hamas op Israël op 7 oktober 2023.
Gedurende vele jaren steunde Iran systematisch de organisaties Hamas en de Palestijnse Islamitische Jihad, belangrijke contacten in een breder regionaal netwerk van milities en andere organisaties. Door deze troepen breidde Teheran zijn invloed uit in het Midden-Oosten en ontweek een directe militaire confrontatie met Israël.

Dit netwerk omvatte Hezbollah in Libanon; het Assad regiem in Syrië; sjiitische milities in Irak; de Houthi beweging in Jemen, Hamas en de Islamitische Jihad in de Palestijnse gebieden. Samen vormden zij wat Iran de As van Verzet noemt. Door dit systeem van organisaties - de meeste zonder verbinding met staten - probeerde Iran zijn rivalen te destabiliseren en tegelijkertijd een strategische hefboomwerking in de hele regio op te bouwen. Het doel van deze alliantie was nooit gericht op het bereiken van een langdurige vrede in het Midden-Oosten. Uiteindelijk wilde Teheran een bredere confrontatie opbouwen die Israël door verschillende fronten zou vernietigen en het regiem van de ayatollahs zou vestigen als de dominante macht in het Midden-Oosten.

Moorddadige gok Hamas

Jarenlang slaagde het Iraanse regiem erin deze strategie met relatief weinig weerstand na te streven. Gedurende de afgelopen twee decennia groeide de regionale status aanzienlijk, met name na de Amerikaanse invasie van Irak in 2003 en de val van het bewind van Saddam Hoessein. Een bewind dat als een belangrijk obstakel had gediend voor de macht uitbreidende ambities van Teheran. Het falen van het Amerikaanse project in Irak liet een diep trauma achter in de Amerikaanse publieke opinie. Een brede politieke consensus kwam geleidelijk naar voren in Washington: een grootschalige militaire confrontatie in het Midden-Oosten, waar mogelijk, moest worden vermeden. Deze aanpak kwam het duidelijkst tot uiting in het beleid van de regering van Obama: inperking ten opzichte van Iran, met als hoogtepunt de nucleaire overeenkomst van 2015. Onder de diplomatieke dekking van die overeenkomst versterkte het Iraanse regiem zijn volmachten in Libanon en Gaza. Tevens moedigde het een vertrouwen aan onder zijn bondgenoten, zodat een beslissende confrontatie naderde. Te weten een laatste dag van oordeel, gericht op de vernietiging van de staat Israël.
Toen Hamas en de Palestijnse Islamitische Jihad op 7 oktober hun gecoördineerde aanval lanceerden op Israëlische gemeenschappen in de buurt van Gaza, voerden ze een bredere regionale strategie uit. Met een doelstelling die zich uitstrekte tot ver buiten de Palestijnse arena.
De onmiddellijke deelname van Hezbollah in Libanon en de Houthi beweging in Jemen aan aanvallen op Israël – beschreven als een 'steunoorlog' – toonde aan dat het geen geïsoleerde operatie was. Ze maakte deel uit van een breder strategisch plan. De oorlog die zich sindsdien ontwikkelde en de levens van miljoenen in het Midden-Oosten veranderde, is daarom het directe gevolg van de moorddadige gok van Hamas in dienst van de strategische ambities van Teheran.

Massale volksopstand

In de daaropvolgende twee jaar werkte Israël aan het afweren van de aanval van Hamas en Hezbollah - gericht op de leiding van beide organisaties en de vernietiging van een groot deel van hun militaire capaciteit. Dagen na de overeenkomst over een 'staakt-het-vuren' in Libanon stortte het Syrische regiem als een kaartenhuis in elkaar..Een centrale pijler van de As van Verzet, waarin Iran miljarden investeerde, was verdwenen.
Een gezamenlijke Amerikaans-Israëlische operatie in juni 2025 heeft de militaire capaciteiten van Iran en zijn nucleaire programma ernstig beschadigd. Een paar maanden later, oktober 2025, volgden in Gaza een akkoord over 'staakt-het-vuren' en de vrijlating van Israëlische gijzelaars. De oorlog die op 7 oktober was begonnen, was 'afgerond'.

Hamas en Hezbollah: geen compromis

Tegen deze achtergrond eiste president Trump de bereidheid van Iran om te onderhandelen. Hij steunde dat met de eis dat een fors aantal militaire strijdkrachten naar de regio ging. In februari 2026 openden de onderhandelingen tussen vertegenwoordigers van de Verenigde Staten en Iran in het Sultanaat Oman. Met als doel een akkoord te bereiken dat een militaire confrontatie zou kunnen voorkomen. Er was hoop dat een dergelijke overeenkomst ook de situaties in Gaza en Libanon zouden kunnen stabiliseren.

Veel waarnemers verwachten dat het Iraanse regiem de nieuwe machtsbalans zou erkennen en zijn gewichtige strategische ambities, waaronder zijn nucleaire project, zou laten varen. Trump verklaarde herhaaldelijk dat hij de voorkeur gaf aan een onderhandelde schikking boven militaire confrontatie. Toch kozen de leiders in Teheran ervoor te negeren wat duidelijk was geworden. De vernietigende arrogantie die het leiderschap van Hamas kenmerkte en ertoe had gebracht de rampzalige aanval van 7 oktober te lanceren, maakte ook deel uit van de positie van het Iraanse regiem. Zijn onderhandelaars wezen de Amerikaanse eisen af. De boodschap verspreidde zich snel naar de bondgenoten van Iran. Zowel Hamas als Hezbollah namen soortgelijke compromisloze standpunten aan.
Hezbollah verklaarde dat het zijn wapens niet zou inleveren aan de soevereine Libanese regering en niet zou toestaan dat het staakt-het-vuren met Israël zou worden uitgevoerd. Hamas verwierp de resolutie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Daarin werd opgeroepen tot ontwapening en belemmerde de vooruitgang van het wederopbouwplan voor Gaza.

Regionale oorlog

Alle beschikbare aanwijzingen suggereren dat de Iraanse leiding geloofde dat het een aanval kon voorkomen en een gunstig akkoord kon bereiken zonder grote concessies te doen. De berekening van Teheran was gebaseerd op wijdverbreide publieke oppositie tegen oorlog binnen de Verenigde Staten. Bestaande onder meer uit een sterk verzet door de Democratische Partij en uit segmenten van de isolationistische vleugel van Trumps MAGA-aanhangers binnen de Republikeinse Partij (MAGA: Make America Great Again).
Iran ging er ook van uit dat de Golfstaten – bezorgd dat oorlog hun olie-infrastructuur zou kunnen bedreigen – druk zouden uitoefenen op Washington om militaire confrontaties te voorkomen. De strategische gok van Teheran was dat de Verenigde Staten hun traditionele beleid van inperking zouden voortzetten. Een beleid dat het Amerikaanse beleid al meer dan tien jaar had gedomineerd. Inderdaad, jarenlang slaagde Iran erin westerse regeringen te manoeuvreren door de terughoudendheid van Washington uit te buiten om directe confrontatie aan te gaan.

De nucleaire overeenkomst die in 2015 werd ondertekend, heeft veel van de sancties tegenover Iran opgeheven en zo economische kansen geopend die voorheen niet beschikbaar waren geweest. Maar onder de internationale legitimiteit die door die overeenkomst werd verleend, breidde het Iraanse regiem zijn ballistische raketprogramma uit. Bovendien ontwikkelde het dodelijke 'drone technologieën' (ook gericht op Oekraïne) en verleende het massale financiële en militaire steun aan militante groepen in Libanon, Jemen, Syrië, Irak, Gaza en de Palestijnse gebieden. Zelfs de aanval van 7 oktober heeft de regering-Biden er niet toe aangezet om dit gebrekkige beleid van inperking te laten varen. In april 2024, nadat Iran voor het eerst honderden drones en ballistische raketten op Israël had gelanceerd, probeerde de regering-Biden de reactie van Israël in te dammen. Met als het argument dat een regionale oorlog koste wat het kost moest worden vermeden.
In werkelijkheid was de regionale oorlog die Washington probeerde te voorkomen echter al begonnen.

Trump kiest militaire weg

De agressie van Iran en zijn volmachten tegen Israël – gecombineerd met het brute bloedbad van tienduizenden Iraanse burgers tijdens de recente opstand – kan niet genegeerd worden. Een dergelijke passiviteit riskeert een gevaarlijk signaal dat het gebruik van geweld voldoende zou zijn om de Verenigde Staten af te schrikken.
In februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen en bedreigt Europa. China bereidt zich voor op een mogelijke invasie van Taiwan. Beide landen houden de ontwikkelingen in het Midden-Oosten nauwlettend in de gaten, wachtend om te zien hoe de Verenigde Staten reageren op Iraanse agressie. Het gedrag van Saoedi-Arabië geeft een duidelijk voorbeeld. In 2019 viel Iran Saoedische oliefaciliteiten aan tijdens Trumps eerste termijn. De Verenigde Staten kozen ervoor om niet te reageren en boden weinig zinvolle hulp aan hun bondgenoot.

Saoedi-Arabië en andere Golfstaten concludeerden dat Washington deze landen misschien niet zou verdedigen en begonnen met de ondertekening van overeenkomsten met Iran en de versterking van de banden met China en Rusland.
Zelfs tijdens de onderhandelingen tussen Washington en Teheran in februari 2026 bleef de indruk bestaan dat de Amerikaanse regering graag een akkoord wilde bereiken en militaire confrontatie e vermijden.
Toch geloofde Iran blijkbaar dat elke concessie ten opzichte van de fundamenten van de As van Verzet het regiem zelf zou ondermijnen. Bijgevolg arriveerden Iraanse onderhandelaars aan de onderhandelingstafel in Muscat en Genève met een rigide en uitdagende positie. Onder die omstandigheden koos Trump uiteindelijk voor de militaire weg.

Doelstellingen Verenigde Staten en Israël

Terwijl de oorlog voortduurt, blijven er belangrijke vragen: zullen Israël en de Verenigde Staten erin slagen het Iraanse regime te breken? Gaat het Iraanse volk weer de straat op? Zal Iran uiteindelijk een democratische staat worden met vreedzame betrekkingen met zijn buren? In deze fase van de oorlog zou elk definitief antwoord voorbarig zijn.
De Islamitische Revolutionaire Garde en de aangesloten netwerken functioneren als een krachtige militair-economische structuur. Deze richt zich op de bevordering van de expansionistische ambities van Iran en de afdwinging van binnenlandse repressie. Deze organisatie bezit enorme economische belangen binnen en buiten Iran en is nauwelijks van plan om ze op te geven. In veel opzichten werkt het als een gewelddadige, maffia-achtige structuur - een toestand binnen een staat. Deze krachten stimuleren momenteel de voortzetting van de oorlog en weigeren het opkomende machtsevenwicht te erkennen.

Hoewel Israël en de Verenigde Staten verklaarden dat ze de val van het regiem zouden verwelkomen, behoorde verandering van het regiem niet tot de officiële oorlogsdoelstellingen. De aangegeven doelstellingen waren beperkter: 1) de vernietiging van het nucleaire programma van Iran, 2) ernstige schade aan zijn ballistische raket- en drone capaciteiten, 3) de neutralisatie van zijn regionale volmachten. Een vierde doel is de verzwakking van de interne repressie van het regiem – met name de Revolutionaire Garde.
Als deze doelen worden bereikt, kunnen ze voorwaarden scheppen waaronder het Iraanse volk opnieuw tegen het regiem zou kunnen opstaan.

Amerikaanse publieke opinie geschokt

De aanval die op zaterdagochtend 28 februari werd gelanceerd, kwam als een complete verrassing voor het Amerikaanse publiek. Oorlog met Iran was geen onderdeel geweest van het nationale debat. In Israël daarentegen bereidde het publiek zich al maanden voor op een dergelijke mogelijkheid, omdat de regering herhaaldelijk waarschuwde voor de groeiende kans op oorlog.
Toen Trump op 24 februari zijn "State of the Union"-aan het Congres uitsprak - slechts vier dagen voor de aanval - wijdde hij slechts een paar minuten aan Iran tijdens een twee uur durend verhaal. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de Amerikaanse publieke opinie geschokt en onvoorbereid was, toen de oorlog begon. Binnenlandse zorgen domineren het Amerikaanse politieke leven: economische problemen, stijgende kosten van het levensonderhoud, immigratiekwesties en politieke schandalen.

Peilingen na de aanval lieten een wijdverspreide scepsis zien over de oorlog en een diepe bezorgdheid over een andere langdurige Amerikaanse betrokkenheid in het Midden-Oosten. Veel Amerikanen beschouwen de inspanningen van Iran om de regio te destabiliseren niet als een directe bedreiging voor de Amerikaanse nationale veiligheid. Maar vanuit een geopolitiek perspectief, is het moeilijk te ontkennen dat de Verenigde Staten - als de leidende macht van de democratische wereld - zich grote zorgen maken. Ze kunnen niet onverschillig kunnen blijven voor de poging van Iran om een fundamentalistische orde op te leggen en Israël te elimineren, één van de naaste bondgenoten van Washington.
Het falen van de Amerikaanse regering om haar eigen publiek duidelijk uit te leggen wat de redenen en doelstellingen zijn van de oorlog, toont een mislukt leiderschap.

Steun Israëlische publieke opinie

Sommige kleine organisaties aan de Israëlische linkerzijde – waaronder de Communistische Partij – verzetten zich tegen de oorlog en lijken los te staan van de heersende stemming van de Israëlische samenleving. Evenals delen van links in Europa en de Verenigde Staten, roepen ze op tot een onmiddellijk staakt-het-vuren en sluiten ze zich effectief aan bij Hamas, Hezbollah en Iran. Daarentegen steunen de grote oppositiepartijen in Israël de militaire acties van de regering, waarbij ze erkennen dat Iran niet alleen een ernstige bedreiging vormt voor Israël, maar voor de hele regio.
Premier Benjamin Netanyahu heeft geprobeerd de oorlog om te vormen tot een politieke troef en zo electoraal te scoren. Hij presenteert zijn nauwe relatie met Trump als een bewijs dat hij de enige Israëlische leider is die de Verenigde Staten kan overtuigen om militair samen te werken met Israël op zo'n ongekend niveau.

Het bewijs van peilingen na de aanval op Iran, suggereert dat de kaarten van Bibi niet zijn veranderd. Israëlische politieke verhoudingen blijven grotendeels ongewijzigd: de aanhangers van Netanyahu blijven hem steunen, terwijl zijn tegenstanders hem stevig afwijzen. Dit komt grotendeels, omdat een meerderheid van de Israëli’s zich sterk verzet tegen het binnenlandse beleid van Netanyahu en zijn voortdurende aanvallen op democratische instellingen, met name de rechterlijke macht en de vrije pers.
Trumps publieke aanval op president Isaac Herzog en zijn oproep aan Netanyahu om een gratie te krijgen, riepen wijdverspreide woede uit bij Israëli’s, van wie velen het zagen als een poging van Netanyahu om de oorlog en zijn relatie met Trump te gebruiken om aan zijn corruptieproces te ontsnappen. Zelfs als de oorlog met Iran eindigt in een duidelijke militaire overwinning, zal het politieke landschap van Israël waarschijnlijk niet drastisch veranderen. Veel Israëli's vrezen dat Netanyahu zal proberen een electoraal succes te gebruiken om democratische instellingen verder te verzwakken. En daarmee tegelijkertijd de agenda te versterken van extreem-rechts, de kolonistenbeweging en ultraorthodoxe partijen.

Onze politieke taak

De taak na de oorlog voor aanhangers van vrede en democratie in Israël - ongeacht de uitkomst ervan - is om alle oppositiegroepen te verenigen. Om zo de gevaarlijke rechtse regering onder leiding van Netanyahu te vervangen.
De brede burgerbeweging die de straten van Israël bijna een jaar vóór 7 oktober ter verdediging van de democratie vulde, blijft zich vandaag verzetten tegen Netanyahu en zijn extremistische partners. Tegelijkertijd heeft het oppositiekamp nog steeds moeite om een politiek alternatief te presenteren. Het blijft verdeeld en mist verenigd leiderschap, evenals een duidelijk beleid ten aanzien van zowel de Arabische wereld als de onopgeloste Palestijnse kwestie.

Ondanks deze moeilijkheden moet het democratische kamp zich verenigen en Netanyahu’s regering wegwerken. Samenwerking met Mansour Abbasis is essentieel. Hij is leider van de partij "Verenigde Arabische Lijst" in de Knesset en vertegenwoordigt de brede politieke beweging van de Arabische gemeenschap in Israël. Deze beweging is van groot belang om een democratische meerderheid veilig te stellen en te voorkomen dat Netanyahu terugkeert naar de macht voor een andere destructieve termijn.
DAAM roept al haar leden en aanhangers op zich politiek te mobiliseren om een einde te maken aan Netanyahu’s heerschappij en een politieke transformatie in Israël teweeg te brengen. Zelfs als de regering die hem vervangt niet volledig het vredesprogramma van DAAM overneemt, zou het een cruciale verandering betekenen. Eén die de Israëlische democratie beschermt en de voorwaarden schept voor diepere processen die uiteindelijk de weg zouden kunnen openen naar een rechtvaardige Israëlisch-Palestijnse vrede.

(1) Oorspronlijke titel: Iran’s Regime Is Now Paying the Price for Its Strategic Mistake in Backing Hamas’s October, 15 maart 2026 - Da'am Workers Party. Vertaling/bewerking: Hans Boot.