Netanyahu zegt nee
De weg naar een Palestijnse staat is geblokkeerd
Yacov Ben Efrat (1)
De resolutie van de VN Veiligheidsraad, waarin het 20-puntenplan van Trump is aangenomen en een stabilisatiemacht voor Gaza is goedgekeurd, houdt het volgende in: zodra de Palestijnse Autoriteit hervormingen doorvoert en de wederopbouw van Gaza voortgang boekt, zijn mogelijk de voorwaarden rijp voor een geloofwaardig pad naar Palestijnse zelfbeschikking en staatsvorming.
Alleen al de vermelding van een Palestijnse staat veroorzaakte politieke paniek in Israël. Netanyahu verklaarde bij de opening van een recente kabinetsvergadering ronduit: Er zal geen Palestijnse staat komen. Hij stelde zijn rechtse ministers vervolgens gerust door te zeggen dat de in het document genoemde voorwaarden onmogelijk te vervullen zijn.
Sombere situatie
Hamas verwierp de resolutie als bevooroordeeld ten gunste van Israël, niet tegemoetkomend aan de basisbehoeften van het Palestijnse volk en als een dictaat van een internationaal mandaat over Gaza. Die weigering versterkt slechts de conclusie dat er helemaal geen Palestijnse staat wordt voorgesteld en dat het plan niet bedoeld is om uitgevoerd te worden. Het is een politieke schijnvertoning. De Palestijnse Autoriteit die zich de Staat Palestina noemt, verwelkomde de beslissing en beweerde dat deze het staakt-het-vuren verankert en het recht garandeert van het Palestijnse volk op zelfbeschikking en de vestiging van een onafhankelijke staat.
Ondanks zijn categorische afwijzing van Palestijnse staatsvorming gaf Netanyahu ook een Engelstalige verklaring uit, waarin hij de resolutie prees en Trumps leiderschap roemde.
De term geloofwaardig pad naar zelfbeschikking heeft inderdaad nieuwe verwachtingen gewekt - bovenop de hoop die in 1993 ontstond bij de Oslo akkoorden. Deze werden gevierd met eindeloze toespraken en ceremonies en uiteindelijk bekroond met de Nobelprijs voor de Vrede. Dertig jaar later kregen we de slachting van 7 oktober.
De formulering van de resolutie onthult hoe somber de situatie is en hoe ver de voorwaarden van de realiteit afstaan. Ze leiden tot twee voor de hand liggende conclusies. Ten eerste dat het Palestijnse volk geen leiderschap heeft dat het mogelijk maakt een staat te vestigen of te besturen. Ten tweede dat de internationale gemeenschap, inclusief de 142 landen die Palestina erkenden in de recente stemming van de VN Algemene Vergadering, begrijpt dat de eisen voor hervorming van de Palestijnse Autoriteit niet op zichzelf staan. Ze zijn het resultaat van het gegeven dat de Palestijnse administratie van binnenuit rot is. Corrupt, autoritair, allergisch voor democratie en afhankelijk van veiligheidstroepen die direct aan de politieke beweging Fatah verbonden zijn en volledig verstoken van publieke steun.
Palestijnse Autoriteit nuttig
Hervorming eisen van de Palestijnse Autoriteit is als hervorming eisen van de Iraanse, Egyptische of Saoedische regimes — het zal eenvoudigweg niet gebeuren. Deze gebrekkige en vernederende kenmerken maken deel uit van het politieke DNA van de meeste Arabische regimes. En wat Gaza betreft: het is één groot terreurinfrastructuur, boven en onder de grond. Daarom wordt van zijn moorddadige heersers verwacht dat zij hun wapens neerleggen en de macht overdragen aan een comité van technocraten uit de regio dat met geld uit de Golf de wederopbouw zou starten. Deze ingewikkelde constructie, waarschijnlijk onmogelijk uit te voeren, vloeit direct voort uit Israëlisch beleid, of beter gezegd, het ontbreken daarvan.
Hamas in Gaza en de Palestijnse Autoriteit op de Westelijke Jordaanoever zijn beide producten van een langetermijnstrategie van Israël. Om de scheiding tussen de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever (Westbank) te bestendigen en een verenigde Palestijnse staat te voorkomen, werd Hamas een strategisch bezit. Het werd sterker dankzij Qatarese financiering en Israëlische instemming, totdat 7 oktober dat 'bezit' in een nachtmerrie veranderde die de Israëlische samenleving nog steeds doet schokken. De Palestijnse Autoriteit, beschermd door de Israëlische Shin Bet [veiligheidsdienst], wordt eveneens als nuttig beschouwd: zij ontlast Israël van de bestuurlijke en economische verantwoordelijkheid voor het burgerleven van de Palestijnen.
Het langdurige beleid van Israëls politieke en veiligheidsestablishment — omarmd door alle partijen in de Knesset — is om verantwoordelijkheid voor het Palestijnse welzijn in Gaza en de Westbank te vermijden. De resolutie van de Veiligheidsraad probeert daarom het vacuüm op te vullen dat zou ontstaan als Hamas de controle opgeeft en gebruikt omslachtige formuleringen die een vermeend 'pad' naar staatsvorming omvatten. Maar Hamas heeft de resolutie al verworpen en voegt deze toe aan de lange lijst van VN-initiatieven die sinds 1967 in de prullenbak zijn beland.
Verkoop van gevechtsvliegtuigen
En dat is niet alles. De resolutie brengt misschien geen Palestijnse staat dichterbij, maar ze bevordert wel een strategische alliantie tussen Saoedi-Arabië en de Verenigde Staten. Ze weerspiegelt de belangen van Riyad [hoofdstad Saoedi-Arabië], verpakt in Trumps plan en gezegend door Israëls onwil om de gevolgen van de oorlog in Gaza onder ogen te zien of verantwoordelijkheid te nemen voor wederopbouw. Dit dwong Israël de Saoedische alliantie te accepteren.
Het enige concrete resultaat van de resolutie is dan ook de verkoop van F-35-gevechtsvliegtuigen aan Saoedi-Arabië, waarmee het een strategische bondgenoot van de VS wordt naast Israël. Niet alleen Saoedi-Arabië profiteert, maar ook Qatar, een belangrijke sponsor van Hamas die nu onder Trumps bescherming valt.
Mohammed bin Salman die de rol van leider van de Arabische wereld nastreeft, moet vasthouden aan de eis voor een Palestijnse staat. Dit om te voorkomen dat hem wordt verweten dat Saoedi-Arabië bereid is de betrekkingen met Israël te normaliseren ten koste van de Palestijnen, zoals gebeurde bij de Abraham-akkoorden.
Trump negeert Palestijnse staat
De zevende oktober heeft de geopolitieke kaart van de regio opnieuw getekend. Netanyahu beweert dat hij het Midden-Oosten heeft herschapen door de Iraanse as te verzwakken, maar hij heeft geen plan om daarop voort te bouwen. Voor zijn regering zou de erkenning van een Palestijnse staat een beloning voor terreur zijn en een overwinning voor Hamas.
Israël beweert daarom dat als normalisatie met Saoedi-Arabië de vestiging van een Palestijnse staat vereist, Israël die zal afwijzen. De positie van Saoedi-Arabië is precies het tegengestelde: voor Riyad is dat juist het negeren van de Palestijnse kwestie door de Golfstaten. Het streven naar vrede met Israël opende de deur voor Iran en zijn bondgenoten om deze staten van verraad te beschuldigen en zo de weg vrijmaakte voor de aanval van 7 oktober.
De oorlog in Gaza heeft Israël niet alleen internationaal geïsoleerd; ze heeft ook de Arabische massa’s tegen hun leiders opgezet en gevaarlijke politieke instabiliteit gecreëerd. De resolutie van de Veiligheidsraad probeert de cirkel rond te maken. En wel door de Saoedi’s een vermeend pad naar Palestijnse staatsvorming te bieden en de Israëli’s een pad om Hamas uit Gaza te verwijderen.
Waar staat Trump in deze regionale chaos? Trump is, zoals altijd, Trump - alleen met zichzelf bezig. Een Palestijnse staat interesseert hem net zo weinig als de sneeuw van vorig jaar. Het is ook niet duidelijk wat hij voor Gaza wil. Maanden geleden zei hij dat de strook vrijgemaakt moest worden van haar bevolking; vandaag zit hij een Vredesraad voor in dienst van de wederopbouw. Wel duidelijk is dat de enorme rijkdom van de Golfpaleizen en vergulde toiletten — hem meer aantrekt dan wat dan ook.
Basisrechten voor Palestijnen
Trump probeert de 'cirkel te vierkanten': hij mengt zich in het Israëlische rechtssysteem om zijn vriend Netanyahu te helpen en hem gratie te bezorgen. Hij weigert echter zijn banden met de Turkse Erdoğan of de Qatarese emir Tamim op te offeren. En hij heeft zelfs een nieuwe vriend gevonden: de Syrische president, ooit door de VS gezocht als een met Al-Qaida verbonden terroristische leider. Zelfs Hamas-functionaris Khalil al-Hayya ontving condoleances van Trumps gezant Steve Witkoff na de dood van zijn zoon bij een Israëlische aanval in Doha.
Met een Amerikaans beleid dat verstoken is van morele, ideologische of politieke principes, kan er niets van betekenis voortkomen uit Trumps '20-puntenplan'. De verkoop van geavanceerde straaljagers aan Saoedi-Arabië, de omarming van de Syrische machthebber en het hof maken van Hamas-sympathisanten zoals Erdoğan en de Qatarese emir — dit alles zorgt voor chaos, geen oplossingen.
Israëls extreemrechtse regering is volledig afhankelijk van Trump. Ze heeft geen regionale of mondiale bondgenoten, geen diplomatieke strategie en vecht fel tegen Israëls eigen democratische instellingen. Het enige doel is overleven en proberen het proces tegen Netanyahu te dwarsbomen.
Maar de situatie is complex. De resolutie van de Veiligheidsraad zal geen Palestijnse staat creëren — nu niet, voorlopig niet — maar de messiaanse fantasieën van Israëls extreemrechts zitten op een dood spoor. Trump, hun enige hoop, heeft de mogelijkheid om de bezette gebieden in Israël op te nemen resoluut afgewezen. Genoeg is genoeg, verklaarde hij — en op dat punt heeft hij gelijk. Mensen zijn het eindeloze conflict, het geweld van kolonisten, de aanvallen op de democratie en de racistische, fascistische retoriek meer dan beu.
Het is tijd om deze destructieve regering te vervangen — en tegelijkertijd serieus na te denken over onze toekomst en onze relatie met het Palestijnse volk. Het feit dat er voorlopig geen Palestijnse staat zal ontstaan, betekent niet dat vijf miljoen Palestijnen voor onbepaalde tijd basisrechten kunnen worden ontzegd. De eerste stap naar het vormgeven van de toekomst is het veranderen van het heden: de mislukte regering van 7 oktober moet weg.
(1) Algemeen secretaris Da'am Workers Party in Israël. Oorspronkelijke titel: The pathway to a Palestinian state is blocked. Contact: roni@maan.org.il. Vertaling/bewerking: Hans Boot.
