Welkom Extra's

Twee opportunistische potentaten vinden elkaar

Zijn keuze

Yacov Ben Efrat (1)

Bibi, sta alsjeblieft op, zei hij vanaf het spreekgestoelte in de Knesset, terwijl Netanyahu’s trouwe aanhang in luid applaus uitbarstte. Ik wil mijn dank uitspreken aan een man met uitzonderlijke moed en vaderlandsliefde, wiens medewerking zoveel heeft bijgedragen om van deze dag een groot succes te maken. En hij is niet makkelijk, voegde Trump eraan toe met een grijns. Laat me je dit vertellen, hij is niet de gemakkelijkste man om mee om te gaan. Maar dat is wat hem geweldig maakt. Dat is wat hem geweldig maakt. Heel erg bedankt, Bibi. Goed gedaan.

Om alle twijfel weg te nemen, draaide Trump zich tegen het einde van zijn toespraak naar president Isaac Herzog en zei: Hé, ik heb een idee. Meneer de president, waarom geeft u hem geen gratie? Kom op. Trouwens, dat stond niet in de speech, zoals u weet. Maar ik mag deze man die hier zit, en het lijkt gewoon zo logisch. Of we het nu leuk vinden of niet, dit was één van de grootste oorlogsleiders ooit. Eén van de grootste oorlogsleiders. En sigaren en champagne — wie kan het wat schelen?

Trump moet verder met Netanyahu

Op dat moment vervloog de hoop van de oppositie. Voor Trump is er maar één kandidaat met wie hij wil samenwerken. Het is waar dat hij blij was toen de oppositie en de families van de gijzelaars hem de eer gaven voor de deal, maar hij vergiste zich niet. In zijn ogen was het Bibi die zoveel heeft gedaan om dit mogelijk te maken.
En Trump weet waar hij het over heeft. Vraag het maar aan zijn voorganger Joe Biden die consequent weigerde Netanyahu uit te nodigen in het Witte Huis, zich verzette tegen een aanval op Rafah [stad in Gaza] en tegen de liquidatie van Nasrallah [Libanees politicus, vermoord in 2024] en er alles aan deed om een aanval op Iran te voorkomen uit angst voor een regionale oorlog.

Trump zelf was nauwelijks enthousiast over de aanval op Iran. Kort ervoor had hij de Opperste Leider Ali Khamenei praktisch gesmeekt om directe gesprekken te openen. Op de eerste dag van de oorlog zorgde hij ervoor dat zijn minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, duidelijk maakte dat Trumps handen schoon waren. Terwijl Trump de emir van Qatar, sjeik Tamim bin Hamad, prees, liet Netanyahu plotseling het Hamas-hoofdkwartier in Doha bombarderen. Daarvoor nam hij publiekelijk de volledige verantwoordelijkheid voor. Inderdaad, Bibi is geen makkelijke man. Om het zacht uit te drukken. Trump was niet blij met wat er gebeurde.

Netanyuahu dient Trump

De Israëlische oppositie beschuldigde Netanyahu ervan de aanval te hebben bevolen om de gijzelaarsdeal te saboteren en toch knipperden Qatar en Turkije met de ogen na het bombardement in Doha. Netanyahu bood zijn excuses aan en de gijzelaarsdeal ging door. Toen de oppositie later beweerde dat dezelfde deal een jaar eerder had kunnen worden gesloten, schoot Trump opnieuw zijn bondgenoot te hulp door in de Knesset te verklaren: Stel je voor dat die B-2 bommenwerpers het doel in Fordow [installaties uraniumverrijking] hadden gemist, en stel je voor dat Iran over grootschalige kernwapens beschikte, dan konden we hier vandaag niet zijn, zelfs als we een deal wilden ondertekenen. We hadden het niet kunnen ondertekenen, omdat veel mensen er niets mee te maken zouden willen hebben.

Met andere woorden: het was Bibi die de weg vrijmaakte voor de deal. Zoals columnist Avi Shilon schreef in Yedioth Ahronoth [grootste dagblad van Israël]: De eer voor het akkoord - dat duidelijk in het voordeel van Israël is en de overgave van Hamas betekent, althans op papier, kan niet alleen aan Trump worden toegeschreven, maar ook aan Netanyahu. Zoals hij als premier verantwoordelijk was, hoewel niet per se schuldig, voor de ramp van 7 oktober, zo draagt hij ook verantwoordelijkheid voor de beëindiging van de oorlog met de val van Hamas en de terugkeer van de gijzelaars.

Zakelijke familiebelangen

Om de volle betekenis van Trumps bezoek te begrijpen, moeten we zes maanden terug in de tijd. In mei bezocht Trump de Golfstaten, met Saoedi-Arabië voorop, terwijl hij Israël bewust oversloeg. Een duidelijk signaal dat de Verenigde Staten op dit moment de Golf beschouwen als het centrum van zijn aanwezigheid in het Midden-Oosten, en niet Israël. Miljarden of biljoenen zullen op Amerika neerdalen als manna uit de hemel, pochte hij.

De Turkse president Erdoğan en de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman organiseerden een publieke ontmoeting tussen Trump en Abu Muhammad al-Julani, de jihadistische leider in Damascus. Een gebaar van de twee beschermheren van het nieuwe islamistische regime in Syrië.
Riyad [hoofdstad Saoedi-Arabië] sponsorde vervolgens een conferentie van de Verenigde Naties over Palestijnse staatsvorming. Daarvan werd Israël expliciet uitgesloten, terwijl Erdogan zijn collega Netanyahu met Hitler vergeleek. Het leek erop dat de meest pro-Israëlische president ooit er geen moeite mee had zich aan te sluiten bij Israëls felste vijanden. Tenminste zolang de zakelijke belangen van de families Trump, Kushner en Witkoff maar voorop stonden, zelfs boven die van Israël of de Verenigde Staten. [Kushners zoon is schoonzoon van Trump en Witkoff is de speciale gezant van de VS voor het Midden-Oosten].
Al in maart zei Steven Witkoff in een openhartig interview met extreemrechtse, antisemitische presentator Tucker Carlson: Hamas is niet ideologisch toegewijd aan zelfmoord; daarom kan het conflict via dialoog worden opgelost.

Netanyahu: geef vrede een kans

De toespraak van Trump in de Knesset symboliseert dus een bredere verschuiving in het Amerikaanse beleid over het Midden-Oosten. Als 7 oktober het falen van Israël en zijn onvermogen om de Iraanse coalitie af te schrikken symboliseerden, dan is twee jaar later, na de klap voor het Iraanse regime, het evenwicht omgeslagen. Trump werd gedwongen een draai te maken en zijn bondgenoten in de regio te laten weten dat Israël niet langer kon worden omzeild. Niet toevallig eindigde hij zijn toespraak in de Knesset met de woorden: Het verhaal van Israëls vastberadenheid en overwinning sinds 7 oktober moet de hele wereld bewijzen dat wie dit land wil vernietigen, gedoemd is te falen. De staat Israël is sterk, en zal voor altijd blijven bestaan en bloeien. Daarom zal Israël altijd een vitale bondgenoot van de Verenigde Staten van Amerika blijven.

Net zoals Trump tot heroverweging werd gedwongen, gold dat ook voor Netanyahu - vooral toen Trump zich rechtstreeks tot hem richtte tijdens zijn toespraak en hem eraan herinnerde dat de wereld groot en sterk is. Met andere woorden: probeer de wereld niet te trotseren, die is groter en sterker dan jij. Door Trumps vredesplan van twintig punten te accepteren, liet Netanyahu uiteindelijk zijn droom varen van een vrijwillige overdracht van Palestijnen uit Gaza, de annexatie van de Westelijke Jordaanoever en de illusie van vrede voor vrede. In een interview met CBS [groot radio- en televisienetwerk in VS] zei hij: We hebben ermee ingestemd om vrede een kans te geven. In de praktijk betekent dat waarschijnlijk een breuk met zijn extreemrechtse ministers/bondgenoten Bezalel Smotrich en Itamar Ben-Gvir die tegen het akkoord stemden.

Trump bluft, Netanyahu faalt

Gezien Trumps toespraak en Netanyahu’s ommekeer is de vraag wat de oppositie nog te bieden heeft. Blijven prijzen van Trump als de enige architect van het gijzelaarsakkoord speelt alleen maar in Netanyahu’s kaart. Trump heeft zijn keuze gemaakt, terwijl de oppositie visie mist en haar liberale wereldbeeld heeft opgegeven door zich aan Trump te klampen. Netanyahu’s autoritaire neigingen vallen in het niet bij die van een Amerikaanse president die troepen inzet in Amerikaanse steden onder het mom van een oorlog tegen misdaad en zijn politieke tegenstanders voor de rechter sleept.
Netanyahu’s verantwoordelijkheid voor de Israëlische militaire overwinningen op de Iraanse coalitie ontslaat hem niet van zijn vele tekortkomingen: hij voedde Hamas, draagt verantwoordelijkheid voor 7 oktober, verzwakte de rechterlijke macht en stuurde het land naar een constitutionele crisis. En bovenal: hij heeft nog steeds geen oplossing voor de Palestijnse kwestie, Israëls kernprobleem op strategisch niveau. Maar de oppositie heeft ook geen oplossing.

Ik sluit af met een citaat uit het artikel van Avi Shilon dat het gevoel van veel Israëli’s goed weergeeft die snakken naar verandering:
Israël gaat een nieuw tijdperk in, met een enorm potentieel, voorafgaand aan verkiezingen die de richting van het land zullen bepalen. Het is makkelijk om te klagen over de gebreken van het politieke systeem, maar het feit dat Israëls belangrijkste politieke spelers nog steeds dezelfde zijn - en dat er sinds 7 oktober geen nieuwe, betekenisvolle partij of leider is opgestaan - is ook de verantwoordelijkheid van de Israëlische samenleving. Het is tijd.

(1) Algemeen secretaris Da'am Workers Party in Israël. Oorspronkelijke titel: His Choice. Contact: . Vertaling/bewerking: Hans Boot.