Vrienden voor het leven - zo lang het nodig is
De 'deep state' keert zich tegen Netanyahu
Yacov Ben Efrat (1)
Benjamin Netanyahu viel een grote eer te beurt, toen hij afgelopen februari als eerste buitenlandse leider het Witte Huis bezocht na de herverkiezing van Donald Trump. Hij keerde vol energie en verkwikt terug naar huis. Zijn weddenschap op Trump had zijn vruchten afgeworpen - en wel in grote mate. Het geschenk dat Trump Netanyahu bood? Een fantastisch plan om twee miljoen inwoners van Gaza uit de Gazastrook te halen en daar een bloeiende Rivièra van te maken. En Netanyahu, zoals altijd, aarzelde niet om deze gevaarlijke waan te presenteren als zijn langverwachte 'dag erna'-visie - een plan dat het leger en de oppositie al tijden van hem eisten.
De warme banden met het Witte Huis gaven Netanyahu het gevoel dat hij de 'koning van de wereld' was. Trump had immers de verkiezingen gewonnen, ondanks een veroordeling voor seksueel misbruik. En er liepen nog meer kwesties, zoals zijn pogingen om de verkiezingen van 2020 ongedaan te maken die duidelijk door Joe Biden waren gewonnen, plus zijn rol in de bestorming van het Capitool op 6 januari. 2021.
Als Trump het systeem te slim af kon zijn, waarom dan Netanyahu niet? Het enige dat hij hoefde te doen om zich te ontworstelen aan zijn lopende corruptiezaak, was Trump nadoen. Met een allesomvattende aanval op de rechterlijke macht, de politie, het Openbaar Ministerie en de media. Plus agressief doorgaan met een hervorming van de rechterlijke macht, net zoals Trump de Amerikaanse democratische instellingen had ondermijnd.
Complot theoretici
Maar er is een belangrijk verschil tussen Trump en Netanyahu. Trump kwam het Witte Huis binnen met de steun van een populistische beweging die gevormd was rond de complottheorie van de 'deep state'. Te weten: een geheime coalitie van Democraten, staatsinstellingen, het ministerie van Justitie en nationale veiligheidsdiensten die, volgens de theorie, samenspanden om de wil van het volk te verdraaien en de verkiezingen te stelen. Sterker nog, bijna de helft van de Amerikanen gelooft dat de verkiezingen van 2020 gemanipuleerd waren en dat de overwinning van president Biden onrechtmatig was.
Trump verklaarde herhaaldelijk dat hij, indien herkozen, de 'deep state' zou ontmantelen. En inderdaad, bij zijn terugkeer in het Witte Huis omringde hij zich met complot theoretici en schimmige agenten die hij op enkele van de meest gevoelige posten benoemde. De procureur-generaal, de FBI-directeur, de adjunct-directeur en andere hoge functionarissen werkten onvermoeibaar om juist de instellingen die de basis vormen van de Amerikaanse democratie te ondermijnen.
Een sterke rechtse leider
Netanyahu heeft, zoals we weten, altijd geloofd dat wat goed is voor Amerika, ook goed is voor Israël. En wat goed is voor Trump, is zeker goed voor Bibi. In een toespraak tot de Knesset [parlement] vertelde hij zelfs dat hij tijdens zijn bezoek aan het Witte Huis tegen Trump had gefluisterd dat Israël ook een deep state heeft. Trumps reactie werd nooit bekendgemaakt, maar een oplichter herkent ongetwijfeld een mede oplichter wanneer hij er één ziet.
Niet lang na hun ontmoeting, in maart 2025, plaatste Netanyahu in het Hebreeuws een bericht op X: In Amerika en in Israël, wanneer een sterke rechtse leider de verkiezingen wint, manipuleert de 'deep state' - ten dienste van links - het rechtssysteem om de wil van het volk te dwarsbomen. Ze zullen niet winnen. Niet in Israël, niet in Amerika. Samen staan we sterk.
Sara Netanyahu sloot zich aan bij het koor. In een interview met Trumps schoondochter, Lara Trump, op Fox News, uitte ze haar grieven en beschreef de Israëlische 'deep state' als volgt:
Relatief kleine radicaal-linkse elites, gefinancierd door buitenlandse regeringen die belangrijke invloedrijke posities bekleden. Ze gebruiken andere middelen - met name misbruik van het rechtssysteem - om te proberen een democratisch gekozen regering omver te werpen.
En met een knikje naar de presentator voegde ze eraan toe: Kijk eens wat ze president Trump en zijn familie hebben aangedaan. Ze hebben hetzelfde gedaan met mijn man, met onze familie, met onze zonen - door belachelijke, valse beschuldigingen te uiten.
Maar hier ontvouwt de plot zich. Het blijkt dat de coalitie tussen Trump en Netanyahu geen van beiden helpt. Vorige week ging de doos van Pandora open en de chaos daarbinnen verspreidt zich snel. Trump en Netanyahu, beiden zelfbenoemde slachtoffers van de deep state, staan nu centraal in een vreemd en stormachtig schandaal dat de Verenigde Staten teistert: de 'Jeffrey Epstein dossiers'. Dezelfde die de basis vormden van Trumps favoriete complotverhaal op zijn weg terug naar het presidentschap.
Epstein dossiers
Voor degenen die minder bekend zijn met de complexiteit van de Amerikaanse politiek: Jeffrey Epstein was een zakenman die werd gearresteerd voor het runnen van een netwerk van sekshandel met minderjarige meisjes. Samen met Ghislaine Maxwell, dochter van mediamagnaat Robert Maxwell (ooit eigenaar van de Israëlische krant Maariv).
Epstein pleegde zelfmoord in de gevangenis in 2019, voordat zijn proces begon. Hij stond erom bekend prominente figuren naar zijn privé-eiland in het Caribisch gebied te vliegen, waar minderjarige meisjes naar verluidt als seksslavinnen werden gehouden. Tot zijn kennissen behoorden Bill Clinton, de Britse prins Andrew, de Israëlische ex-premier Ehud Barak en vele beroemdheden en zakenmagnaten. Trump en zijn echtgenote Melania werden ook gefotografeerd, terwijl ze met Epstein aan het 'socialisen' waren.
Volgens de complottheorie bewaarde Epstein belastende beelden en klantenlijsten - voornamelijk van Democraten - om hen te chanteren. Tijdens zijn campagne beloofde Trump alles te onthullen. Eenmaal verkozen, benoemde hij Pam Bondi tot procureur-generaal en Kash Patel tot hoofd van de FBI, met de opdracht de zaak verder uit te voeren. Maar ondanks hun eerdere verklaringen dat de Epstein dossiers op hun bureau lagen, kondigden ze abrupt aan dat dergelijke dossiers niet bestonden.
Trump en extreem rechts
Waar past Netanyahu in dit alles?
Hij heeft geen directe band met Epstein - en toch zou hij op de één of andere manier wel eens het grootste slachtoffer van het verhaal kunnen worden. De breuk tussen Trump en de extreemrechtse media aanjagers Tucker Carlson en Steve Bannon barstte open na de recente Israëlische aanval op Iran. Israëls succesvolle uitschakeling van hoge Iraanse militaire en nucleaire functionarissen en de bijna volledige controle over het luchtruim van Teheran, brachten de Trumps regering in een lastig parket.
Aanvankelijk distantieerde Trump zich van de aanval en beweerde dat hij er niet bij betrokken was. Maar toen de militaire prestatie eenmaal duidelijk werd, draaide hij om en probeerde hij zich in de glorie te wentelen. Die beslissing lokte een felle reactie uit van zijn eigen achterban. Als antwoord werd Bannon vlak voor de Amerikaanse aanval het Witte Huis binnengeloodst. Carlson waarschuwde voor Amerikaanse betrokkenheid - zelfs voor het risico van een Derde Wereldoorlog. Extreemrechts begon Trump ervan te beschuldigen gemanipuleerd te worden door Netanyahu die hem meesleepte in een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten. Dit ondanks Trumps campagnebeloftes om conflicten te vermijden en een nieuwe nucleaire deal met Iran na te streven.
Israël first?
Wat de vraag oproept, hoe het Netanyahu is gelukt om Trump mee te slepen in wat diens achterban een roekeloos militair avontuur noemt? Epstein komt weer in beeld. De complottheorie beweert nu dat Epstein een agent van de Mossad was [Israëlische buitenlandse inlichtingendienst]. Van daaruit is het maar een kleine stap naar de beschuldiging dat Israël de Epstein dossiers in handen heeft en ze gebruikt om Trump en andere functionarissen te chanteren. Want hoe anders, zo luidt de theorie, had Israël Trump kunnen overhalen om Iran tegen zijn wil aan te vallen?
De publieke ontkenning door de voormalige Israëlische premier Naftali Bennett - dat Epstein geen banden had met de Mossad en dat Israël dergelijke lijsten niet bezit - hielp niet. De geest van de samenzwering was al uit de fles. Trumps ontkenningen en zijn pogingen het schandaal af te doen als een Democratische truc werden met minachting en ongeloof ontvangen door rechtse 'influencers' wier blogs miljoenen volgers hebben.
Nu springt de in het Congres georganiseerde, extreemrechtse groep Republikeinen ("Freedom Caucus") naar voren en eist forse bezuinigingen op de Israëlische defensiehulp. Hun argument: Israëliërs genieten van een hoge levensstandaard en universele gezondheidszorg, terwijl Amerikanen lijden onder verpletterende kosten en een kapot systeem. Waarom, vragen ze zich af, zouden miljarden belastingdollars naar Israël moeten blijven stromen? "America First", ooit gericht op de rest van de wereld, is nu naar binnen gekeerd - naar Israël.
Netanyahu's macht wankelt
In een laatste ironische wending wordt de 'deep state' visie die Trump aan de macht heeft gebracht, tegen hem gebruikt. Miljoenen mensen die ooit al zijn leugens geloofden, volgen nu zijn extreemrechtse opvolgers die beweren dat Trump zelf wordt gechanteerd door Netanyahu. Dezelfde Netanyahu die volgens hen conflicten aanwakkert in Gaza, Jemen, Libanon, Iran en nu ook in Syrië.
En ze zijn niet de enigen. De progressieve linkerzijde van de Democratische Partij - en zelfs delen van het centrum - is al lang uitgekeken op Netanyahu. Nu lijkt het erop dat hij en Israël de weinige steun die er nog over was in het Congres verliezen.
Deze verschuiving beïnvloedt nu al Trumps herijking van zijn buitenlands beleid, met een grotere nadruk op banden met Saoedi-Arabië, Qatar en zelfs Turkije. Trump raakt verstrikt in zijn eigen web van leugens, terwijl Netanyahu's grote weddenschap steeds meer op een gebroken rietstengel lijkt. Het vertrek van ultraorthodoxe facties uit de Israëlische regering en de dreiging van een extreemrechts vertrek vanwege de lopende gijzelingsonderhandelingen met Hamas, suggereren dat Netanyahu's 'staatsschip' langzaam zinkt in de troebele wateren die het zelf heeft gecreëerd. En de ratten zijn alweer op zoek naar veiliger oorden.
(1)Algemeen secretaris Da'am Workers Party in Israël. Oorspronkelijke titel: The Deep State turns on Netanyahu, 20 juli 2025. Contact: . Vertaling/bewerking: Hans Boot.
