Israël/Verenigde Staten - voor en na '7 oktober'
Iran - De Erfzonde
Yacov Ben Efrat (1)
Meneer de president, geef het bevel. Dat is de kop van een opiniestuk van commentator en journalist Shimon Shiffer in het Israëlisch dagblad Yedioth Ahronoth van 18 juni 2025.
Shiffer, tot voor kort zeer kritisch over Benjamin Netanyahu en zijn extreemrechtse regering, geeft nu uiting aan de heersende Israëlische opinie. Een consensus die gevormd is in de pijn en nasleep van de door Iran gesteunde aanval op 7 oktober vorig jaar. Elke Israëliër begrijpt het nu: Iran heeft, via zijn regionale bondgenoten - waaronder Hamas - besloten de staat Israël te vernietigen.
Shiffer - Meneer president Trump, dit is uw moment om geschiedenis te schrijven, om naast Roosevelt te staan. Geef bevel tot een aanval op de kerncentrale van Fordow en help ons het vuile werk op te knappen voor de rest van de wereld. Nu is het moment om een coalitie te leiden die het Iraanse nucleaire project zal ontmantelen en de ayatollahs zal dwingen tot een overeenkomst die de heroprichting ervan verhindert.
Isolationisme
De terughoudendheid van de Trump regering om zich aan te sluiten bij de campagne om een einde te maken aan de nucleaire ambities van Iran, weerspiegelt een bredere stemming in Amerika. Sinds 2008 hebben de Verenigde Staten hun status als leider van de vrije wereld verloren. Trumps isolationisme - gesteund door de fascistisch georiënteerde beweging Make America Great Again binnen de Republikeinse Partij - is een radicale uiting van een Amerikaanse consensus. Een visie die nu door zowel Democraten als Republikeinen wordt gedeeld en voortkomt uit de bittere mislukkingen in Irak en Afghanistan. Mislukkingen die ertoe leiden dat verdere militaire interventies in het buitenland met boots on the ground worden verworpen.
Ironisch genoeg, terwijl sleutelfiguren binnen de Amerikaanse regering zich verzetten tegen de Israëlische plannen om Iran aan te vallen, waren het de Verenigde Staten zelf die Iran aan de macht hielpen. En daarbij het Ayatolloh regiem inspireerden tot een bijna mystiek geloof in de militaire macht en stabiliteit.
Niet of, maar wanneer
De 'erfzonde' gaat terug tot de Republikeinse regering van George W. Bush. Toen kreeg de leugen gestalte: Saddam Hoessein bezat massavernietigingswapens. Deze verzinsels dienden als voorwendsel voor de invasie van Irak onder de vlag van een regiem wisseling. Het is de moeite waard om aan de rol te herinneren van niemand minder dan Benjamin Netanyahu - destijds een burger die tijdelijk niet actief was in de politiek - die onder ede getuigde voor een toezichthoudende commissie van het Congres. Met zijn kenmerkende zekerheid verklaarde hij: De vraag is niet of het Iraakse regime ten val moet worden gebracht, maar wanneer.
Afgaande op de gevolgen bewijst Netanyahu's bijdrage aan de catastrofe die het Midden-Oosten overspoelde - en de opkomst van Iran mogelijk maakte - dat hij, ondanks zijn opschepperige beweringen, over een 'profetische visie' beschikte. Een visie waarin Israël in feite een diep gat heeft gegraven, waaruit het bloedend tracht te ontsnappen. Zoals het spreekwoord luidt: Een dwaas gooit een steen in een put en duizend wijzen kunnen hem niet terughalen.
De afkeer van Amerikaanse regeringen van militaire bemoeienissen kwam ook tot uiting in de deal tussen de Verenigde Staten en Rusland in 2013 om het chemische wapenarsenaal van Syrië te verwijderen. Deze deal kwam tot stand, nadat het regiem van Assad chemische wapens had ingezet tegen de eigen bevolking om een volksopstand te onderdrukken die dreigde het regiem ten val te brengen.
Netanyahu verliest controle
President Obama trok aanvankelijk een 'rode lijn' en waarschuwde dat het overschrijden ervan een Amerikaanse militaire interventie zou uitlokken. Maar onder druk van zijn Democratische Partij nam hij genoegen met een zwakke overeenkomst met Poetin. Hoewel een deel van de chemische voorraad van Syrië werd verwijderd, opende het de deur voor een directe interventie door Iran en Hezbollah. Zij redden het regiem van Assad, hetgeen leidde tot hun volledige overname van Syrië. Assad negeerde de Amerikaanse waarschuwing uiteraard, toen hij besefte dat Washington niet van plan was troepen op Syrische bodem te stationeren. Bovendien weigerde Obama consequent de democratische oppositie in Syrië te steunen. En Netanyahu? Hij steunde de overeenkomst tussen Obama en Poetin en negeerde de existentiële dreiging die uitging van de volledige overname van Syrië en Libanon door Iran.
Na verloop van tijd werden Syrië en Libanon strategische Iraanse buitenposten. Israël, onvoorbereid, werd verbijsterd door de aanval op de fronten van 7 oktober. Netanyahu die zich als een orakel beschouwde van toekomstige dreigingen, werd opnieuw met zijn broek op de enkels betrapt. Hij verloor de controle en verloor bijna het land.
Iraans verrassing gemist
Veel Amerikaanse Democraten en prominente Israëlische commentatoren verwijten Netanyahu dat hij aandrong op de beëindiging van de nucleaire overeenkomst met Iran. Ze schrijven Iraans snelle ontwikkeling naar een atoombom toe aan Trumps terugtrekking uit de overeenkomst. Het is een moeilijk te weerleggen punt. Toch negeren al die critici, inclusief Netanyahu, de schaduwzijde van de 'deal' volledig. Iran kreeg de vrije hand om zijn raketprogramma te ontwikkelen en was zo in staat zich achter Hamas en aanhangers in het Midden-Oosten te verschansen om de vernietiging van Israël mogelijk te maken.
Juist voor dit gevaar vergat Netanyahu de wereld te waarschuwen. In plaats daarvan genoot hij van het spel van 'afschrikking" tegen de handlangers van Iran. Hij transformeerde de Campagne tussen de Oorlogen -dat is Israëls voortdurende militaire inspanning om de Iraanse infiltratie in Syrië te beteugelen - tot een 'strategisch genie'. Daarin gesteund door de militaire inlichtingendienst. Het Israëlische leger was zo geconcentreerd op die campagne dat het de strategische verrassing van Iran miste. Dat gebeurde onder de neus van het leger, georkestreerd door Hamas, een zwakkere en slecht bewapende handlanger. Hamas die in feite afhankelijk was van Israëlische financiële en economische steun om te overleven.
Het gaat Trump om dollars
Nu het trauma van het bloedbad van 7 oktober nog na sleept, lanceerde Netanyahu de moeder aller oorlogen. Sommige critici zien dit als weer een poging van Bibi om zijn proces te ontlopen, maar het bredere Israëlische publiek ziet deze campagne als een rechtvaardige overlevingsstrijd. Dat geldt overigens ook voor de meeste oppositiepartijen.
Toch beperkt onze 'strategische bondgenoot' zich op dit kritieke moment tot tactische berekeningen. Net als de regering van Biden verschuilt Trump zich achter het voorwendsel van regionaal oorlogsrisico om haar sussende houding tegenover een verzwakt Iraans regime te rechtvaardigen. Iran dat zijn belangrijkste steunpilaar, Hezbollah in Libanon, kwijt is en zijn bedoelingen duidelijk maakt met twee dodelijke raketaanvallen op Israël in april en oktober 2024. In beide gevallen eiste Biden Israëlische terughoudendheid. Slechts een symbolische reactie. opnieuw onder het mom van regionale escalatie.
Maar na 7 oktober begon de tijd te dringen. De regering Trump heeft er alles aan gedaan om Iran te sussen, terwijl ze tegelijkertijd haar duidelijke afkeuring over Netanyahu uitsprak. Trumps veelbesproken bezoeken aan Saoedi-Arabië en de Golfstaten, waarbij hij Israël opzettelijk oversloeg, laat weinig ruimte voor twijfels. Bevestigd door de aparte deal die hij sloot met de Houthi's, zijn bewondering voor dictator Erdogan en de directe onderhandelingen met Hamas achter de rug van Israël om. Evenals zijn initiatief voor gesprekken met Iran liet dit alles weinig ruimte voor twijfel: Trump is bereid Israël onder de wielen van de Saoedische bus te gooien in ruil voor een handvol petrodollars en het applaus voor Make American Great Again.
Onderdrukking Iraniës en Arabieren
De Israëlische aanval op vrijdagochtend 13 juni - uitschakeling van de volledige militaire leiding en de nucleaire wetenschappers van Iran - legde niet alleen de kwetsbaarheid van het regime bloot, dankzij de diepgaande inlichtingendienst van de Mossad. Deze aanval stelde echter de Verenigde Staten ook tot een dramatisch dilemma. Israël koos ervoor om het alleen te doen en plaatste zijn eigen burgers in de frontlinie. De sirenes dag en nacht, de slachtoffers, de verwoeste huizen en de reactie van de Israëlische samenleving getuigen er allemaal van: het Israëlische volk ziet dit als een overlevingsoorlog. Zeer sprekend was de Duitse bondskanselier Friedrich Merz: Israël knapt het vuile werk voor ons allemaal op.
Op het moment van schrijven, 19 juni 2025, is het nog steeds onduidelijk of Trump zich bij de campagne zal aansluiten om de klus te klaren. De weg is al geplaveid. Amerikaanse deelname is geen gunst aan Israël, het is een morele verplichting. Het waren immers de Verenigde Staten die chaos in het Midden-Oosten creëerden met hun misleidende oorlog om Saddam Hoessein ten val te brengen. De oorlog tegen Iran zou het begin kunnen betekenen van een nieuw tijdperk in de regio. Niet in het belang van de corrupte Golfvorsten, maar in het belang van 100 miljoen Iraniërs en 300 miljoen Arabieren die wegkwijnen onder autoritaire regimes die achterstand, armoede en onderdrukking van burgerrechten in stand houden.
Ze werden verraden door de onverschilligheid van Amerika en Europa over de Arabische Lente, de grootste democratische revolutie die de Arabische wereld ooit heeft meegemaakt. Ook dit zal de geschiedenis ingaan als een historische strategische en morele mislukking.
Wat Netanyahu betreft, hij zal de geschiedenis ingaan als een leider die de toekomst niet heeft voorzien, elke mogelijke fout heeft gemaakt en bovenal de fatale fout beging de Palestijnse kwestie te negeren. Daarmee opende hij de voordeur voor de toetreding van Iran tot de Arabische wereld.
(1) Algemeen secretaris Da'am Workers Party in Israël. Oorspronkelijke titel: Iran - The Original Sin, 19 juni 2025. Contact: . Vertaling/bewerking: Hans Boot
