Terug naar Oslo?
Magische oplossingen bestaan niet
Yacov Ben Efrat (1)
Wie een territorium bezet, is verantwoordelijk voor de behoeften van de bevolking aldaar. Dat is gewoon hoe het is. Aan het woord is de journalist Emmanuelle Elbaz-Phelps in een advertentie voor de website "Relevant". Waarom nam zij de moeite om het voor de hand liggende uit te leggen? Omdat Israël een internationale truc voor zichzelf heeft bedacht: het is mogelijk grondgebied te bezetten, het op veiligheid te controleren en toch de verantwoordelijkheid voor de behoeften van de bezette burgerbevolking volledig te passeren.
Hoewel de truc niet eenvoudig is uit te voeren, kun je met een beetje creativiteit en lef een onzichtbare bezetter worden. Om dit te bereiken moet je natuurlijk een partner vinden die bereid is zich te laten verblinden door een originele combinatie van vleierij, valse beloften en bedreigingen. Dit is wat er gebeurde in 1993, toen de gepensioneerde stafchef Yitzhak Rabin een ontmoeting had met de legendarische leider van het Palestijnse volk, Yasser Arafat. Rabin overtuigde Arafat ervan de Oslo-akkoorden te ondertekenen met de ongeschreven belofte dat de Palestijnen op een dag een staat zouden krijgen. Zo begon het bloedige 'heldenverhaal' dat culmineerde op 7 oktober 2024.
Yitzhak Rabin, Bill Clinton and Yasser Arafat tijdens het Oslo akkoord 13 september 1993.
Foto: Vince Musi/Het Witte Huis, gpo.gov - commons.wikimedia.org
Macht extremisten
Het meest verwerpelijke aspect van de Oslo-akkoorden was dat ze het woord 'vrede' besmetten. Rabin, Peres [onder meer premier in de jaren tachtig en negentig] en Arafat ontvingen in 1994 de Nobelprijs voor de Vrede. De akkoorden vertegenwoordigden echter een realiteit die noch de aspiraties van de Palestijnen, noch die van de Israëliërs vervulde. In feite vormden ze een vruchtbare voedingsbodem voor de groei van de twee fenomenen die we hebben leren kennen: 1) extreemrechts in de vorm van Netanyahu en de kolonisten, 2) Hamas die zich om de tegenovergestelde redenen tegen de akkoorden verzette.
Israëlisch rechts wil een Groot Israël en Hamas een Palestina 'van de rivier tot de zee'. Zo hebben extremisten dertig jaar lang de Israëlische en Palestijnse binnenlandse politiek overgenomen. Het woord 'bezetting' verdween zowel uit het Israëlische als het Palestijnse woordenboek. Israëli's en Palestijnen stopten hun communicatie, waarbij beide partijen de ander beschuldigden van nationalistisch extremisme.
Terwijl Israëlisch links 'Oslo' uitvond, deed Israëlisch rechts, ondanks aanvankelijke hevige tegenstand, alles om het in stand te houden en erkende uiteindelijk de voordelen ervan. Israëlisch links steunde de eenzijdige terugtrekking van Ariël Sharon [premier 2001-2006] uit Gaza volledig. Israëlisch rechts verzette zich daar krachtig tegen. Nadat Hamas de Palestijnse Autoriteit uit Gaza had verdreven, omarmde rechts echter opnieuw de nieuwe regeling. Namelijk het bestaan van twee afzonderlijke, verdeelde en conflicterende Palestijnse organisaties die elk toekomstig gevaar van een politieke regeling uitsloot.
Corrupte dictator
Ook Israëlisch links paste zich aan de nieuwe situatie aan. Toen Bibi's rechtervleugel 'regionale vrede' met de Golfstaten bracht, was het links dat zich daar enthousiast over maakte, ook al ging dit ten koste van een politieke oplossing met de Palestijnen. Zo werd een punt bereikt waarop links en rechts zich verenigden in de 'regering voor verandering', onder leiding van Bennet-Lapid die slechts één jaar duurde [2021-2o22]. Wat deze regering kenmerkte was de overeenkomst om bij voorbaat elke 'ideologische' overeenkomst op te geven. Een eufemisme voor de Palestijnse kwestie. Ze dachten dat ze Netanyahu konden bestrijden zonder een politiek programma en zonder ideologie.
Een andere partij die er alles aan deed om de Oslo-akkoorden te handhaven, was de Palestijnse Autoriteit. Zonder diens toestemming hadden de overeenkomsten tot op de dag van vandaag niet kunnen voortduren. Zo slikte Abu Mazen (Mahmoud Abbas, president Palestijnse Autoriteit, 2005 tot heden) de bittere pillen van de bouw van nederzettingen; de scheidingsmuur; de controlepunten; de kolonistenjongeren op de 'heuveltop'; de onteigening in de heuvels van Zuid-Hebron, en de ernstige schendingen van de Palestijnse mensen- en burgerrechten. Abu Mazen verklaarde herhaaldelijk dat de veiligheidscoördinatie met Israël heilig was. Hij werd al snel een corrupte dictator, losgekoppeld van zijn volk en vooral bezorgd over de privileges van zijn naaste medewerkers.
Waarschuwingen genegeerd
Het lijkt erop dat de Amerikaanse standpunten dicteren dat iedereen die in het Midden-Oosten leeft, in het reine moet komen met de bestaande autocratische regimes daar. En dat terwijl er geen enkel democratisch regime te vinden is.
Hamas accepteerde de uitwerking van de Oslo-akkoorden ook, maar eiste speciale voorwaarden die passen bij zijn status. Terwijl Israël de volledige controle had over de Westelijke Jordaanoever, creëerden de terugtrekking uit Gaza en de afwezigheid van een Israëlische aanwezigheid daar een unieke situatie. Een situatie, waarin Hamas de enige en almachtige heerser werd onder de vlag van de Israëlische bezetting. Gaza heeft zich niet van Israël afgescheiden; in plaats daarvan werd Israël volledig afhankelijk van Hamas en voldeed aan zijn eisen, Van Qatarese koffers gevuld met geld via nauwe banden met Iran tot de aanleg van een uitgebreid tunnelnetwerk. Van de veranderingen in de uitvoerende macht van UNRWA tot de omvorming van scholen in broeinesten van islamitische hersenspoeling en voor elk ziekenhuis een militair hoofdkwartier. [UNWRA: Organisatie van de Verenigde Naties voor hulpverlening aan Palestijnse vluchtelingen in het Nabije Oosten]
De Israëliërs raakten zo verslaafd aan 'Oslo' dat de legercommandanten de waarschuwingen van de vrouwelijke surveillancesoldaten minachtten en volledig negeerden, terwijl zij aan de grens met Gaza de voorbereidingen door Hamas van de invasie signaleerden.
Demonstratie in Columbus (Ohio, Verenigde Staten) op 13 oktober 2023
Foto Becker1999 van Columbus, CC 2.0, commons.wikimedia.org
Coalitie met Hamas
Na 7 oktober rouwt Israël terecht om het lot van de vermoorden, ontvoerden en ontheemden met Gaza als een slagveld met duizenden doden en gewonden mannen, vrouwen en kinderen. In een aanhoudende crisis van een enorme omvang wilden beide partijen, Israëlisch links en Hamas, de eerdere afspraken handhaven die tot deze ramp hebben geleid.
Een lange rij gepensioneerde generaals die namens de Israëlische protestbeweging spreken, vertellen de pers nadrukkelijk dat de oorlog moet stoppen. Eén van hen, Israel Ziv, zei in een interview met Channel 12 wat minister van Defensie Yoav Gallant en zijn voorganger Benny Gantz [2020-2022] nog niet expliciet durfden zeggen: Het lijkt erop dat Gaza gecontroleerd zal worden door een soort coalitie, waarvan Hamas helaas deel zal uitmaken.
Dit is in wezen het voorstel waarover discussie bestaat tussen Gantz en Netanyahu. Gantz uitte felle kritiek tegen de oprichting van een Israëlische militaire regering in Gaza die hij als een nationale ramp beschouwt. Het alternatief dat hij voorstelt, luidt: De dag ná Hamas kan alleen worden bereikt door de controle over Palestijnse strijdkrachten, onder internationaal toezicht, als alternatief voor Hamas. Het probleem is dat elke Palestijnse factie die de verantwoordelijkheid voor Gaza op zich neemt, afhankelijk zal zijn van de toestemming van Hamas, zoals de hierboven genoemde oud-generaal Israel Ziv beschreef.
Deze benadering wordt uitgedragen door de regering Biden als een magische oplossing voor alle problemen van Israël: de vrijlating van alle gevangenen - de normalisatie van de verhouding met Saoedi-Arabië - een overeenkomst met Hezbollah in Libanon en met Iran over zijn nucleaire programma en tot slot de veiligstelling van scheepvaartroutes in de Rode Zee.
Het lijkt erop dat de Amerikaanse opvatting bepaalt dat iedereen die in het Midden-Oosten leeft, in het reine moet komen met de daar bestaande autocratische regimes, terwijl er geen enkel democratisch regime te vinden is. Het enige dat overblijft, is proberen de extreme islam in zijn Iraanse of Saoedische versie in bedwang te houden. Dit is de essentie van het Amerikaanse beleid, niet alleen in het Midden-Oosten. Volgens dit model zal Zelenski ook in het reine moeten komen met de Russische bezetting van Oekraïne, omdat de Verenigde Staten niet uit zijn op oorlogen en bereid zijn tot het uiterste te gaan om deze te voorkomen.
Gemiste kansen
En dus bevinden we ons op de drempel van een denkbeeldig 'opgewaardeerd' Oslo, gebaseerd op een opgewaardeerde Palestijnse Autoriteit en met een zogenaamd getemd Hamas. We moeten kiezen tussen een Israëlische militaire regering en de magische oplossing van Biden die ons terugbrengt naar de realiteit van 6 oktober. De waarheid is dat noch de Amerikanen, noch het Israëlische leger en zijn vertegenwoordigers in de regering enig echt alternatief hebben voor een militaire regering. En aangezien wie grondgebied bezet, verantwoordelijk is voor de behoeften van de bevolking daarin, zoals Emmanuelle Elbaz-Phelps terecht zei, zal Israël geen andere keuze hebben een militaire regering te vestigen als het enige realistische alternatief voor het Hamas-bewind.
Afgezien van de verdediging van Israël als democratie (zij het gebrekkig) tegen de poging van rechts om een ondemocratische staatsgreep op te leggen, nam de Da'am Partij historisch een kritische positie in. We waren fel gekant tegen de Oslo-akkoorden van 1993, ook tegen het eenzijdige plan van de terugtrekking uit Gaza in 2005 en we zijn tegen het huidige Amerikaanse plan voor een opgewaardeerd Oslo.
Al deze overeenkomsten hebben alleen maar gediend om rechts te versterken en links van de politieke kaart te vegen - getuige het lot van de sociaaldemocratische partijen.
Elk van deze plannen is ontworpen om de Israëlische controle over het Palestijnse volk te bestendigen en heeft de vijandigheid tussen de twee naties alleen maar vergroot. In 1993 werd de kans gemist om naast Israël een onafhankelijke Palestijnse staat te vestigen. Ook in 2005 werd de kans gemist om met de Palestijnen tot overeenstemming te komen over de terugtrekking uit Gaza. Nu werkt links eraan om het monster van de opgewaardeerde Oslo-akkoorden nieuw leven in te blazen, en koste wat het kost links van de Palestijnen af te scheiden, zonder ook maar enigszins over hun lot na te denken.
Gelijkheid twee volkeren
De dag 7 oktober moet een les worden. De wereld is de bezetting beu, Hamas en Abbas zijn geen partners voor vrede. Alleen een waarachtig streven naar vreedzaam samenleven op voet van gelijkheid met de Palestijnen zal zowel ons als hun voortbestaan in deze regio verzekeren. Het ware Israëlische belang is de groei van een democratische Palestijnse beweging aan te moedigen. Het ware Palestijnse belang vereist dialoog en samenwerking met democratische en liberale Israëlische krachten.
Helaas zal het bestaan van een militair bewind in Gaza de Israëli's duidelijk maken dat er geen sluiproutes en geen uitbestede bezetting bestaan. De enige manier om hier te leven, is op basis van nationale en burgerlijke gelijkheid tussen de twee volkeren. Alleen met een dergelijk visie kan een politieke regeling worden bereikt die de toekomst van zowel Israëliërs als Palestijnen zal verzekeren.
(1) Algemeen secretaris Da'am Workers Party - Zie hier. Oorspronkelijke titel: Back to Oslo, 26 mei 2024. Contact: . Vertaling/bewerking: Hans Boot.
