Netanyahu en zijn vele medestanders, niet alleen in Israël

Jij hebt de leiding, iedereen is schuldig

Yacov Ben Efrat (1)

Jij bent het hoofd, je bent schuldig is een poster die Netanyahu 's nachts wakker houdt. Het is hard, het doet pijn en het is effectief. De mensen daarachter zijn de strijders van de Jom Kipoeroorlog uit 1973, mensen van in de zeventig die vechten voor de ziel van het land. Deze voormalige soldaten maken deel uit van een bredere campagne van protestorganisaties die nu verkiezingen eisen. In hun ogen vormt Netanyahu, overgeleverd aan de genade van de extremisten [ministers] Itamar Ben Gvir en Betzalel Smotrich, een wezenlijk gevaar.

Bovendien verlengt hij de Gaza-oorlog om politieke redenen voor onbepaalde tijd en blijft hij onverschillig over het lot van de gijzelaars. Dit komt bovenop de geplande dienstplicht wet die ultraorthodoxen vrijstelt van het dienen in het leger. Plus de staatsbegroting die de behoeften van kolonisten bevoordeelt ten koste van oorlogsslachtoffers en de scherpe aanval door kabinetsleden op de hoofdcommandanten van de veiligheidstroepen.. Dit alles doet het bloed van de demonstranten koken. Zij zien 'Bibi' als de voornaamste persoon die verantwoordelijk is voor de ramp van 7 oktober.

Opzeggen van vertrouwen

De vraag naar 'verkiezingen nu' lijkt echter los te staan van de politieke realiteit die na Zwarte Zaterdag is ontstaan. Op die dag stopte de uitgesproken rechtse regering totaal met functioneren en was het militaire commando geschokt. De enige manier om het land te redden, was door de vorming van een oorlogskabinet en de opname van de gematigde Benny Gantz en Gadi Eisenkot in de regering. Vanaf dat moment hield de rechtse regering volledig op te bestaan, werd de juridische staatsgreep begraven en keerde Netanyahu terug naar zijn natuurlijke positie als evenwichtsfactor tussen extreemrechts en een gematigd kamp.

Om vóór de zomer verkiezingen te laten plaatsvinden, zoals de demonstranten eisen, is het belangrijk te werken aan een meerderheid in de Knesset die het vertrouwen in de regering opzegt. De eerste stap om een dergelijk proces te versnellen, zou ongetwijfeld het vertrek van Gantz en Eisenkot uit de regering zijn. Dit zou de legitimiteit van Netanyahu fataal schaden, zowel op lokaal als internationaal niveau, zo zou het pad naar de desintegratie van zijn coalitie worden ingekort.

Wel of geen verkiezingen

Verrassend genoeg wordt niet gedemonstreerd voor de huizen van Gantz en Eisenkot [in tegenstelling tot voor de deur van Netanyahu] om te eisen dat ze vertrekken uit de regering. In plaats daarvan eisen demonstranten dat ze het oorlogskabinet blijven dienen. De reden hiervoor is duidelijk. Het aftreden kan leiden tot ontbinding van de Knesset en verkiezingen in de zomer, zoals demonstranten eisen. In dat geval zou echter de regering van Netanyahu, Ben Gvir en Smotrich nog vele maanden als overgangsregering blijven functioneren. Zo'n regering is voor iedereen een nachtmerrie. Ambtenaren van de veiligheidsdiensten zouden dagelijks fel worden aangevallen, de gijzelaars zouden in gevangenschap worden achtergelaten, de rechtervleugel zou op hol slaan en allerlei rampen zouden plaatsvinden.

Dit is de kern van de zaak. Als Gantz en Eisenkot op dit moment geen ontslag nemen uit de regering, zullen Bibi en zijn ultraorthodoxe en messiaanse partners geen reden hebben om de verkiezingen te vervroegen. Het is geen toeval dat Netanyahu aankondigde dat er, zoals gepland, over drie jaar verkiezingen zullen plaatsvinden. Het standpunt van de protestorganisaties dat Gantz en Eisenkot in de regering moeten blijven, drukt een breed publiek sentiment uit. Deze eenheid is momenteel nodig en daarom wint de roep om verkiezingen op dit moment niet aan kracht.

Mohammed Ahmad (Gaza) en Rabbi Naturei Karta demonstreren voor Internationaal Gerechtshof
Vredespaleis Den Haag, 11 januari 2024. Foto: Rob Brouwer.

Politieke misdaad

De waarheid is dat Gantz niet alleen vanwege deze noodzaak in de regering blijft. Er bestaat brede overeenstemming tussen hem en Netanyahu over de aard van het verloop van de oorlog en de doelstellingen ervan. Nog niet zo lang geleden kondigde Gantz aan dat de oorlog zal doorgaan, totdat al onze doelen zijn bereikt. Dit betekent dat de Hamas-regering en haar militaire capaciteiten zijn gedecimeerd en alle gijzelaars teruggestuurd. Tot er een akkoord wordt bereikt met Hezbollah in Libanon zullen Gantz en Eisenkot waarschijnlijk in de regering van Netanyahu blijven.
Als de beschuldigingen van de demonstranten waar zijn dat Netanyahu er doelbewust aan werkt de oorlog voor onbepaalde tijd te verlengen, de gijzelaars in de steek laat en de betrekkingen met de Verenigde Staten opoffert, ja dan zou elke extra dag van Gantz en Eisenkot in de regering een politieke misdaad zijn.

Uit alle verklaringen van Gantz tot nu toe is het onmogelijk fundamentele meningsverschillen tussen hem en Netanyahu vast te stellen. Niet over de noodzaak om de oorlog uit te breiden naar Rafah [stad Gazastrook], noch over de afwijzing van de voorwaarden van Hamas voor de gijzelingsovereenkomst. En ook niet over de recente steun aan de afwijzing door de regering van de eenzijdige erkenning van een Palestijnse staat, hetgeen in strijd is met het standpunt van de regering-Biden.
De samenwerking tussen Gantz en Bibi duurt al vele jaren. De laatste is de voornaamste politicus die verantwoordelijk is voor de eerdere steun aan Hamas en de uithongering van de Palestijnse Autoriteit. Gantz, in zijn rol als stafchef en vervolgens als minister van Defensie in onder meer de regeringen van Netanyahu, steunt Bibi's visie over Hamas die op 7 oktober zo tragisch sneuvelde. De positie van Gantz als alternatieve premier in de Netanyahu-regering was geen toeval. De politieke verschillen tussen hem en Netanyahu waren en blijven minuscuul.

Geen politiek alternatief

Als iemand aan wie al meer dan tien jaar de veiligheid van Israël is toevertrouwd en wie door de historische mislukking de Israëlische samenleving in gevaar bracht, draagt ook Gantz verantwoordelijkheid. Tegenwoordig heeft Gantz, als Netanyahu's volwaardige partner bij het voeren van de oorlog, geen alternatief politiek programma. Zijn standpunt ten aanzien van een Palestijnse staat komt overeen met dat van Netanyahu. Hij had er misschien de voorkeur aan gegeven om het rustig aan te doen tegen Biden en 'Ja, maar' te zeggen in plaats van een volmondig 'Nee'. Maar dat verandert niets aan de essentie. Gantz is bereid compromissen te sluiten met de ultraorthodoxen om hen aan zijn kant te trekken. Hij heeft geen sociaaleconomisch alternatief voor het neoliberale plan dat Netanyahu de afgelopen twintig jaar volgde en dat leidde tot de vernietiging van de openbare diensten.

Dat is de reden waarom de roep om verkiezingen nu en de poging om het protest tegen de rechterlijke staatsgreep van 2023 te herhalen geen impuls krijgen. Democratie - de slogan van het eerdere protest - had betrekking op een onomkeerbare bedreiging voor het politieke regime van Israël, en slaagde er zo in menigten aan te trekken. Voor een beslissende meerderheid bleek het duidelijk dat democratie een allerhoogste waarde is die burgerlijke vrijheid waarborgt. De oproep tot verkiezingen zonder er politieke inhoud aan toe te voegen, lijkt een magische oplossing. Met het doel om van Netanyahu af te komen, maar zonder een politiek alternatief te presenteren.

Hamas, een filiaal van Iran

Vertegenwoordigers van het protest beweren dat verkiezingen kunnen plaatsvinden, terwijl de oorlog tegen Hamas voortduurt. Hierdoor zou de verwijdering van Netanyahu belangrijker worden dan de nederlaag van Hamas. Het is mogelijk dat ze geloven dat zolang Netanyahu de macht heeft, Hamas onmogelijk te verslaan is. Of anders, in tegenstelling tot wat Gantz beweert, het onmogelijk is Hamas te verslaan. In beide gevallen lossen verkiezingen de wezenlijke problemen van de Israëlische samenleving niet op. Als Hamas de overhand krijgt, zal dat een enorme overwinning zijn voor Iran en zijn bondgenoten en zal er een einde komen aan elk vredesakkoord met de Palestijnen. Als Netanyahu echter een obstakel was geweest voor de nederlaag van Hamas, hadden de protesten moeten eisen dat Gantz en Eisenkot onmiddellijk uit de regering zouden stappen.
Het is moeilijk te voorspellen hoe de gebeurtenissen zullen verlopen, maar we kunnen van één ding zeker zijn: het is afgelopen met Netanyahu. Zoals Eisenkot zei: Hij hoeft geen verantwoordelijkheid te nemen, die ligt bij hem vanaf het moment dat hij trouw heeft gezworen.

De vraag die nog niet is beantwoord, luidt: wat zal er met Hamas gebeuren. Het antwoord zal het lot van de betrekkingen tussen Israëliërs en Palestijnen bepalen. Zolang deze vraag open blijft, zal elke poging om een politiek alternatief voor extreemrechts te presenteren louter theoretisch blijven. De roep om een Palestijnse staat en vrede met Saoedi-Arabië, zoals Biden wil, is hopeloos. Zo ook als alternatief voor een volwaardige democratische staat voor Israëli's en Palestijnen. Hopeloos zolang Hamas de woordvoerder van het Palestijnse volk blijft.
Hamas is niet alleen een reëel gevaar voor Israël, maar ook voor het Palestijnse volk zelf. Evenzeer vormen Iran en zijn partners een wezenlijk gevaar voor de volkeren van de hele regio. Hamas is een filiaal van Iran, en het Iraanse regime heeft de levens van miljoenen van zijn burgers tot een hel gemaakt. Daarom zal de oorlog in Gaza niet alleen het lot van de Israëlische samenleving bepalen, maar ook het lot van de Palestijnen en de hele regio. Verkiezingen? Ja! Nu?. Dit hangt meer af van de beslissing van Gantz en Eisenkot dan van demonstraties op straat vandaag.

(1) Yacov Ben Efrat is algemeen secretaris van de DAAM partij - zie hier. Contact: .
Oorspronkelijke titel: You're the head, everyone is guilty - 22 februari 2024. Vertaling/bewerking: Hans Boot.