Gelijkheid van ieder tussen de rivier en de zee
De oorlog tegen terreur versus liberale waarden
Yacov Ben Efrat (1)
Brigadegeneraal Gadi Eisenkot, commandant van de Israëlische strijdkrachten op de Westelijke Jordaanoever, denkt dat het terrorisme nog vele jaren zal voortduren. De bittere waarheid is dat er geen absolute overwinning in deze strijd bestaat. Dit citaat komt voor in het boek The Seventh War van Avi Issacharoff en Amos Harel uit 2005, waarin de auteurs afsluiten met: Hij [Eisenkot] voorspelt dat zijn jonge zoon, nu vijf jaar oud, ook in de bezette gebieden zal vechten.
Deze huiveringwekkende woorden werden bijna twintig jaar geleden uitgesproken, maar het lijkt alsof ze van vandaag zijn. Deze keer zijn ze echter bedoeld als kritiek op Netanyahu die spreekt over een absolute overwinning, in plaats van voorrang te geven aan de vrijlating van de gijzelaars boven de eliminatie van Hamas. Zelfs vandaag zegt Eisenkot zal de terreur nog vele jaren voortduren, terwijl de gijzelaars geen tijd hebben. Wij zullen de gijzelaars vrijlaten en daarna doorgaan met de strijd tegen Hamas. Dit is ook het algemene oordeel onder demonstranten, gepensioneerde generaals en de families van de gijzelaars.
Democratie en terrorisme
De gruwelijke profetie van Eisenkot werd op de meest tragische manier werkelijkheid toen zijn jongste zoon in de strijd in de Gazastrook sneuvelde. Eisenkot slaagde er dus niet in twee noodlottige gebeurtenissen te voorspellen:
1) Het bloedbad van 7 oktober, de grootste strategische klap in de geschiedenis van Israël die werd gelanceerd door hetzelfde terrorisme waartegen Eisenkot twintig jaar geleden vocht, en
2) Het feit dat zijn zoon niet alleen het terrorisme zou bevechten, maar ook zou sneuvelen in de strijd tegen dat terrorisme. Eisenkot kon zich geen voorstelling maken dat 7 oktober mogelijk was en kon zeker de dood van zijn geliefde zoon niet vermoeden.
Ik werd aan deze opvattingen herinnerd, toen ik naar het interview keek dat Eisenkot op 13 juli jongstleden gaf voor het programma Meet the Press, waarin hij zijn visie gaf op kwesties van 'politiek en veiligheid'. Wat mijn aandacht trok, is het gezamenlijk bestaan van enerzijds de strijd tegen het terrorisme en anderzijds het vooruitzicht van een levensvatbare, liberale samenleving. Eisenkot specificeert zijn woorden en houdt zich in wezen bezig met de vraag hoe een vrije en democratische samenleving in stand kan worden gehouden, naast wat hij terrorisme en wat de wereld bezetting noemt.
Bezetting is rechtvaardig
Het lugubere van de voorspellingen van Eisenkot - zelfs na het bloedbad van 7 oktober en de hoge persoonlijke prijs die hij betaalde - is dat zijn standpunten geen spat veranderden. Wat was dat zal zijn, en daarom is de logische conclusie dat over twintig jaar het terrorisme ons opnieuw zou kunnen verrassen en één van onze kleinkinderen in de strijd zal sneuvelen. Dit is de toekomst volgens Eisenkot en rust op de gedachte die tot een nationaal akkoord is geworden. Een akkoord dat rechts en links met elkaar verbindt. Er is geen mogelijkheid tot een politieke regeling, er is geen Palestijnse partner voor vrede en het Palestijnse probleem is in wezen een veiligheidskwestie. Een probleem dat Israël moet beheersen, reguleren en bestrijden, maar niet moet oplossen. Dit is de opvatting waarmee de Israëlische regeringen hebben gewerkt. Ze voedden en hielden Hamas in bedwang en lieten Qatar de miljarden dollars pompen die in de verdomde raketten en tunnels waren geïnvesteerd.
Als het verslaan van Hamas volgens Eisenkot onhaalbaar is, hoe definieert hij dan de overwinning? Zo: De overwinning van Israël is het vermogen om het terrorisme met gerichte vastberadenheid te bestrijden. Zonder de waarden van de Israëlische samenleving te veranderen, maar ons in staat stellen een sterk, vooruitstrevend land van hoge kwaliteit te blijven ontwikkelen, waarin jongeren willen opgroeien. Een land dat een magneet is voor Joden in de wereld. We mogen niet in het zwarte gat vallen, waarin het terrorisme ons wil gooien.
En hier treffen we de essentie van het liberale concept: een bezetting in stand houden zonder dat dit de waarden van de samenleving verandert. Dit is waar de strijd tussen rechts en links in Israël om draait. Rechts beweert dat het niet mogelijk is om tegelijkertijd een democratisch regime in stand te houden en het terrorisme te bestrijden. De democratie in de vorm die is ontworpen door het Israëlische Hooggerechtshof is een obstakel voor de oorlog tegen het terrorisme, omdat deze gebaseerd is op de Conventie van Genève. Te weten: het internationaal recht, de mensenrechten en andere universele principes die het vermogen van de staat beperken om terrorisme te bestrijden. Het komt erop neer: een bezetting kan alleen in stand worden gehouden door de fundamentele rechten van Palestijnse burgers te ontkennen.
Gerechtelijke staatsgreep
Het trieste in de visie van Eisenkot - gesteund door de protestbeweging die van de democratie haar voornaamste vaandel heeft gemaakt - is dat de huidige regering het ultieme bewijs is dat de bezetting niet kan worden volgehouden zonder de waarden van de Israëlische samenleving te veranderen. De affaire rond de soldaat El-or Azaria was een keerpunt. (2) Een duidelijk waarschuwingssignaal dat het onmogelijk is om de bezetting van een bevolking te scheiden van het behoud van democratische waarden. El-or Azaria schoot een Palestijn dood die betrokken was bij een terroristische daad, terwijl hij al op de straat lag - geneutraliseerd en geen gevaar voor het leven van de soldaten. Dit gebeurde in maart 2006, toen Gadi Eisenkot stafchef was, Moshe Ya'alon de minister van Defensie en Bibi Netanyahu premier.
Ya'alon en Eisenkot veroordeelden de soldaat op grond van het feit dat hij de waarden van menselijke waardigheid en het juiste gebruik van wapens schond. Tegelijkertijd steunden parlementsleden van rechts de soldaat. In eerste instantie steunde Netanyahu de positie van Eisenkot en Ya'alon, maar toen hij zich realiseerde waar de wind waaide, draaide hij om en kondigde aan: De IDF-soldaten, onze kinderen, worden geconfronteerd met moorddadige aanvallen door terroristen die hen komen vermoorden. Ze moeten beslissingen in realtime nemen, onder veldomstandigheden, onder druk en onder omstandigheden van onzekerheid.
Minister van Defensie Ya'alon nam ontslag uit de regering en is vandaag één van de leiders van de protestbeweging tegen de gerechtelijke staatsgreep.
Apartheid
De macht van rechts in Israël is gebaseerd op een simpele waarheid: bezetting en democratie gaan niet samen. De staat Israël lijdt aan een innerlijke tegenstrijdigheid, omdat hij zowel Joods als democratisch is. De Basiswet: Israël als natiestaat van het Joodse volk, ingevoerd in 2018, verklaart: De staat Israël is het nationale thuisland van het Joodse volk. (...) Het recht om nationale zelfbeschikking uit te oefenen in de staat Israël is uniek voor het Joodse volk.
In augustus 2018 schreef ik in een artikel (In de schaduw van de Israëlische wet over de natiestaat: Links duikt weg) het volgende:
In de coulissen bevindt zich de 'Basiswet inzake wetgeving' die de grenzen van de rechterlijke toetsing de komende jaren zal bepalen. Met andere woorden: de Arabieren zijn het excuus, maar het doel is om de liberale levensstijl en de democratische ruimte die de Joodse meerderheid geniet te veranderen.
Sindsdien zijn er zes jaar verstreken. Helaas werd mijn veronderstelling volledig bevestigd met de vorming van de ultrarechtse regering en de aankondiging in januari 2023 door minister van Justitie Yariv Levin van de aanstaande gerechtelijke revolutie. Overigens was deze staatsgreep nergens te vinden in het programma van de Likud-partij [van Netanyahu] tijdens de verkiezingen. Maar de omstandigheden leken rijp toen Smotrich en Ben Gvir [beiden radicaal rechts] zich bij de coalitie voegden. Het principe is duidelijk: democratie ja, maar alleen voor de Joden, en het lot van de Palestijnen is om in een apartheidsregime te leven. Wat Eisenkot en de protestbeweging aanbieden is een illusie, een poging om de fascistische trein die het station al lang heeft verlaten, tot stilstand te brengen.
Volledige gelijkheid
Helaas leidt het 'ideologische' debat dat al vele jaren in Israël gaande is, tot een doodlopende weg. De oplossing van rechts is apartheid opleggen aan een heel volk, terwijl het antwoord van links is om met de bezetting te leven alsof het 'granaatscherven in de kont' zijn. Hoe is het mogelijk dat de Israëlische samenleving - na een tragedie van de omvang van 7 oktober en de poging tot een fascistische staatsgreep - blijft vasthouden aan een concept dat haar in wezenlijk gevaar bracht, zowel op het niveau van de veiligheid als van het bestuur?
De vijf miljoen Palestijnen die tussen de Jordaan en de Middellandse Zee wonen, zijn een integraal onderdeel van ons leven. Ze kunnen niet verdwijnen, genegeerd of van ons gescheiden worden. Dezelfde ongelukkige uitspraak van Eisenkot dat terrorisme ons de komende generaties zal blijven vergezellen, leidt noodzakelijkerwijs tot het inzicht dat de Palestijnen hier zijn. Vandaag en in de komende generaties. En als we na 57 jaar bezetting en twintig jaar sinds de gruwelijke profetie van Eisenkot zo ver zijn gekomen, is het misschien tijd om eindelijk te begrijpen dat bezetting en democratie niet naast elkaar kunnen bestaan. En dat een Joodse en democratische staat een innerlijke tegenstrijdigheid is. De enige manier om een democratische samenleving in stand te houden en een nieuw verschrikkelijk bloedbad te voorkomen, is een zoektocht. Naar elke weg, naar elk pad, naar elk lichtpunt aan de Palestijnse kant die bereid zou zijn te leven volgens universele democratische waarden en op de basis van volledige gelijkheid tussen alle inwoners van dit land tussen de rivier en de zee.
(1) Algemeen secretaris Da'am Workers Party in Israël. Zie hier. Oorspronkelijke titel:The war on terror versus liberal values, 22 juli 2024. Contact: Vertaling/bewerking: Hans Boot.
(2) El-or Azaria was in 2017 veroordeeld en voorwaardelijk vrijgelaten, nadat hij twee derde van zijn gevangenisstraf van veertien maanden had uitgezeten.
