welkom
extra
Solidariteit

Amerikaanse Democraten

Verwaarlozing oorspronkelijke aanhang

Rob Lubbersen

De Groene Amsterdammer van 1 oktober 2020 kopt op het voorblad met De waardigheid van het zware werk, over hoe links op de arbeider ging neerkijken. Het blijkt te slaan op twee artikelen over de Verenigde Staten. Het ene is een beschouwing van de Amerikaanse politiek filosoof Michael Sandel, een voorpublicatie van zijn boek De tirannie van verdienste: over de toekomst van de democratie. Het andere artikel is een reportage van Casper Thomas over de politieke atmosfeer in Beaver County, een verpauperde streek waar ooit duizenden staalarbeiders een goed bestaan hadden.

Beide schrijvers bekritiseren de Democratische Partij, omdat die de traditioneel sterke verbinding met de witte arbeiders en de vakbonden zwaar heeft verwaarloosd. De kop in De Groene klopt eigenlijk niet. De Democratische Partij is niet echt een 'linkse' partij. Ze kent momenteel een belangrijke linkse stroming, waarvan de socialist Bernie Sanders het boegbeeld is. Maar de Democratic Party (DP) als geheel en de top ervan zijn zeker niet links.

Deplorables

Foto BLM muurschildering Wl is de DP sinds president Franklin Delano Roosevelt en zijn New Deal in de vorige eeuw de meest progressieve grote partij in de Verenigde Staten. Een partij met sterke banden met de vakbonden en de witte arbeiders. De verwaarlozing van die traditionele aanhang bereikte een hoogtepunt onder Bill Clinton, president van 1993 tot 2001, die een snoeihard neoliberaal beleid voerde. Sociale voorzieningen werden afgebroken en beperkingen voor het financierkapitaal opgeheven. Maar ook Obama 'leverde niet', zoals de Amerikaanse analiste Jill Lepore zou opmerken.

Het antwoord van de Democraten op de globalisering en de teloorgang van de oude industrie was: 'Ga toch studeren!'. Vanuit een hoogmoedige, meritocratische ideologie werd de handarbeiders voorgehouden dat ze door studie een plek in 'de nieuwe economie' konden 'verdienen'. In feite is dat meritocratische uitgangspunt niets anders dan een neoliberaal 'ieder voor zich en de markt voor ons allen'. Met een niemand ontziend 'winstprincipe' als hoogste beginsel. Uiteindelijk mondde deze koers van de Democraten uit in de omschrijving door Hillary Clinton van de blanke arbeidersaanhang van Trump als 'deplorables' - betreurenswaardigen. Sandel meent dat onder de laag van seksisme en racisme van die Trumpstemmers iets anders schuilging, namelijk hoop op economisch herstel, werk en herwaardering van hun waardigheid. Ook zonder diploma.

Identiteitspolitiek

Sandel is tevens van mening dat de identiteitspolitiek ten aanzien van vrouwen, homo's en zwarten niet voldoende zal zijn om de Democraten weer in het zadel te helpen. Die identiteitspolitiek plaatst de emancipatie van specifieke groepen heel hoog op de politieke agenda. Volgens sommigen benadrukt dat streven de verschillen tussen verschillende groepen en staat het onderlinge solidariteit soms in de weg. Zo zou het de gezamenlijke strijd tegen het kapitalisme als hoofdvijand van de mensheid soms belemmeren.

In Nederland is bijvoorbeeld Ewald Engelen die mening toegedaan. In Amerika is dat ook de mening van diverse linkse analisten, zoals de eerder genoemde Jill Lepore. Sandel denkt dat de Democraten veel meer moeten laten merken dat ze ook laaggeschoolde arbeid waarderen en dat ze die willen stimuleren met loonsubsidies en verlaging van de belasting op werk.

Sociaal programma

Of dat voldoende zal zijn? Casper Thomas heeft zo zijn twijfels. Hij constateert bij zijn rondgang in Beaver County dat de cultuurverschillen tussen de handarbeiders en hoger opgeleide Democraten groot zijn. En vier jaar Trump heeft het vooruitstrevende denken een flinke knauw bezorgd.

Maar er is hoop. De Democratische Partij heeft inmiddels een groot deel van het sociale programma van Bernie Sanders overgenomen. Dat betekent een prominente plaats voor zaken als banengaranties, hogere lonen, meer zorg en een uitgebreid investeringsprogramma. Misschien helpt dat om een deel van de oude, witte arbeidersklasse voor een progressieve politiek terug te winnen. Het is in ieder geval een poging.

S symbool