welkom
edities
inhoud

Recht en Arbeid - een bijzonder ontslagbesluit (9)

Wat een goed werkgever betaamt

Na de dagvaarding kwam SPAN nog twee keer in de procedure aan de beurt en de havenarbeiders één keer: na de 'conclusie van antwoord' heeft SPAN dus nu als reactie op de uitvoerige 'conclusie van repliek' van de eisers een 'conclusie van dupliek' aan de Kantonrechter gestuurd. Omdat SPAN een aantal nieuwe documenten in de procedure heeft gebracht, mocht hierop worden gereageerd. Dan is het woord aan de Kantonrechter. Als deze van mening is dat hij genoeg weet, neemt hij een beslissing. Hij kan ook een tussenvonnis maken en bepalen dat de partijen die tegenover elkaar staan nog eens nader uitleg moeten geven.

Goede werkgeverschap

In de conclusie van repliek betogen de ontslagen havenarbeiders dat de selectie van personeel, leidend tot hun ontslag, strijdig is met wat een goed werkgever behoort te doen. Deze norm, waaraan werkgevers zich moeten houden, staat in het Burgerlijk Wetboek: "De werkgever en de werknemer zijn verplicht zich als een goed werkgever en een goed werknemer te gedragen."

Het standpunt van de havenwerkers is dat de werkgever zich bij die selectie heeft laten leiden door onbehoorlijke criteria. Bovendien stellen zij dat het hele selectieproces onzorgvuldig was. Zowel de manier waarop het is gegaan alswel de criteria zijn in hun visie in strijd met hetgeen een werkgever behoort te doen. SPAN erkent dat alles niet altijd even zorgvuldig is verlopen. Uit de conclusie van dupliek: "Achteraf kan SPAN overigens niet anders dan erkennen dat de gang van zaken in het kader van het zogeheten SCAN-traject niet in alle gevallen zo is verlopen als strikt genomen had gemoeten." Maar hier moet maar overheen gestapt worden, omdat een goed doel werd gediend. SPAN in de conclusie van dupliek:

"Op basis van de selectiecriteria werd een keuze gemaakt voor die personen, waarvan SPAN meende dat met de inzet van deze personen een levensvatbare pool kon worden opgezet, waarbij de werkgelegenheid van tenminste 110 personen zou kunnen worden veilig gesteld en waarbij voorts nadere invulling kon worden gegeven aan de maatregelen op het sociale terrein. Hiermee werd logischerwijs door SPAN niet gesteld of beweerd dat degenen die niet in aanmerking kwamen voor een dienstverband met SPANO [de huidige operationele pool] niet deugden of in geen enkel opzicht gekwalificeerd waren voor havenwerkzaamheden. Dit laatste zou vanzelfsprekend een bizar standpunt zijn, gezien het arbeidsverleden van betrokkenen. De interim-manager van SPAN stond op enig moment welhaast voor een onmogelijke opgave, namelijk het selecteren van 110 personen. Een selectie die noodzakelijkerwijs wel diende plaats te vinden. SPAN diende in die zin te selecteren dat met de geselecteerde 110 personen een levensvatbare pool kon worden vorm gegeven, om zodoende werkgelegenheid te kunnen garanderen en de sociale maatregelen in het licht van het akkoord op hoofdlijnen verder vorm te geven. Zou SPAN niet hebben geselecteerd op een wijze waarbij continuering van een levensvatbare pool, met alle gevolgen van dien, centraal zou hebben gestaan, zou zij in haar visie juist dan in strijd hebben gehandeld met de normen van het goede werkgeverschap, door de werkgelegenheid van alle betrokkenen en de financiële maatregelen op het terrein van de aanvulling van uitkeringen met onmiddellijke ingang op het spel te zetten."

Tegengesteld perspectief

De werkgever en de werknemer zien hetzelfde vanuit een volstrekt tegengesteld perspectief. De werknemer wil weten waarom hij zonder werk zit, terwijl de werkgever als voornaamste zorg heeft dat het resultaat van het selectieproces een levensvatbare onderneming is. De werkgever stelt zich een andere vraag dan de ontslagen werknemer. Het begrip 'goed werkgeverschap' wordt door werknemers en werkgever verschillend begrepen. Namens SPAN stelt Van der Stege dat een goed werkgever er één is die een levensvatbaar bedrijf start. In de ogen van de ontslagen werknemers is een goed werkgever er één die zich jegens hen zorgvuldig heeft gedragen. Dat wil zeggen dat op kenbare en objectieve wijze een selectie uit het totale bestand is gemaakt. SPAN weer in de conclusie van dupliek: "Deze selectiecriteria waren niet als ontslaggrond te beschouwen, doch als middel om een levensvatbare arbeidsvoorziening vorm te geven (...)." De wijze waarop selectie plaatsvindt, kan dus vanuit heel verschillend standpunt beschreven worden. Voor de ontslagen werknemer is het een ontslagcriterium, voor deze werkgever is het selectieproces een manier om werkgelegenheid te redden. Blijkbaar was met de ontslagen arbeiders geen 'levensvatbare' onderneming mogelijk.

Vakbond maakt jurisprudentie

Deze nieuwe invulling van wat een goed werkgever betaamt (namelijk werkgelegenheid redden), ben ik nog niet eerder in jurisprudentie en literatuur tegengekomen. Mogelijk volgt de kantonrechter het standpunt van SPAN. Niets valt immers uit te sluiten. Maar in dat geval heeft SPAN wel jurisprudentie gemaakt. Dit is een heel nieuwe benadering van het begrip 'goed werkgeverschap'. Dit biedt werkgevers ongekende mogelijkheden. Dat geeft SPAN ook wel aan in de conclusie van dupliek: "Duidelijk moge zijn dat het in overwegende mate selecteren van diegenen die in mindere mate inzetbaat waren, niet zinvol was in het licht van de op te zetten levensvatbare arbeidspool." Commentaar is, denk ik, verder overbodig.

Pim Fischer