Inleiding thema precaire arbeid

Met het begrip 'precaire arbeid' wordt rechteloze arbeid aangeduid. Letterlijk is precair: onzeker, bedenkelijk, hachelijk. De verwantschap met wat vroeger losse arbeid werd genoemd, is groot: tijdelijk, ongeregeld, buiten het reguliere verband, met een zeer beperkt of geheel geen contract, op elk moment door de inlener op te zeggen. Kortom, arbeid die geen bestaanszekerheid biedt en buiten de bescherming van wettelijke regelingen verricht wordt. Hoewel deze vorm van arbeid een lange geschiedenis kent, is er onder invloed van het neoliberalisme sprake van een nieuwe actualiteit. Een toenemend aantal mensen is in de schaduwzijde van de 'boomende' glittereconomie tot precaire arbeid veroordeeld. In zogenaamde ontwikkelingslanden is dit type arbeid dominant, in het rijke westen kan niet meer van een uitzondering gesproken worden. Zo schept de flexibele onderneming een keten van uitbesteding waarvan zeker de laatste schakels precair genoemd kunnen worden. Daarnaast zijn er allerlei vormen van door de overheid gesubsidieerde banen die - hoewel min of meer gereguleerd - nauwelijks een perspectief van bestaanszekerheid bieden. Een groeiende groep mensen - 'illegalen', dak- en thuislozen, stadsnomaden - verkeert in een sociale positie waaraan geen burgerlijke rechten zijn te ontlenen. Dientengevolge zijn ze voor hun levensonderhoud aangewezen op 'vlottende arbeid'. En daar wordt grif misbruik van gemaakt. In dit thema doen we een poging meer zicht te krijgen op het terrein van de precaire arbeid, waar in het algemeen de vakbeweging de grote afwezige is. Jan Müter begint met een verkenning van de ontwikkelingen in Nederland aan de hand van zijn ervaringen bij de belangenbehartiging en organisatie van mensen aan de randen van de economie, zoals in de confectie en horeca. Piet van der Lende bespreekt via de stand van zaken van de Euromarsen de pogingen om tot Europese organisatievormen te komen van 'geprecariseerden'. Frans Geraedts neemt de nieuwe sector van de call centers onder de loep, waar hoogopgeleiden onder voorwaarden van de negentiende eeuw werken.

Redactie