Strijd om recht en werk in de Amsterdamse haven

Hoe een bond volstrekt ongeloofwaardig wordt

Waarom wij ons al weer bijna een jaar zo druk maken over het juridisch gevecht naar aanleiding van de ontslagen in de Amsterdamse Arbeidspool van juni 1999? In de eerste plaats, omdat wij van mening zijn dat de 25 procederende ontslagen arbeiders het gelijk aan hun kant hebben. In de tweede plaats, omdat de werkgever - met name FNV Bondgenoten - doet alsof zijn neus bloedt. In de derde plaats, omdat het meer is dan een juridische kwestie, het raakt de wortels van de vakbeweging. In de vierde plaats, omdat FNV Ledenservice er 'geen zaak' in zag. In de vijfde plaats, omdat de eerste successen worden binnengehaald.

Die vraag over onze bemoeienis wordt nogal eens gesteld. Vooral, omdat mensen verbaasd zijn dat er in de bondsbladen nauwelijks over geschreven wordt. Als de ontslagen arbeiders gelijk hebben, zeggen ze dan, is dat toch een schande voor de bond, die alleen maar erger wordt door er over te zwijgen? Dat denken wij ook, maar voor alle zekerheid zullen we de vijf genoemde redenen nog eens toelichten.

Janboel

Hoe meer er boven water komt, vooral uit de getuigenverhoren, hoe meer we overtuigd raken van het onrecht dat 'de 25' is aangedaan (zie daarvoor "Jokken is niet zonder risico" op de pagina's 25 en 26). De werkgever - onder wie drie bondsbestuurders - heeft zich vergist, heeft fouten gemaakt, heeft wetgeving geschonden, heeft er een janboel van gemaakt, heeft gelogen en denkt daarna door zijn kop in het zand te steken dat niemand hem ziet. Dat dit werkgevers eigen is, kan gezegd worden. Maar die werkgever is in de eerste en laatste plaats de bond! Met alle kritiek die we op de vakbeweging hebben, is dat voor ons een verrassing. Is het al zo erg dat de bond willens en wetens mensen dumpt? Ja, zo erg is het. En nog erger is het, wanneer dat niet meer te ontkennen valt, dat op alle bonsmonden pleisters worden geplakt. Een voorbeeld. Op 26 januari 2000 verspreidden de ontslagen arbeiders een doorwrochte Aanklacht aan het begin van het congres van FNV Bondgenoten. Ze waren in de Jaarbeurs met spandoeken aanwezig en honderden exemplaren werden gretig aangenomen. Daarna gingen ze zeer zichtbaar de congreszaal in en na enig overleg met 'de leiding' werd één van hen door Felix Meurders geïnterviewd. Bij een doodstille zaal gebeurde dat voor het front van een minister, de vorige en huidige voorzitter van de FNV en het voltallige bondsbestuur. Na een minuut of zeven volgde een klaterend applaus. Iets van gelezen?

Daarna is de bondsraad gevraagd, zoals de Aanklacht stelde, een zelfstandig onderzoek in te stellen. De secretaris daarvan, een bondsbestuurder, weigerde zelfs een plaatsje op de agenda of in de rondvraag. Hij had daarvoor twee argumenten: "de zaak is onder de rechter" - lulkoek, formeel gezwets, bovendien is er alleen nog maar sprake van een 'voorlopig getuigenverhoor' - en "dit gaat niet de hele bond aan, het hoort bij de bedrijfsgroep vervoer thuis" - bestaat FNV Bondgenoten eigenlijk wel?

Respect terug

Hoe traag de bureaucratie van de bond ook werkt, deze bal van onrecht rolt gewoon door, langzaam ... maar zeker. Om te beginnen met een klacht over FNV Ledenservice. Formeel onafhankelijk, maar in werkelijkheid in samenspraak met bondsbestuurders, heeft deze dienst een groep bondsleden zonder meer in de kou laten staan. En tot vandaag, 19 maart 2000, gaat dat door. Alsof dat nog niet genoeg is, gedraagt de bond zich als een 'tegenpartij': arrogant, afwijzend, vertragend, bestuurders zijn slecht voorbereid en weten weinig meer. Elke geboden kans om nog iets van een sociaal gezicht te redden wordt hovaardig genegeerd. Want, laat één ding duidelijk zijn: hoe strijdbaar 'de 25' ook zijn, hen is schade aangericht - zowel materieel als psychisch. Ze willen, na jarenlange zware havenarbeid, het respect terug.

Via hun advocaat schaken ze op de verschillende borden van het recht. Ze betwisten niet alleen hun ontslag, maar ook het gerotzooi met de afdracht van premies in verband met hun pensioen en het zogenaamde WAO-hiaat. Op dit punt hebben ze hun gelijk al binnen!! Van harte is dat niet gegaan, want ze hebben immers te maken met een tegenpartij. Die partij begint het ook op een ander terrein moeilijk te krijgen. In dit geval is dat niet de bedoeling van 'de 25', de betekenis is er echter niet minder om.

Er lijken twee nieuwe problemen te ontstaan. FNV Bondgenoten wil als werkgever van de pool af. Uitzendbedrijven als Randstad en Start zijn al in eerder stadium afgehaakt, de cao is 'te duur'. De Rotterdamse SHB heeft wel interesse, maar weigert een beslissing te nemen zolang de juridische zaak nog niet beslecht is. De Amsterdamse havenondernemers wensen om dezelfde reden geen cao af te sluiten. Met andere woorden: de belangen van veel meer havenarbeiders staan op het spel. En daarmee neemt de hardnekkigheid van een falende bond proporties aan die zelfs het moderne zaakwaarnemerschap volstrekt ongeloofwaardig maakt.

Hans Boot