nr. 87
dec 1998

welkom
edities
inhoud

Solidariteit

Werken in de metaal met zwaar personeelstekort

"We komen onszelf tegen"

In de metaalsector is al jaren een tekort aan vaklui. Inmiddels is het gestegen naar 20 procent. Hoe is het dan mogelijk het werk af te krijgen binnen een geplande tijd? Mercon in Gorcum is één van die metaalbedrijven. Twee CNV-ers, Kees Leenheer en Piet van der Wal, or-leden, lijken de situatie als normaal aanvaard te hebben. "Je moet zorgen dat je de problemen niet mee naar huis neemt", zegt Piet droogjes. Kees: "Twee maanden niks te doen hebben, dat is pas vervelend."

Mercon ligt aan de Waal. Er is ruimte genoeg om grote werken af te voeren. En Mercon is niet voor een kleintje vervaard. Zo liggen er in de fabriekshallen enkele rekken die afsluiters in olieleidingen midden op zee moeten beschermen. Zo'n rek weegt 40 ton en is ongeveer even groot als twee arbeiderswoninkjes. De tweede spoorbrug over het Amsterdamrijnkanaal bij Weesp is bijvoorbeeld door Mercon gebouwd en geplaatst. Daarnaast worden vooral delen van booreilanden gemaakt, die het bedrijf zelf assembleert. Want dat is ook een specialiteit: projectbegeleiding, liefst met wat meer disciplines.

Mercon heeft 260 mensen in dienst (193: 331, 1995: 275); maar lopen de zaken goed, kan dat aantal zo verdubbelen. Dan stroomt het bedrijf vol met uitzendkrachten en onderaannemers. In piektijden wordt in twee- of drie ploegendienst gewerkt. Ook werknemers als Kees en Piet praten in termen van "je kan die mensen niet allemaal op de pay-roll houden".

Overdosis

Verdubbeling van het aantal werknemers of niet, de laatste tijd zijn er veel te weinig. (De kranten melden dat er bedrijven zijn die weer gepensioneerden in dienst nemen en dat uitzendbureaus zich specialiseren in gepensioneerden.) Hoe kun je dan werken zonder knettergek te worden?

Piet, maatcontroleur, is nuchter: "Als ik zie dat we in de problemen komen, leg ik het bij mijn meerderen. Dan heb ik gedaan wat ik kon doen. Een citroen kun je maar één keer uitknijpen, dan is-ie leeg." Kees, engineer van beroep, begeleider van de tekenaars, vult aan: "De andere kant is dat je met een overdosis mensen loopt als er minder werk is. Dat is ook niet reëel." Piet: "Als het werk niet afkomt, krijgt Mercon mogelijk een boete van de klant. Dat zal Mercon wel vervelend vinden, want door de concurrentie wordt al heel scherp gecalculeerd." Kees: "Als het echt niet meer bij te houden is, zullen opdrachten uitbesteed moeten worden."

Toolboxmeeting

Een arbo-onderzoek door de bedrijfsarts bij Mercon heeft trouwens uitgewezen dat de werknemers de werkdruk niet als negatief ervaren. Kees en Piet zijn het er over eens dat een flinke dosis werkdruk juist aangenaam is. "Maar er moet dan ook weer een periode volgen dat het rustiger is", vindt Piet.

De fysieke klachten zijn echter behoorlijk hoog. Vooral ouderen hebben het moeilijk voluit te moeten presteren.

Hoewel het bij Mercon in hoogtijdagen krioelt van de 'vreemde' werknemers, is er toch nog een samenhang waardoor mensen hun ei kwijt kunnen. Piet: "Iedereen kent iedereen. Ze weten wie in de or of in de vgw-commissie zitten. Er wordt nogal eens tegen ons aangepraat. Verder is de 'toolboxmeeting' een goede plek waar mensen hun mening kunnen geven. Zo'n meeting wordt maandeljks gehouden en betreft het soort werk dat we gaan uitvoeren, wie dat doen en hoe, en welke bijzondere werkomstandigheden te verwachten zijn. Dus als er onveilig gewerkt wordt, krijgen wij meteen de signalen."

Opleiding

De opdrachten voor Mercon hangen blijkbaar samen met de koers van de dollar en de olieprijs. De personeelsbezetting is dan ineens afhankelijk van de nukken van speculanten. Daarmee maakt de metaalsector zich bij de potentiële werknemers niet gewild als werkgever die zekerheid te bieden heeft.

Bovendien heeft de metaal het imago van zwaar werk. Je staat in een overall in een fabriek. Mogelijk hebben MTS-ers liever een kantoorbaan. De opleidingskansen moeten terugkomen en de metaal moet aantrekkelijk worden voor middenkader.

"We komen nu onszelf tegen", zegt Piet. "De werkgevers hebben al sinds lang niet meer geïnvesteerd in opleidingscentra. Vroeger stroomde van onderop middenkader door. Die functies zijn nu veel breder geworden, omdat je ook het arbo-gebeuren er bij hebt gekregen. Je moet mensen aannemen die daar voor opgeleid zijn. Bovendien: als je een goede vakman baas maakt, ben je wel een goede vakman kwijt." Kees: "Een goede vakman is zo maar niet een goede baas."

De or dringt er bij de baas op aan dat de school op het terrein weer goed bezet wordt. "Zorg voor goede werkomstandigheden", benadrukt Piet. Beiden zijn van mening dat de bonden helaas geen specifieke initiatieven nemen om meer personeel te interesseren.

Frans Geraedts