nr. 87
dec 1998

welkom
edities
inhoud

Solidariteit

Black Workers for Justice - internationale school

"Doe iets tegen racisme"

Afgelopen oktober vond in het zuiden van de Verenigde Staten een internationale arbeidersschool plaats in Atlanta, de geboorteplaats van Martin Luther King en Coca Cola. De school werd georganiseerd door Black Workers for Justice en ging over globalisering, privatisering, organisatie van ongeorganiseerden, positie van vrouwen en racisme.

De school duurde drie dagen en bestond uit plenaire forums en subgroepen. Er waren een kleine tweehonderd mensen, vooral zwarte arbeiders en arbeidsters uit het Amerikaanse zuiden. Daarnaast waren er (over het algemeen ook zwarte) gasten uit het noorden en landen als Engeland, Zuid-Afrika, Brazilië, Senegal en Mexico. Hier een paar indrukken.

"Ik haat de VS"

Vanuit het buitenland kijken we altijd wat vervelend aan tegen de VS, het land dat over de hele wereld baas wil spelen. Bij de opening van de arbeidersschool geeft de Chileen Nelson Cid Jara toe: "Ik haat de VS. Ik heb getwijfeld. Toch ben ik hier gekomen. Dit is een belangrijk teken van internationale solidariteit met jullie in het Amerikaanse zuiden."

Buiten de VS bestaat weinig benul van wat zich in het zuiden afspeelt. Zoals Saladin Muhammad, voorzitter Black Workers for Justice, zegt: "Het lijkt hier op een derdewereldland." Het inkomen van de zwarte arbeid(st)ers is de helft van dat van de witten. Dit kan zelfs voor hetzelfde werk, omdat in het zuiden de wet Recht op Werk geldt die cao's niet bindend verklaart. In het zuiden zijn aparte scholen, aparte buurten, aparte banen en aparte organisaties voor alleen witte en alleen zwarte mensen. De gemiddelde leeftijd van zwarte mensen is 60 jaar en van witten 75. In de overheidssector, waar voornamelijk zwarte mensen werken, vindt nu privatisering plaats met alle gevolgen van dien.

Deel van de wereldeconomie

De zwarte bevolking is niet georganiseerd in de traditionele vakbeweging. Black Workers for Justice richt minderheidsvakbonden op die weliswaar geen formele positie hebben, maar tenminste een middel zijn om de zwarte arbeiders te organiseren. "Ze hebben me gevraagd lid te worden", vertelt een schoonmaakster van scholen me. "Het kan slechter", zegt een technische arbeider, als ik hem vraag of hij gelukkig is. "Als we vechten voor verbetering, komt het langzamerhand wel goed, denk je niet?"

"Het is de eerste keer dat we praten over het zuiden als deel van de wereldeconomie en niet alleen van de VS", zegt Kim Moody van het blad Labor Notes in het plenaire forum over globalisering. Op dit moment hoort het zuiden bij de grootste vier economieën van de wereld. Kim wijst op de toename van buitenlandse investeringen in het zuiden, dankzij de lage lonen en de geringe vakbondskracht: "In het hele zuiden zijn evenveel vakbondsleden als alleen al in New York."

De internationale gasten geven een speciale dimensie aan deze arbeidersschool. Dit internationaal contact is een hart onder de riem voor de zwarte activisten in het zuiden, maar niet minder voor mijzelf, een 'witte activist' uit Europa.

Voor mij is het een bijzondere ervaring mensen te spreken die stelling nemen tegen privatisering en comités hiertegen oprichten. In sommige landen is deze strijd zelfs prioriteit van de ambtenarenbonden. "Het is een aanval op de service voor de klant. Steeds minder mensen zullen toegang hebben tot bijvoorbeeld water en elektriciteit", waarschuwt Lance Veotte van Samwu uit Zuid Afrika. "En het is een aanval op het personeel: mensen worden ontslagen, de werkdruk neemt toe en de arbeidsomstandigheden en lonen gaan achteruit." In Senegal zitten nu 26 vakbondsleiders gevangen wegens hun protest tegen privatisering van elektriciteitsbedrijven.

Soms om te huilen

De stemming op deze arbeidersschool is aangrijpend. Regelmatig barst de zaal uit in een enthousiast applaus. Sprekers en spreeksters beginnen vaak heel verlegen, omdat ze niet gewend zijn voor een groot publiek te praten, maar verheffen dan meer en meer hun stem en weten bijna niet meer van ophouden. Soms krijgt iemand een brok in de keel die het verder praten onmogelijk maakt. Bij een tussentijdse evaluatie wil een vrouw haar blijdschap uiten dat hier iemand uit Senegal is, maar haar woorden verstikken in tranen: "Iemand uit Afrika" (de wortels van de Afro-Amerikanen). Tijdens het vrouwenoverleg is dat nog sterker. Vrijwel iedereen zit te huilen, als een Mexicaanse vertelt dat begin dit jaar in Mexico een massamoord is gepleegd op tweehonderd vrouwen: "Die waren net als wij bijeen, omdat ze iets voor hun positie wilden doen. Ze zijn op gruwelijke wijze gedood, waarbij ook foetussen uit baarmoeders zijn getrokken." Zij vertelt dit jankend: "De militairen hebben daarna een overwinningsfeestje gevierd." "Deze mannen zijn opgeleid in de VS", zegt een witte Amerikaanse vol verontwaardiging.

Tijdens de afsluitende bijeenkomst is een protestverklaring tegen deze militaire opleiding opgesteld.

Vrouwenschool in 2000

Bij het vrouwenoverleg spreekt ook een jongere vrouw, die een technisch mannenberoep uitoefent en bovendien vakbondsorganisator is geworden. Mede naar aanleiding van een aantal momenten van discriminatie tijdens de school, doet ze een beroep op de witte vrouwen: "Doe iets tegen racisme, steun ons, spreek je kleurgenoten aan op hun gedrag." Een kleine minderheid van de deelnemers van de arbeidersschool is wit, vaak lid van kleine, linkse organisaties, soms actief in de vakbeweging. Voor een aantal mensen is dit een eerste ervaring in een scholing en een vrouwenoverleg. Besloten werd maart 2000 een vrouwenschool op poten te zetten; dat blijkt hard nodig. Vrouwen vertellen honderduit over hun werkervaringen, de organisatie en strijd voor verbetering, breder dan alleen op de werkplek. Een vrouw met een jengelend kind op schoot roept: "We praten hier wel zo mooi, maar straks ga ik naar huis en dan vertel ik niemand wat. Daar ga ik verandering in brengen: ik ga in mijn gemeenschap vertellen wat wij hier hebben besproken."

Jet van Rijswijk
(AbvaKabo)