Streekvervoer - akties

Gegarandeerde werkgelegenheid

25 November staakten de buschauffeurs in Friesland, Drenthe en Groningen (Veonn en Gado). Ze eisten garanties voor het behoud van hun werkgelegenheid bij de komende aanbestedingen. Met 400 bussen trokken ze naar Assen. De bonden dreigden aanvankelijk met een landelijke staking, wanneer die garanties uitbleven. Maar het werd een kort geding. Het sektorbestuur van de Vervoersbond FNV besloot dat op een negatieve uitspraak landelijke akties zullen volgen.

Hoe zit het met zo'n aanbesteding? Bedrijven in binnen en buitenland kunnen inschrijven op het stadsvervoer in Groningen dat ook rijdt in de provincies Friesland en Drenthe. Daarnaast wordt het streekvervoer in het groninger Oldambt aanbesteed. Volgend jaar zijn het zuidoosten en zuidwesten van Drenthe aan de beurt.

De vervoersbonden van FNV en CNV eisen dat al het personeel in de aanbestedingsgebieden wordt meegenomen naar een nieuw bedrijf. De provincie moet dat vastleggen. Dit was één van de aanbevelingen in het rapport van de kommissie Laan die ingesteld werd na de vijf weken durende staking in 1995. Volgens deze kommissie moeten de garanties voor werkgelegenheid bij overnames worden aangescherpt in het Burgerlijk Wetboek. Jorritsma zou dat doen in de nieuwe vervoerswet. Deze wet ligt nog steeds bij de Tweede Kamer. Nu beweert Jorritsma dat er voldoende geregeld is in het Burgerlijk Wetboek, maar daarin zijn bijvoorbeeld geen pensioen- en VUT-rechten gegarandeerd. Evenmin wordt er iets geregeld voor het indirekte personeel. Er wordt wel gesproken over een algemene garantie op werkgelegenheid, maar niet over het aantal en soort banen of het type kontrakten.

Landelijk

Gerrit Toolen is lid van de ondernemingsraad van Gado, de streekvervoerder in Drenthe en Groningen. Hij was tevens leider van de akties in Groningen. "Alle busbedrijven bij streek en stad" vallen onder de aanbevelingen van de kommissie Laan. Als dat nu wordt losgelaten, zal ons weinig meer kunnen tegenhouden de akties landelijk te trekken. Daarnaast hebben we nu de mogelijkheid van verbreding naar de AbvaKabo via de gemeentelijke vervoersbedrijven. GVB Groningen liet al weten volledig achter ons te staan en mee te willen doen.

Die solidariteit is uniek.

Er komen meer dingen op ons af. Je hebt aanbesteding, dus konkurrentie en die gaat alleen op arbeidsvoorwaarden. Een bus is voor iedereen even duur, hetzelfde geldt voor onderhoud en kosten. Die kommissie Laan is belangrijk. Je ziet een grote vergrijzing, ouderen komen niet meer aan de bak. Als er geen garanties zijn, nemen ze natuurlijk alleen jongeren. Die zijn veel goedkoper, meer flexibel en stellen minder eisen. We zijn al tien jaar in loon stilgezet, we hebben veel ingeleverd voor werkgelegenheid en dit willen ze nu in één keer op losse schroeven zetten. Vandaar deze akties."

Weg openbaar vervoer

"Er zit nog een adder onder het gras. Deze minister zegt: er komen koncessies voor vijf jaar. Stel, wij als Gado winnen dat. Maar na vijf jaar komt British Bus binnen. Dan hebben wij geen recht van spreken meer. Er is dan wel een CAO afgesproken, maar daar hoeft British Bus zich niet aan te houden. De nieuwe koncessiehouder heeft de handen vrij voor onderhandelingen over een eigen CAO, of om te kiezen uit de minder goede CAO's van de taxi en/of het besloten busvervoer.

En dan is er nog het fabeltje van de vrije markt. Jorritsma zegt dat VSN een te groot machtsblok is dat geen konkurrentie mogelijk maakt. VSN gaat nu in tweeën om met ons te kunnen konkurreren. Vervolgens komt Lovers binnen met CGE. Die heeft 9.000 bussen, is dat geen machtsblok dan? Hetzelfde geldt voor Vancom [= British Bus], op 19 december voor 11,2 miljoen de eigenaar van het gehele groningse GVB. Maar de gemeente staat garant voor de werkgelegenheid tot 2004, het nieuwe koncessiejaar. Daarbij krijgt het dan winnende bedrijf het hele personeel mee tegen de op dat moment geldende arbeidsvoorwaarden. Wat Jorritsma dus niet voor iedereen in de wet geregeld wil hebben, krijgt Vancom wel voor elkaar. Zo speelt Vancom mooi weer met gemeenschapsgeld. Dat noem ik ook konkurrentievervalsing. Het Noorden wordt als proefgebied beschouwd. In het randstedelijk gebied wordt geld gepompt, wij verliezen steeds meer. Terwijl mensen hier afhankelijker zijn van openbaar vervoer, wordt dat steeds meer teruggedrongen. De bus kan niet konkurrerend rijden, dus komen er kleine busjes die het natuurlijk ook niet redden en zo zie je steeds meer mensen van het platteland vertrekken naar de stad Groningen.

In Groningen willen ze met de treintaxi stoppen. En daarom zie je dat de taxi ook akties voert om een eigen, goede, CAO te krijgen. Dus NS, 'streek' en taxi moeten naar één raam-CAO en er samen voor gaan staan. Je kunt dan konkurrenten van elkaar zijn, maar wel met gelijke beloning. VSN heeft niet voor niets taxi en 'streek' onder haar hoede. Die kan alle kanten op."

Op één lijn

"Door dat kort geding duurt het allemaal veel te lang. Toen de werkgevers in de staking van 1995 een kort geding tegen ons aanspanden, zaten wij binnen twee dagen bij de rechter en kwam de uitslag 's middags al binnen. Nu duurt het meer dan een week. De uitspraak is op 11 december en de inschrijving op Veonn eindigt drie dagen eerder. Er blijft zo dus geen tijd meer over om nieuwe inschrijvers onder druk te zetten met de uitspraak van de rechter. Inmiddels heeft Jorritsma NS meegedeeld dat ze niet van plan is duidelijke konkurrentievoorwaarden op te stellen. Onder de druk van de staking van 1995 heeft zij toegezegd ook dit te regelen in een nieuwe wet 'Marktwerking op het spoor na 2000'. De schoffering van zowel het streekvervoer als NS en de taxi - ook in aktie - geeft alle aanleiding om de akties gezamenlijk op te pakken."

Jaap van Kleef