welkom
edities
inhoud

Vakbeweging en politiek - België

Het Sienjaal, radikaal-demokraties projekt

Bij Het Sienjaal zijn heel wat kritiese kanttekeningen te plaatsen, het is een beetje een toenadering tussen de top van de progressieve politici en van de sociale bewegingen. Maar het is wel een belangrijk feit in Vlaanderen in het kader van de diskussie over 'vakbond en politiek'. Hierbij een paar uittreksels.

Nerveus en verschrikt

"Dat de loop van de geschiedenis aan het veranderen is, betwijfelt niemand. Maar over de richting die de geschiedenis zal inslaan, leeft alleen maar onzekerheid en angst. Alleen de arrogante en egoïstische reclame heeft de pretentie om die richting te kunnen bepalen. De opdracht van de politiek is de samenlevingsprocessen te sturen, diepgaande hervormingen en nieuwe inzichten kans te geven.

(...)

De democratische krachten en partijen werden onlangs vrij brutaal wakker geschud door de dreigende opgang van uiterst rechts in België en elders. 'Zwarte zondagen' gaven even een schok en leidden, ook in Vlaanderen, tot het op gang brengen van democratische tegenbewegingen en initiatieven. De partijbureaus reageerden nerveus en verschrikt. Maar zij gaan niet vrijuit! De onrustbarende materiële en geestelijke ontwikkelingen van de jongste drie decennia hadden zij niet geregistreerd, niet beluisterd of maar zwakjes beantwoord.

En de gevestigde sociale partners lieten zich inkapselen in een verkwistende, nieuwe economische orde, ten koste van het algemeen belang en ten nadele van de mensen, ook al kregen die een 'dertiende maand'.

(...)

De nieuwe economische orde zou leiden tot het 'ontvetten' van de staat, tot de volledige 'deregulering'. En op de puinhoop van de ontvette staat zouden ze dan tot volle wasdom kunnen komen: het neoliberale rijk van de 'geslaagde' mens, de woestijn van de 'kansarmen' en de vuilnisbelt van de derde wereld.

Het waren nieuwe bewegingen dié de echte levensvragen en pijnpunten van de wereld van vandaag aan de gemeenschap openbaarden: de vernietigingslogica van de kernwapens in de 'koude' oorlog, de aanslag op de aarde en de levensbronnen, de verrotting van de armste landen, de armoede en de uitsluiting, het ongrijpbare mondiale kapitalisme, de groeiende werkonzekerheid, het racisme en de politieke machteloosheid en verloedering. Toch belichten deze bewegingen slechts deelaspecten, zonder dat ze diepgaande geïntegreerde oplossingen voor deze nieuwe problematieken aanbrachten."

Vernieuwde beweging

"Waarom zijn wij van mening dat we een progressief netwerk nodig hebben dat eventueel een vernieuwde beweging in het leven kan roepen, gestoeld op een breed draagvlak in de samenleving? Omdat de projecten en bestaansredenen van de progressief-emancipatorische bewegingen en organisaties in Vlaanderen om diverse redenen achterhaald en onvolledig zijn en niet meer bij machte zijn om oplossingen aan te reiken voor de belangrijkste maatschappelijke vraagstukken van vandaag en morgen. Ook zij zullen alle moeten veranderen.

De 'traditionele' en de 'nieuwe' sociale bewegingen zullen elkaar meer moeten bevruchten. Dit project is daar mede een poging toe.

Het is een verontrustende vaststelling dat heel wat vurige en ongeduldige herauten van een progressieve krachtenbundeling een ronduit negatieve, afwijzende houding aannemen tegenover de politieke partijen. Zij noemen zichzelf graag dakloos en verkondigen gratuit dat er in geen geval iets te redden valt door de politieke partijen zoals ze nu zijn. Aan hen vragen wij: wie zullen het dan wèl moeten doen? Weerspiegelt zich in die opstelling niet de steeds weerkerende verleiding van een zuivere bewegingsattitude? Of is een progressief 'aan de kant gaan staan' om zogenaamd zuivere handen te houden dan zo maatschappij-hervormend?

Het probleem ligt niet zozeer in het spanningsveld tussen partij en beweging, dan wel in de nood aan beweging binnen de partijen, of anders gezegd, in het ontbreken van inspraak en levendige participatie. Het broodnodige netwerk, dat een radicaal-democratisch project moet schragen en bekend maken, voeden en bezielen, kan alleen maar een weefsel zijn in en tussen verscheidene maatschappelijke bewegingen. Door de aard van zijn structuur zelf, is een netwerk het tegenovergestelde van een stevig dichtgebonden en met een loodje verzekerde zak!

(...)"

Kulturele identiteiten

"De geglobaliseerde, gemondialiseerde samenleving, met haar onmiskenbare verschijnselen van verkruimeling (fragmentatie) van mens en omgeving, evolueert niet naar een universele beschaving. Authentieke culturele identiteiten komen ons voor als normale, gezonde tegenkrachten tegen het naamloze, ongrijpbare kapitalistische beschavingspatroon. De verschillen tussen beschavingen zijn sterker dan die tussen ideologieën en politieke regimes.

De spanning tussen globalisering en eigenheid is een fundamenteel gegeven voor maatschappelijke keuzen. De communautisering ['opsplitsing'] volgens bijvoorbeeld etniciteit, taal of religie is een component van en een reflectie op de globalisering. De ontmoeting tussen identiteiten is daarom van levensbelang voor een harmonische toekomst. Streven naar een samenleving die multi-identiteit herkent en erkent, waarborgt en ondersteunt, is een politieke opgave zowel voor de Vlaamse deelstaat als voor de Belgische federatie, en uiteraard voor de Europese Unie.

(...)"

Vakbonden in de vuurlijn

"Voor sommigen zal onze directe oproep tot de vakbonden - ACV, ABW en ACLVB [Algemene Centrale der Liberale Vakbonden van België] - verrassend, ja ongeloofwaardig overkomen. Vakbonden zijn geen politieke partijen. Zij mogen dat ook niet zijn en moeten steeds opnieuw hun relatie tot wetgever en regering bepalen. Dat de vakbonden met politieke partijen bevoorrechte relaties hebben en traditioneel zelfs bindingen, is een vast en belangrijk gegeven in de Belgische politiek. Dat dit binnen een sociaal-gemengde partij als de CVP [Christelijke Volkspartij] spanningen oproept, is slechts normaal.

Wij allemaal en de vakbonden in het bijzonder staan voor absoluut nieuwe maatschappelijke realiteiten. In deze geglobaliseerde en gefragmenteerde wereld zijn vakbonden als zuivere belangengroepen uitgeteld. De gehele samenleving wordt steeds meer in een afhankelijkheidspositie geduwd. De regulerende bevoegdheid ontsnapt aan de natiestaat en de 'regio' onder de pletwals van de mondiale, kapitalistische concurrentiemaatschappij. Binnen de vertrouwde wetten en structuren van de verzorgingsstaat staan de vakbonden in de vuurlijn: alles waarvoor zij opkomen, dreigt te worden weggespoeld door de democratisch ongrijpbare machten. Op dit moment staan de vakbonden machteloos tegenover de gevolgen van de concurrentie-maatschappij: neerwaartse loondruk, delokalisatie, investeringen met vermindering van werkgelegenheid, in vraagstelling van sociale zekerheid en solidariteit, ontbinding van het sociaal weefsel, blijvende werkloosheid.

Wij roepen de vakbonden op om de politieke democratie opnieuw macht te geven om op die manier greep te krijgen op de maatschappelijke ontwikkelingen. Samenwerking tussen democratische partijen op concrete programmapunten en de groei van een radicaal-democratische beweging zijn in het belang van de werkende gemeenschap.

Ten slotte roepen wij de traditionele en de nieuwe sociale bewegingen op om het netwerk voor dit project te breien. Hun ervaringen en deskundigheid moeten het project bevruchten en stuwen. De vormingsinstellingen vragen wij over dit project denk-, discussie- en leermomenten te programmeren in de nabije toekomst. Respons, kritische analyse, zowel als verrijkend commentaar zullen beluisterd en geregistreerd worden."

Konkrete utopie

"Progressiviteit heeft niets te maken met verbaal geweld en miskenning van het verleden. Progressiviteit houdt in dat waarden worden gerespecteerd. Maar ook dat de ideeën, programma's en tradities - de utopie, de droom - steeds opnieuw kritisch worden geconfronteerd met de reële maatschappelijke ontwikkelingen. Werken rond, met en in een radicaal-democratisch project loont de moeite. Het gaat om niet minder dan de vrijheid, de gelijkheid en de waardigheid van ieder mens, bij ons en in de gehele wereld. Het gaat om arbeid, zekerheid en veiligheid. Het gaat om vrede en tegen de wapens, om nieuwe structuren voor de VN, om het behoud van de aarde en het leven. Zonder zuilen, zonder cliëntelistische banden, ons bewust van het algemeen belang, moeten wij ons inzetten. De politieke generale staven zullen het horen in hun hoofdkwartier.

Vlaanderen zal duidelijke politieke keuzen moeten maken. Moedig, zonder taboes, met grote ernst, inzet en discipline. Ons radicaal-democratisch project is een concrete utopie voor morgen, nog in deze eeuw op haar laatste benen."

Raf Verbeke
(lid Metaalbond van de ABW)

Foto De Gemeentereiniging (61 kb)

Poster Birma (29 kb)