welkom
edities
inhoud

Redaktioneel

Nu of nooit

IN EEN LANGE PERIODE van hardnekkige werkloosheid zien we ondernemers ijveren voor een permanente en flexibele beschikbaarheid van arbeidskracht. Een 24-uurs ekonomie van zeven dagen, waarin werkloosheid plaats maakt voor rechteloze werkverschaffing. Wat er aan uitkeringen resteert, wordt steeds meer aan tijd gebonden. Wat er aan werk geboden wordt, blijkt een race tegen de tijd. Binnen en buiten de betaalde arbeid wordt de tijd verziekt door stress. De behoefte aan hersteltijd neemt toe en de kontrole over onze tijd wordt verscherpt.

Onteigening van de tijd

'Nu of nooit' is vrijwel altijd te absoluut gesteld. Krachtsverhoudingen kunnen immers beïnvloed worden en kansen kunnen keren. Een feit is dat de geschetste onteigening van de tijd in volle gang is. Ze maakt deel uit van de ontwrichting van de arbeidsverhoudingen, de uitsluiting van uitkeringsgerechtigden en de impasse waarin de strijd voor atv zich bevindt.

Als ondernemers het ergens over eens zijn, is het wel hun volstrekte afwijzing van een kollektieve verkorting van de arbeidsweek. Individueel mogen mensen korter werken, mits ze het zelf betalen en de bedrijfsvoering het toelaat of eist. De overheid is dezelfde mening toegedaan en spreekt trots over het 'nederlands model', waarin één derde van de beroepsbevolking in deeltijd werkt; soms uit Vrije keuze en altijd voor een deeltijdloon. Binnen de vakbeweging zijnde meningen verdeeld. In de praktijk skoort atv op ondernemersmaat hoog en een kollektieve atv laag. Gemeengoed is dat korter werken gekocht moet worden.

De rijkdom van atv

Uiteraard is een algemene verkorting van de arbeidsweek geen geneesmiddel voor alle kwalen van het kapitalisme. Maar ze bevat wel goede mogelijkheden de meest nadelige effekten van de ziekte te doven. Zoals:

* Terugdringing van de arbeidsstress. Verlenging van herstel- en vrije tijd is een bijdrage aan de kwaliteit van de arbeid en het leven.

* Omzetting van - een deel van - de stijging van de arbeidsproduktiviteit in vrije tijd en nieuwe werkgelegenheid.

* Vrijmaking van arbeidsplaatsen door herverdeling van de arbeidstijd. Uitschakeling van de strukturele werkloosheid komt hierdoor in zicht.

* Uitbreiding van de Werkgelegenheid als effektieve aanval op de (im)materiële uitsluiting van uitkeringsgerechtigden.

* Doorbreking van de achterstelling van migranten. Vrije toegang tot de betaalde arbeid voor iedereen die wil en kan werken, holt de sociaal-ekonomiese basis van racisme uit.

* Herverdeling van de verzorgende en pedagogiese arbeid tussen mannen en vrouwen. Herovering van de eigen tijd' is een basis voor emancipatie van allen.

Atv-kampanje

Om deze doelen binnen bereik te brengen, zullen aan atv voorwaarden gesteld dienen te worden. Bijvoorbeeld: in één stap invoering van een 32-urige arbeidsweek. Zonder loonverlies. Met een evenredige bezetting van de vrijkomende arbeidsplaatsen. Uitbanning van overwerk. Volwaardige arbeid. Scholing.

Dit zijn scherpe voorwaarden, maar loslaten daarvan zal leiden tot een herhaling van het fiasko van de afgelopen vijftien jaar. De periode, waarin atv verdrongen is door flexibilisering van de arbeidstijd en de werkloosheid voortwoekert.

Voorwaarden stellen is nodig, maar onvoldoende. Ze omzetten in eisen die centraal staan in de praktijk van de vakbeweging, is een noodzakelijke, volgende stap. Dat dit niet vanzelf gebeurt, zal duidelijk zijn. Een groot obstakel is het automatisme binnen de vakbeweging waarmee verkorting van de arbeidstijd gelijkgesteld wordt aan korting van het loon. Dat automatisme heeft het vertrouwen in een drastiese atv aangetast. Herwinnen van dit vertrouwen zal het eerste agendapunt dienen te zijn in een 'atv-kampanje'. Wat de redaktie van Solidariteit betreft, is deze krant een oproep of misschien zelfs wel het startschot voor een dergelijke kampanje.

Redaktie