Redaktioneel

De vakbeweging als springplank

Nederland lijkt een land met een duivelsslimme vakbeweging die geraffineerd infiltreert in de ware macht. Onze nieuwe minister-president is een 'vakbondsman'. Zijn partij, grootste kamerfraktie, heeft een 'syndikale vleugel'. Nog even en hun bezuinigingsplan van 18 miljard is een vakbondseis.

Nieuw is de soepele gang van vakbondsbestuurders naar topfunkties in politiek en bedrijfsleven niet. Hun lijst met namen is langer dan deze redaktionele pagina. We pikken er dus maar één uit als voorbeeld. Twee citaten ter kennismaking:

* De Volkskrant 23-01-1986: "(...) als we de 36 uur moeten binnenhalen door de werkgevers door het slijk te halen en hen zonder zelfrespect achter te laten, is dat onverstandig. We moeten de volgende dag toch weer zaken met ze doen."

* NRC Handelsblad 4-08-1994: "Het beloningssysteem mag natuurlijk niet een premie op niet-werken worden. Daar komt het in de praktijk met de huidige regeling toch op neer."

Aan het woord is J.G. Schermer, toen hoofdbestuurder Industriebond FNV, nu direkteur arbeidspool rotterdamse haven (SHB, Stichting Samenwerkende Havenbedrijven). Zijn tweede uitspraak slaat op de loongarantie als er voor de SHB-ers geen werk is, de zogenaamde leegloop. Als een vis in het ondernemerswater wil Schermer die garantie en eigenlijk de hele SHB afschaffen: "Werkgevers moeten niet het gevoel hebben aan allerlei regels gebonden te zijn en hun nek in de strop te steken wanneer ze gebruik maken van de SHB." Zijn gedaanteverwisseling naar een echte ondernemer acht hij pas voltooid, wanneer de SHB een besloten vennootschap wordt die mensen op kommerciële basis - 'marktgericht, bedrijfsmatig, flexibel' - uitleent aan bedrijven in en buiten de haven, in en buiten Rotterdam. In kombi-funkties, ook 's avonds en 's nachts, want een schip mag immers geen minuut te lang aan de kade liggen. Om de kosten nog verder te drukken en de flexibiliteit nog meer op te voeren, moeten er van de ongeveer 1.400 arbeidsplaatsen meer dan 300 afgestoten worden naar een uitzendburo dat de pieken opvangt. Truuk: zijn er geen pieken, dan is er werk noch loongarantie; blijft over: een uitkering.

Met dit Ondernemingsplan omarmt Schermer oud-minister De Vries die van de financiering van de leegloop af wil (40 procent komt voor rekening van het Algemeen Werkgelegenheidsfonds, AWF). Daarmee wint hij gelijk de gunst van zijn kollega-ondernemers die 60 procent van de leegloop betalen. De grond onder die visie is echter drassig. Enerzijds wordt de omvang van de leegloop zwaar overdreven, aan de hand van weekoverzichten is te zien dat er dagen zijn met een gemiddeld tekort van 200 mensen. Anderzijds is Schermer met zijn kollegaas verantwoordelijk voor die leegloop, omdat zij niets doen aan bijvoorbeeld de inhuur van 'derden' (uitzendburoos, koppel-bazen) en overmatig overwerk. Kortom: schep een probleem en motiveer daarmee de oplossing.

De ondernemingsraad van de SHB knokt al een jaar tegen de plannen van Schermer. Met een eigen plan, werkonderbreking annex personeelsvergadering, procedures bij de rotterdamse kantonrechter en de Ondernemingskamer van het amsterdams gerechtshof (uitspraak 6 oktober). Naast de eis van behoud van de loongarantie, biedt de ondernemingsraad praktiese en na te volgen alternatieven. Spreiding van de leegloop over alle havenwerkers door de invoering van een vierdaagse werkweek. In plaats van de AWF-subsidie een kleine heffing (bijvoorbeeld 5 cent) per overgeslagen ton of een toeslag op de havengelden. Peanuts vergeleken bij de verwachte rekord-overslag van 1994, de miljarden investeringssteun van de overheid en de vier keer modaal van Schermer.

Redaktie