Redaktioneel

Over burgerplichten gesproken

De vaste arbeiders van Grootint in Zwijndrecht leggen het werk neer. Ze willen er 500 gulden netto per maand bij en eisen dat de inleners die bij koppelbazen werken in vaste dienst komen en zo nodig zeer snel op kosten van de baas bijgeschoold worden: Ze zijn de koppelbazen en onderaannemers meer dan zat en stellen president-direkteur D. Kamerling verantwoordelijk voor de lukratieve beunhazerij van dat soort types.

De produktie staat onder zware druk, de orders moeten afgewerkt worden en de eventuele schadeclaims liegen er niet om. Kamerling overweegt het werk uit te besteden aan bedrijven in Zuid-Italië en Spanje. "Daar zijn bijvoorbeeld veel scheepswerven die nog ruimte hebben om werk aan te nemen." De sekretaris van de Vereniging FME, D. van Dijk vindt dat maar niets en is des duivels: "Zie je nou wel, eerst zijn onze beste mensen weggekocht met die zeer grote noorse order en nu dreigt die loonspiraal op gang te komen waarvoor ik al maanden waarschuw."

Maar ja, hij kan geen kant op; hij moet wat doen, want het rommelt ook al in de rijnmondse metaal en reparatie. Hij herinnert zich heel goed wat zijn voorzitter Blankert in augustus schreef aan minister De Vries: "De betalingsverschillen veroorzaken onrust op de werkvloer. De leveringstermijnen verbonden aan de opdrachten kunnen in veel gevallen niet meer worden gehaald."

Van Dijk probeert de schade beperkt te houden en raadt Kamerling aan een forse eenmalige betaling in het vooruitzicht te stellen. De stakers gaan daar niet op in en bezoeken rijnmondse bedrijven. Van Dijk snapt dat er gepraat moet worden, maar met wie? De Industriebond FNV pleit al enige tijd voor scholing van werklozen, opleidingsprogrammaas voor jongeren en bijscholing voor het 'zittende' personeel. Van Dijk heeft altijd al gezegd dat dit veel te lang gaat duren en ziet in deze akute situatie helemaal niets in die mooie woorden van de bond.

Politiek Den Haag ziet nu zeer zwaar weer aankomen en De Vries en Kok dringen sterk aan op overleg van de sociale partners. De Industriebond komt tussen verschillende vuren te staan; inmiddels ligt een groot deel van de Rijnmond plat. De stakers eisen dat de onderhandelingen voor de lokale televisie worden uitgezonden: "Geen playback, maar live."

Organisaties van uitkeringsgerechtigden hebben er lucht van gekregen dat er informele besprekingen zijn in de VIP-Room van het Feijenoordstadion. Ze eisen een direkte koppeling en bezetten de tribunes. De besprekingen zijn op 'grootscherm' te volgen. De NOS is erbij en de strategie van Van Dijk faalt hopeloos; de kwestie wordt niet in de kiem gesmoord, maar neemt landelijke proporties aan. De woorden 'loongolf' en 'koppeling' beheersen de voorpaginaas. De Industriebond kiest eieren voor zijn geld en gaat achter de stakers staan. De Federatieraad van de FNV aarzelt nog. Johan Stekelenburg wordt aangesproken op zijn rotterdamse verleden. Dat blijkt een gevoelige snaar te raken.

Voor de huizen van Kok en Wöltgens staan dag en nacht honderden mensen. Als door de bliksem getroffen herinneren deze politici zich ineens de vele frauduleuze handelingen van ondernemers. In het volle besef van hun burgerplichten jagen ze eensgezind een wet door de Kamers waarmee zo'n 80 procent van alle winsten genationaliseerd wordt. Ruding en Andriessen mompelen nog wat over de internationale konkurrentie en worden ondenkbaar.

De werkgelegenheid zwelt aan, de koppeling is geen enkel probleem meer, de loongolf heeft zijn werk gedaan, koppelbazen zijn verdwenen als sneeuw voor de zon. Van Dijk wordt parkwacht, Kamerling repro-medewerker. Vele andere gezondmakende maatregelen worden genomen. Een nieuwe hollanditis is een feit. En we leefden nog lang en gelukkig.

Redaktie (november 1990)