nr. 33
April 1989

welkom
edities
inhoud

Solidariteit

Redaktioneel

Veelkoppige Opstand

Een enkele advertentie in de krant, afkomstig van een verpleegster die ten einde raad was, vormde het sein. En de opstand bij het ziekenhuispersoneel brak uit. Als een niet te stuiten oplaaiend vuur zochten de verbittering om de lage lonen en de door overmatige werkdruk veroorzaakte stress zich een kollektieve uitweg in allerlei 'vertroetel-' en 'kruispuntakties' en een (eerste) looneis van 5 procent. De nieuwe CAO voor het ziekenhuiswezen, geldig voor 233.000 werkne(e)m(st)ers, had er per 1 april al moeten zijn. Maar de oude CAO is nog door geen der partijen opgezegd, want het is niet te verwachten dat het loonkonflikt snel is opgelost.

Duidelijk is dat de lonen van de verplegenden en de verzorgenden al zo'n tien jaar lang door de staat omlaag zijn gebracht. Net als bij de ambtenaren overigens. Hierdoor was een achterstand ten opzichte van de marktsektor voor vergelijkbare beroepen opgelopen van 12 tot 20 percent. Ook is duidelijk dat, door allerlei kabinetsbeslissingen, de werkdruk groter en groter werd zonder dat er sprake was van de aanname van nieuw personeel. En bij dat alles werd er door Lubbers c.s. hevig op gespekuleerd dat 'het verantwoordelijkheidsgevoel' van het personeel er wel borg voor zou staan dat er geen akties kwamen. Een enorme misrekening: onder aanvoering van een 'wilde bond', de VVIO, brak half februari onder de verpleging en verzorging terecht de pleuris uit.

Maar natuurlijk was het ook een opstand tegen de gevestigde bonden. De AbvaKabo werd op een pijnlijke wijze verrast door de aanzwellende aktiebereidheid en de eis van 5 procent. Net op het moment dat de bond zelf bekend maakte in de komende CAO-onderhandelingen een loonsverhoging van 1,5 procent te zullen eisen, het dubbele overigens van wat de werkgevers op dat moment boden.

Hoe kon het zover komen dat die bond toen nog steeds nauwelijks in de gaten had wat er onder de verplegenden en verzorgenden leefde? Tekent dit de burokratiese wijze waarop de AbvaKabo in allerlei overlegcirkuits bezig is, maar ondertussen vergeet na te gaan wat er aan de basis leeft? Of spelen er op dit moment nog andere zaken die de blik van de AbvaKabo verduisteren? De opvolging van Jaap van de Scheur misschien?

In ieder geval zag ook de AbvaKabo zich gedwongen achter de eisen van VVIO te gaan staan en akties te organiseren. De FNV-ambtenarenbond stelt zelfs een looneis in het vooruitzicht van 5 procent voor alle ambtenaren, evenals overigens de ABOP dat nu doet voor het onderwijspersoneel. En zo worden uit nood de trendvolgers in het stellen van looneisen plotseling trendsetters.

Maar op welke wijze wordt er aan die eisen kracht bijgezet? Ten aanzien van de aard van de akties stelt de AbvaKabo zich andermaal terughoudend op. Er is in de media, aangewakkerd door rechtse patiënten-organisaties, een uitgebreide en stemming makende diskussie aan de gang over 'harde akties' en de bond wil zich daaraan kennelijk niet branden.

Toch zal ook de AbvaKabo er aan moeten geloven, want de akties worden uiteindelijk door het personeel zelf uitgevoerd en ook de hardheid ervan wordt door hen en via het VVIO zelf bepaald. En die VVIO is niet zomaar ontstaan. Met name het gebrek aan organisatie van de bestaande onvrede door onder andere de AbvaKabo heeft daartoe geleid.

Juist om te voorkomen dat de akties en de aktievoerenden geïsoleerd kunnen worden, zal de AbvaKabo er mede leiding aan moeten geven. Door zich in te zetten om 'harde' akties van de witte tornado tot een sukses te maken, kan de AbvaKabo weer een deel van het verloren gegane terrein terugwinnen en wellicht zelfs op winst uitkomen.

Aktie loont nog steeds. De AbvaKabo is gewaarschuwd. Nu de verplegenden en de verzorgenden de loonkar van ambtenaren en trendvolgers proberen te trekken, moet de bond de solidariteit organiseren. In de eerste plaats onder zijn eigen leden in de andere sektoren. In de tweede plaats samen met de ABOP. En dan kunnen de andere bonden toch niet blijven toekijken?

De redaktie (april 1989)