Redactioneel

Solidariteit nooit weg

Hoewel wij geen fan zijn van het begrip poldermodel en bij de geboorteakte zo onze twijfels hebben, valt de levensloop verrassend samen met de periode die Solidariteit overbrugt. Toen Kok in november 1982 aan Van Veens Wassenaarse bureau zijn carrière effende, gloorde in een Utrechtse kelder een "blad voor vakbeweging en socialisme". Een volwassen leven later brak de Haagse synergie tussen De Waal en Schraven, terwijl hoog boven in het Centraal Station van Amsterdam de papieren Solidariteit werd opgeheven.

Misschien spelen het lot en de geschiedenis een beetje met ons en leert de toekomst dat in een samenloop van omstandigheden geen diepere verbanden schuilen. Hoe dan ook, een stervend poldermodel houdt ons springlevend.

Is echter toeval het resultaat van wat er aan voorafging, dan kan het Museumplein op 2 oktober 2004 het symbool worden van strijd òf van stuip. De vooravond van ofwel een gewekte strijdbaarheid die het oude overleggeloof ondermijnt ofwel een bureaucratische manoeuvre die een nieuwe overlegronde voorbereidt.

Het kan zijn dat de achterliggende zwarte jaren ons blind hebben gemaakt voor het opflakkerend morgenrood. Maar evenzeer kan de Nederlandse sociale geschiedenis beland zijn in een stadium waarin Schraven toe is aan de algemeen overbodig verklaring van De Waal. In die geschiedenis tekent zich - ook internationaal gezien - een ondernemersstrategie af die een sterke vakbeweging probeert te elimineren, een zwakke te negeren en alles wat daar tussen zit te integreren.

Gegeven de lange traditie van zaken doen, samenwerken en ingroeien - die al in 1918 een Hoge Raad van de Arbeid kende - kan zonder twijfel een integratiestrategie vastgesteld worden. Met pieken en dalen, kleine en grotere botsingen, niet te veel en niet te weinig wederzijdse weerstanden. En steeds met de terugkeer van het overleg als instituut dat het ondernemersgedrag een rechtvaardiging bood.

Op die weg staat het poldermodel dat overigens nog in 1997 toen De Waal, samen met de voorganger van Schraven - Blankert - de prestigieuze Carl Bartelsmann prijs kreeg uitgereikt, het 'Nederlandse model' genoemd werd. In die tijd scoorden ook nog het tulp- of deltamodel hoog. Als het Wassenaarse akkoord in die traditie een bijzondere plaats verdient, is dat vanwege de bereidheid van de Nederlandse vakbeweging zich te ontdoen van de relatief radicale jaren zeventig. Een zelfgekozen pacificatie van de sociale verhoudingen, waarin de 'georganiseerde tegenmacht' als achterhaald gold.

Zo beschouwd, staat de afgekondigde 'hete herfst' niet in het teken van herleving van de strijd, maar van herovering van het overleg. De opschorting als overlegtactiek. Het gaat dan niet om strijd tegenover overleg, maar om wel of geen overleg.

De juistheid van deze beschouwing ligt uiteraard in de praktijk, de weerlegging in de opbouw van voortgaande bedrijfsacties.

Aan die acties en het vele dat daar voor nodig is, zal dit blad geen steun meer kunnen verlenen. Maar Solidariteit blijft, zij het op enige digitale afstand. Op www.solidariteit.nl zullen we vooral proberen strategiediscussies aan te zwengelen. Tot daar!

Rest ons de honderden mensen die op vele manieren Solidariteit hebben mogelijk gemaakt en gesteund, in solidariteit te bedanken.

Redactie