Portret - een blik op het leven van Maarten Blok

"Met en voor elkaar mooie dingen bouwen"

Op een warme vrijdagmiddag eind juli sprak ik Maarten Blok. In juni 2001 was hij bij de Eurotop in Göteborg. De avond voor het begin van de protesten werd de school waar hij verbleef, omsingeld door containers en politie. Enkele uren later begonnen mensen te ontsnappen. Maarten was daarbij en hielp anderen de containers op. Hij werd gearresteerd en na verhoor op het vliegtuig naar Nederland gezet. Een half jaar later hoorde hij dat Zweden om zijn uitlevering vroeg. "De Zweedse justitie verdenkt mij ervan tijdens de Eurotop een agent mishandeld te hebben. Nederland is met Groot-Brittannië het enige land dat zijn burgers zo makkelijk uitlevert. Daarom wordt in mijn geval om uitlevering gevraagd. In de andere gevallen zijn de strafzaken overgedragen aan het land waar de aangeklaagde vandaan komt."

Rammelende aanklacht

"Ik zal waarschijnlijk tussen de anderhalf en twee jaar straf krijgen. Bij terugkomst in Nederland zal dat omgezet worden in een straf die dichter bij de Nederlandse strafmaat ligt. Uit de meeste rechtszaken die in Zweden in verband met de Eurotop zijn gevoerd, is gebleken dat ze systematisch jonge mensen zwaar veroordelen. Waarschijnlijk willen ze ons afschrikken en een voorbeeld stellen. Er zijn meer rechtszaken geweest waar politieverklaringen elkaar tegenspreken en dingen ten laste worden gelegd die technisch onmogelijk zijn. Toch zijn die mensen veroordeeld. Ik heb absoluut geen vertrouwen in een eerlijk proces en verwacht gewoon veroordeeld te worden.

Het verhaal dat de vier agenten in de aanklacht construeren, rammelt zo dat je er gewoon om moet lachen. De één spreekt over iemand met een zwarte broek, een ander zegt blauw, de één zegt lang haar en een ander kort. De ene is geslagen, maar heeft niet gezien door wie. Een andere agent heeft het wel gezien en doorgegeven aan zijn collega's. Die hebben het ook niet gezien, maar herkennen wel degene die ik dan zou moeten zijn. Ook de situatie die ze beschrijven, klopt niet. Op al het videomateriaal dat wij [Maarten, advocaat en steungroep] hebben bekeken, komt de situatie zoals zij die beschrijven helemaal niet voor."

Demonstraties

"In Göteborg ging ik demonstreren voor een eerlijke verdeling van de welvaart in de wereld en tegen het beleid van Bush die daar ook zou zijn. Ik had wel vaker aan demonstraties meegedaan, maar was slechts één keer eerder bij zo'n grote top. Dat was de Eurotop in Amsterdam in 1997.

Er worden daar beslissingen genomen die grote gevolgen hebben voor de bevolking in Europa en in Derde Wereldlanden. Het zijn ondemocratische beslissingen die in het geheim worden genomen door vertegenwoordigers van zogenaamde democratische rechtstaten. Grote demonstraties zullen die beslissingen niet beïnvloeden. Ze vestigen wel de aandacht op wat daar gebeurt. Hopelijk krijgen mensen dan mee dat die beslissingen op ons allemaal betrekking hebben.

Het zijn ondemocratische beslissingen die in het geheim worden genomen door vertegenwoordigers van zogenaamde democratische rechtstaten.

Ook is er in de wereld een krachtiger beeld ontstaan van de antiglobaliseringsbeweging. De regeringsleiders zullen zelf ook wel geschrokken zijn van de massaliteit van die beweging. De Eurotop in Amsterdam vond ik wel beter. Toen werd er een alternatieve Tegentop georganiseerd, waar discussies en forums waren over hoe we de wereld wel zouden willen en wat een goede manier van globalisering zou zijn. Dat is de afgelopen jaren een beetje afgenomen en doodgebloed. In Göteborg was een aantal grote demonstraties. Daar omheen was, voor zover ik heb meegekregen, weinig georganiseerd."

Bruisend

"Die keer in Amsterdam was ik zestien jaar. Mijn politiek activisme is begonnen, toen Frankrijk die kernproeven op Mururoa deed. Dat waren de eerste demonstraties waar ik naar toe ging. Zo raakte ik ook betrokken bij het kraken in Amsterdam en antiracisme campagnes. Uiteindelijk is mijn grootste motivatie om naar een Eurotop te gaan, het vluchtelingenbeleid binnen Europa. Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse landen worden leeggezogen door westerse bedrijven. Op lokaal niveau heersen daar vaak dictaturen, waardoor mensen gedwongen worden te vluchten. Vervolgens worden ze in Europa erg slecht behandeld.

Mijn vader is wel marxistisch ingesteld en mijn moeder heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel, maar is net zomin als mijn vader echt actief geweest. Tegen de tijd dat ik zelf geïnteresseerd raakte, ging ik al snel het huis uit. Dat was op mijn zestiende. Bovendien ben ik met gescheiden ouders opgegroeid. Ik heb in Amsterdam in verschillende kraakpanden gewoond en kwam in de Kalenderpanden terecht. Het is gewoon prachtig om zo'n groot gebouw door hard werken om te bouwen tot iets bruisends in de stad. In drukke periodes was er elke dag iets te doen. Een dag met de volkskeuken, dan een avond van een studentenverenging of met punkbandjes. Aan de andere kant van het pand was een paar dagen per week een galerie open en er waren film- en infoavonden en benefieten. Dat heeft me gevormd. Het is gewoon mooi om met elkaar en vooral ook voor elkaar mooie dingen op te bouwen. Hoe de maatschappij nu in elkaar zit, is niet zoals ik het wil. Ik zou willen dat mensen niet leven om zich te verrijken. Mensen zouden moeten gaan leven en werken om het voor elkaar goed te hebben. Dat er het liefst geheel vrijwillig gewerkt wordt en ieder individu met het idee werkt dat hij of zij iets produceert waar iedereen profijt van heeft. Zo ziet mijn ideale maatschappij eruit."

Solidariteitscampagne

"Op dit moment ben ik vooral met mijn eigen campagne bezig. Eigenlijk wil ik dat helemaal niet. Het liefst zou ik actief zijn tegen het huidige uitzettingsbeleid en de algemene verrechtsing in de samenleving. Ook heb ik wel de ambitie om weer een volkskeuken te beginnen. Na het behalen van mijn HAVO diploma ben ik als fietskoerier gaan werken. Voor mijn huidige werk als fietsenmaker zou ik graag een tweejarige opleiding volgen. Dat kan pas als ik weer terug ben uit Zweden. Deze al drie jaar durende zaak weerhoudt mij ervan om de dingen te doen die ik echt wil.

De eerste anderhalf jaar was het eigenlijk zo dat ik elk moment gearresteerd kon worden. Dat is de zwaarste periode geweest, waar ik ook stressverschijnselen aan over gehouden heb. Nadat ik hoorde van het uitleveringsbevel, heb ik samen met vrienden nagedacht over wat we zouden kunnen doen. Al snel was duidelijk dat we er een politieke zaak van zouden maken. Ik was daar vanaf het begin van overtuigd, maar heb wel eens getwijfeld. Het is moeilijk om er zelf als persoon in te zitten. Ik ben altijd vrij afstandelijk geweest tegenover de media, omdat ik het niet zo prettig vind om in de krant te komen. Nu heb ik regelmatig in grote kranten en bladen gestaan. Dat is niet niks. Politiek gezien, vind ik de zaak echter heel belangrijk.

Over het algemeen zijn bij deze Eurotop erg jonge mensen zeer onrechtvaardig te pakken genomen. Ze zijn zwaar gestraft en voor de rest van hun leven getekend. Tijdens zo'n Eurotop zijn er geen mensenrechten, geen vrijheid van meningsuiting en demonstratie. Je bent opgejaagd wild. Daarna word je ook nog eens juridisch aangepakt.

Mensen zouden moeten gaan leven en werken om het voor elkaar goed te hebben. Dat ieder individu met het idee werkt dat hij of zij iets produceert waar iedereen profijt van heeft.

Dat is ernstig en met deze campagne wil ik dat onder de aandacht brengen. Ook speelt er wel een soort eergevoel. Ik kan het gewoon niet over mijn kant laten gaan, voor iets wat ik niet eens heb gedaan, weggestopt te worden zonder dat iemand er iets van hoort. Dit moet juist aan de grote klok gehangen worden. Hopelijk zet het mensen aan het denken en gaan ze vinden dat er wat moet veranderen.

Ik vind het jammer dat de campagne zo op mij gericht is. Het had meer over het aankomende, Europese opsporingsbevel moeten gaan. Op Europees niveau hebben ze afspraken gemaakt om wat mij nu overkomt, nog makkelijker te maken. Je komt nog maar voor één rechter en vervolgens moet je binnen zes weken uitgeleverd zijn. De uitleveringsprocedure wordt dan nog minder getoetst en inhoudelijk wordt dan net als nu niet naar de zaak gekeken. Met mijn campagne had ik graag duidelijk willen maken dat met zo'n opsporingsbevel heel voorzichtig omgegaan moet worden en dat het er beter niet kan komen. Nu is het echter al doorgevoerd."

Hoger beroep

"Zoals ik er nu over denk, wil ik zeker in hoger beroep gaan. In afwachting daarvan zou ik in Zweden moeten blijven. Als ik dat niet doe, word ik teruggestuurd naar Nederland en zal mijn straf naar Nederlandse maatstaven worden omgezet. Dan ben ik eerder vrij dan wanneer ik in hoger beroep ga om mijn onschuld te bewijzen. Ik wil proberen die zaak door te zetten, zodat op een gegeven moment erkend wordt dat het niet klopt. Uiteindelijk wil ik ook nog wel naar het Europese Hof, maar dan moet ik alle andere procedures doorlopen hebben. Dat betekent ook hoger beroep in Zweden. In mijn hoofd voel ik mij sterk, maar ik weet gewoonweg niet hoe goed ik er tegen kan om langere tijd vast te zitten."

Herre de Vries

Uitgeleverd

Maarten werd 1 september uitgeleverd aan Zweden. Enkele dagen later besloot de rechter dat hij in voorarrest moest blijven. Tijdens deze zitting die twee uur duurde in plaats van het normale halfuurtje, hield de aanklager Maarten persoonlijk verantwoordelijk voor de acties die door de steungroep gevoerd zijn en dat hij er een politiek zaak van gemaakt heeft. De aanklager erkende dat de videobeelden Maarten vrijpleiten. Maarten was volgens hem echter daarna nog een keer op de containers geklommen om de agent die hem een duw gaf, uit wraak te slaan. Dit verhaal is inmiddels alweer gewijzigd. Maarten zou de agent geslagen hebben op een tijdstip waarvan geen videobeelden zijn. In een brief vanuit zijn tweede adres in Zweden schreef hij op 7 september uit Göteborg:

"Hallo allemaal,
Iedereen die me heeft geschreven en/of dat nog doet, heel erg bedankt. Het is heel fijn om post te krijgen en versterkt mijn gevoel hier. De gevangenissen zijn wel goed en ik heb na de eerste anderhalve dag geen restricties meer. Ik denk dat het voordelig is dat het al zo lang geleden is, omdat ik ze anders nog wel had gehad. Alleen daarom al is het goed geweest om mijn uitlevering aan te vechten.
De rechtszaak zal interessant worden, de aanklager lijkt niet meer zo zeker van zijn zaak. Mocht ik toch veroordeeld worden, dan laat ik het daar niet bij zitten. En ik zal doorgaan met procederen tot ze erkennen dat ze fout zaten. Misschien kunnen andere zaken dan heropend worden en andere mensen ook nog eens een eerlijke rechtszaak hebben.
Het blijft onbegrijpelijk hoe ik hier, voor het proces, toch al gestraft word voor iets dat ik niet heb gedaan. Het regime in deze 'Häkte' kan dan wel meevallen, maar ik zit toch het grootste deel van de dag opgesloten in een kleine cel. In eenzaamheid. Weg van mijn familie en vrienden. En probeer de dag door te komen met het kijken naar stomme t.v. programma's en lezen. Als het goed is, komt er aan het eind van de maand nog een rechtszaak tegen de politiecommandant van die tijd, Jaldung. Ik ben benieuwd hoe dat af zal lopen.
Volgens de aanklager heb ik onterecht beweerd dat Zweden geen rechtsstaat is. Maar het is een politieke zaak, anders kan ik het niet zien. En dat ze er zo mee omgaan, bevestigt dat Zweden in verband met die 'EU rotop' (tijdelijk) geen rechtsstaat was. De gevangenissen kunnen nog zo mooi zijn, maar dat betekent nog niet dat hun rechtsstaat goed functioneert.
Ik heb vandaag tegen de advocaat gezegd dat ik er omwille van mijn getuigen geen probleem mee heb tot de 23ste september te wachten in plaats van een eventuele vroegere procesdatum. Dus tot de 23ste allemaal.
Groetjes uit Göteborg: Maarten Blok

Mijn nieuwe adres is: Maarten Blok 04-332, Kriminalvården, Kriminalvards Myndigheten Göteborg, Hisingen/Förorter, Anstaltenskogome, Box 3003, 422 03 Hisingsbacka, Zweden.

En als mensen teruggeschreven willen worden, moeten ze hun adres op de kaart of brief zetten."

Maarten Blok - foto Gusta Lebbink (86 kb)