Redactioneel

Levensloop hier en daar

In een lezing voor studenten van de Haagse Hogeschool, december 2001, nam Lodewijk de Waal afscheid van het "P-woord". Oftewel het poldermodel, waarvan hij zei dat het "inmiddels synoniem is voor vlak, kleurloos, handjeklap" en vervangen dient te worden door een met "passie" beleden "overlegeconomie". We waren dus gewaarschuwd, zeker als we zijn profetische woorden over de Nederlandse "overlegtraditie" van juni vorig jaar in herinnering brengen. In die geliefde traditie "konden we met elkaar dealen. Nu houdt het kabinet vast aan zijn beleid, de werkgevers doen niks, wij moeten bewegen. Ik zit volkomen klem".

Waarom dan die bittere boosheid, de beschuldigingen van verraad, dat postmodernistische beeld van de klassenstrijd waarin de vuist plaatsmaakt voor de weigering van een uitgestoken hand, waarom dan nog een referendum?

Om het CNV gelegenheid te geven met de ondernemersorganisaties een spitsvondig 'compromis' uit te broeden dat het kabinet, volgens Terpstra, "niet zal negeren"? Net iets minder slecht, net iets minder voordelig voor 'jongeren' die aan hun individuele belang voorrang wensen te geven?

Kennelijk moeten we opgewarmd worden. Waarvoor eigenlijk? Om in te zien dat een eventueel 'compromis plusje', volgend op dat van het CNV, voor de poorten van de hel is weggesleept? Om alsnog te doen wat eerder is afgenomen, namelijk voor 2005 een looneis stellen? Om overtuigd te worden van weer een reparatiestrategie, waarmee in de CAO's zo veel mogelijk wordt gecompenseerd? De zogenaamde bovenwettelijke regelingen die een beperkte geldingskracht hebben en waarvoor andere onderdelen van de CAO als ruilmiddel ingezet worden? Om massaal in actie te komen en al ons gal te kunnen spuwen op dit rechtse kabinet dat door de ondernemers bewonderd en vertroeteld wordt?

Hoe dan ook, de ontstane situatie over de levensloopregeling lijkt uit te draaien op 'minder slecht', om in wedstrijdtermen te spreken: we gaan voor punten in mindering.

We schrijven dit in het weekeinde na de "Voorjaarssof" (NRC Handelsblad) en het "Einde poldermodel" (de Volkskrant) en met allerlei handjeklapbewegingen die we de komende dagen en misschien weken zullen zien, is het nog de vraag waar het referendum over zal gaan. De FNV heeft het 'eindbod' van het kabinet aangekondigd als inzet. Als in dat bod nog geschoven wordt, kan het dus een gecompliceerde aangelegenheid worden. Maar laten we het simpel houden en uitgaan van een negatief advies van de onderhandelaars dat door de meerderheid van de bondsleden wordt overgenomen. En dan? Is dit 'democratisch moment', zoals een werkonderbreking, niet meer dan 'druk op de ketel' in een nieuwe onderhandelingsronde?

Het lijkt ons overigens handig om in het referendum een tweede kwestie op te nemen en wel over het vervolg op de afwijzing. Dat zou ook netjes zijn, omdat vorig jaar het referendum geplaatst werd tegen de achtergrond van: 'nee tegen het bereikte akkoord betekent wel in actie komen en willen jullie dat eigenlijk wel?'.

Als we dat willen en ons daarvoor uitspreken, is het een herkansing en misschien zelfs een revanche. Want de kern van het conflict bestaat uit een keuze tussen het individualistisch eigengewin voor carrièristen en een collectieve, sociale voorziening. En bij eerdere gelegenheden is dat laatste weggestreept.

Tot slot moet ons nog iets van het hart. Hoe wezenlijk de kwestie van prepensioen in de kern ook moge zijn, we ergeren ons wezenloos aan de zwijgende instemming van de Nederlandse vakbonden met de rampen die zich op dit moment in Irak en door Israël bezette gebieden voltrekken. Daar wordt voor velen de loop van het leven fundamenteel aangetast of gruwelijk vernietigt.

Redactie