welkom
edities
inhoud

Lezersconferentie 16 mei 2004 - impressies

Een dood paard en een struisvogel

In eerste instantie maakte 'de zaal' in het debat met het forum de indruk dat er niets bijzonders aan de hand was. Alles leek op de oude voet verder te gaan. De vragen en opmerkingen gingen over de te volgen strategie en tactiek bij actuele vakbondsvraagstukken. Was het ter ziele gaan van Solidariteit na meer dan twintig jaar dan niet meer dan een bedrijfsongeval?

De bijdrage van Jenneke van Pijpen, vice-voorzitter AbvaKabo FNV, was ook al vertrouwd. Rechts regeringsbeleid wordt in de CAO's gerepareerd, privatisering en deregulering vormen op zich geen probleem als het maar niet ten koste gaat van de werknemers en werkneemsters, met de vakbondsdemocratie gaat het sinds het referendum van vorig jaar beter en beter, aan de vakbondsstructuren mankeert niets, maar de leden zijn moeilijk in beweging te brengen.

Grote zorg

Geleidelijk aan werd in de discussie het struisvogelgehalte minder. De malaise die de redactie had geconstateerd, bleek onderhuids ook in de zaal te leven. Een invloedrijke positie in de bonden en een strijdperspectief werden node gemist. Tussen de uitgesproken woorden door was een grote zorg te bespeuren. Ik vat die samen in drie thema's: de economische politiek, de toestand van de vakbeweging en het vervolg op Solidariteit.

1. Nodig is een gedegen analyse van enkele decennia neoliberale politiek en een beoordeling van de gevolgen voor de samenleving in het algemeen en de vakbeweging in het bijzonder.

   Kunnen de nadelige effecten van privatisering met regels geneutraliseerd worden? Is het vasthouden aan verworven rechten conservatief? Is individualisering een progressief verschijnsel? Is de eigen verantwoordelijkheid een antwoord op 'overheidsbetutteling'? Is door decentralisering de ondernemingsraad een postmoderne opvolger van de vakbond?

2. Voor zover bonden via de leden strijd voeren, is dat na een lange periode van onderhandelen die geen overeenstemming heeft gebracht over een aantal restpunten. In dat proces is geen sprake van een parallelle actieopbouw. Het is dan niet verwonderlijk dat mensen moeilijk in beweging komen. Als voorbeeld werd de bouw genoemd waar zes weken strijd over een regeling woon/werkverkeer resulteerde in vijf pagina's CAO-afspraken.

   Over het begrip 'brede vakbeweging' bestaat heel wat verwarring. Is het van toepassing op vakbonden die zich niet alleen bezighouden met arbeidsvoorwaarden, maar bijvoorbeeld ook met arbeidsinhoud en arbeidsomstandigheden? Zijn contacten op centraal niveau met de milieubeweging een voorbeeld voor een brede vakbeweging? En de nieuwe bezinning van de FNV op de 'andersglobalisten', Keer het Tij en het Nederlands Sociaal Forum, is die gebaseerd op ledenactiviteiten? Waarom mobiliseren bonden van de FNV niet voor protesten tegen de oorlog in Irak? Is er in Nederland iets te merken van de grote ongerustheid over een breed scala van sociale vraagstukken die Frank Slegers waarneemt in de hoogste regionen van de Belgische vakbeweging - afkalvende gezondheidszorg en pensioenen, oplopende armoede en arbeidsstress?

   Solidariteit van de daad

3. Deze vraagstukken zullen op de agenda van de vakbonden moeten komen. Zonder de positie van Solidariteit in voorgaande jaren te overschatten, is de vraag gerechtvaardigd welke groepen dat zullen doen. Wordt het trekken aan een dood paard, zoals sommigen meenden? Zullen, volgens de verwachting van Sjaak van der Velden, zoals altijd, de alledaagse problemen in het werk werknemers tot acties inspireren? Is Solidariteit uitgerekend gestopt op een moment dat zich door de globalisering vanonder op nieuwe mogelijkheden aanbieden?

Naast de voornemens deze en andere discussies op de website georganiseerd voort te zetten en een pleidooi de opgebouwde contacten (netwerk) met een nieuwsbrief vast te houden, bleef het voorlopig bij deze vragen. Onbedoeld ontstond tegen het einde een wat melancholische stemming. Voor de beslissing van de redactie en redactieraad was veel begrip, af en toe viel zelfs de term 'moedig', maar tegelijkertijd werd algemeen beseft dat een door velen gedragen activiteit werd afgesloten en de solidariteit van de daad niets aan urgentie verloren heeft.

Sjarrel Massop
(FNV Bondgenoten)

Toekomst website

Wordt de webstek van Solidariteit alleen een elektronisch archief of is meer mogelijk? Na een toelichting op de cijfers die aangeven dat het bezoek aan www.solidariteit.nl nog steeds stijgt, was dat het onderwerp van gesprek aan het slot van de lezersconferentie. Gevraagd werd om adviezen en suggesties. We geven daarvan een kort overzicht.

• De redactie heeft in ieder geval de taak opgevat elke week of elke twee weken een actuele opinie op de webstek te plaatsen en te proberen daarmee discussies uit te lokken of te organiseren.

• In één van de reacties uit de zaal werd gesproken over de openheid van de website. Wat ons betreft zijn de debatten voor iedereen te volgen, maar om mee te kunnen doen is aanmelding nodig. Door verschillende mensen werd aangedrongen op de mogelijkheid met geïnteresseerden 'afgesloten' op de website bepaalde thema's te kunnen bespreken.

• Aangeraden werd regelmatig een nieuwsbrief te laten verschijnen en na te denken over een redactiestatuut dat aangeeft waar de website zich inhoudelijk mee zal bezig houden. Bijvoorbeeld, regelmatig ingaan op internationale (vakbonds)kwesties.

• Voorgesteld werd nieuwe aandacht te geven aan de vormgeving van de artikelen. Daarop volgde het aanbod te helpen met de verschillende technische aspecten.

• Gevraagd werd rekening te houden met geïnteresseerden die niet over internet beschikken.

• Tot slot werd ons de vraag voorgelegd: hoe de opheffing van het blad Solidariteit zich verhoudt tot de verdere ontwikkeling van een website. Stoppen we nu wel of stoppen we niet? Ons antwoord was kort, maar daarmee niet zonder nieuwe vragen. Het blad eindigt en begonnen wordt aan een nieuw avontuur. Weliswaar onder dezelfde naam, maar toch anders en in een andere context.

Op de hoogte blijven

Graag ontvangen we het e-mailadres van mensen die na nummer 120, dat eind september verschijnt, op de hoogte willen blijven. Dat kan voorzien van naam gestuurd worden naar: redactie@solidariteit.nl

Degenen, die aangeboden hebben mee te willen werken en denken, nodigen we na de zomervakantie graag uit voor een bijeenkomst in Amsterdam.

Jan Taat en Ailko van der Veen