welkom
edities
inhoud

Liberalisering havens geblokkeerd - indrukken uit Rotterdam en Amsterdam

Werk voor professionals

De 'liberalisering van de havens' is overduidelijk slecht voor de huidige en toekomstige havenwerkers. De acties ertegen waren dan ook een verdediging van wat in het verleden bereikt is aan loon- en arbeidsvoorwaarden. Maar de daarbij gevoerde leus "Havenwerk voor havenwerkers" verdient een bredere uitleg dan 'houden wat je hebt'. Het gaat om vakwerk dat zich steeds vernieuwt.

Vakwerk

Havenwerk wordt vaak gezien als ongeschoolde arbeid, een kunstje dat een aap te leren is. Maar wil het veilig en gezond gebeuren, zijn opleiding, ervaring, toezicht en regels essentieel. Neem één van de meest ondergewaardeerde beroepen in de haven: sjorder. Dat is degene die de lading vastzet. Zonder meer vakwerk. De lading moet hoge zeeën en stormen kunnen doorstaan. Bovendien - actueel net boven Texel - dreigt bij onvakkundig sjorwerk schade aan milieu, mensen en dieren. Zou concurrentie op de arbeidsvoorwaarden worden toegestaan, dan breekt een prijzenslag om de lonen uit en worden mensen zonder opleiding van de straat geplukt. Gevaarlijk en slecht voor de werkgelegenheid.

In de afgewentelde Havenrichtlijn stond de 'selfhandling' centraal. Dat komt overigens nu ook al voor bij kleinere containerboten en ro/ro schepen. Daarbij kunnen zich rare situaties voordoen. In de ene 'bay' (ruim van schip) vliegt een zeeman op teenslippers tegen de containers op om voorbereidend werk te doen en in de andere werkt een Nederlandse havenarbeider volgens de Arbo-wet met veiligheidskleding en ook nog eens aangelijnd. Kern van de Nationale Havenwet, waarover nu met de minister onderhandeld wordt, moet dan ook zijn dat alle havenarbeiders onder dezelfde rechten en plichten vallen.

Ver weg

De acties in Nederland waren het resultaat van een lange weg. Eerst de lobby in Brussel van de bondsbestuurders, daarna hun bijna vertwijfelde oproep aan de havenwerkers om mee te doen en tot slot een fantastische manifestatie op 29 september vorig jaar in Rotterdam. Bestuurders riepen vanaf het begin dat het 'vijf voor twaalf' was en een zaak van erop of eronder. Dat werkte onvoldoende. De directies van de grote bedrijven speelden daar handig op in door te zeggen dat zij ook veel kritiek 'op Brussel' hadden en dat het dus niet zo'n vaart zou lopen. Er waren nogal wat mensen die dat geloofden en zo was de 'ver van m'n bed show' geboren. In de Nederlandse havens had toch iedereen zijn eigen CAO en kon weinig gebeuren.

Daar kwam nog eens bij dat de gevestigde kaderleden twijfelden aan de bedoelingen van de Rotterdamse bestuurder Niek Stam. Hij zou carrière willen maken, met een verborgen agenda werken en internationaal hobbyisme bedrijven. Een dergelijke achterdocht maakt het heel lastig om gezamenlijk op te stomen. Maar er speelde meer. Zowel in Rotterdam als in Amsterdam heeft de bond geen smoel meer, dat is de prijs van jarenlang meedenken met de opeenvolgende reorganisaties van de werkgevers. Wat nog wel resteerde, was een houding van: als het echt verkeerd loopt, kunnen we altijd nog in actie komen.

De omslag kwam, toen de nieuwsbrieven en pamfletten discussies opriepen. Een paar kadergroepen namen de kop en - van groot belang - in Rotterdam deden de mensen van de ECT mee. Maar doorslaggevend was misschien wel, de constante druk die van buitenlandse collega's uitging. Acties, stakingen en bezoeken van delegaties deden hun werk.

Makkie

Terugkijkend heersen tevredenheid en trots. De strijd was uiteindelijk goed en vooral succesvol. En zoals altijd weer gebeurt, ook deden jongere havenarbeiders mee in de acties. Dat was voor velen de eerste keer. En gezien het napraten op de werkvloer, niet de laatste keer.

Dat moet ook wel, want zoals ze dat tegenwoordig in de haven zeggen: "De koning der duisternis komt in vele vormen." De conflicten liggen gewoon te wachten. Havenwerkgevers zullen het stokje van de Europese Commissie overnemen en proberen de schade in te halen. Zie bijvoorbeeld de actuele kwestie van de algemene prijscompensatie. In het laatste concept van de CAO wordt die gehandhaafd. Maar zowel bij het bestuur van FNV Bondgenoten als van de FNV bestaan daar over grote zorgen. Behoud van de prijscompensatie zou niet passen in het najaarsakkoord.

Een conflict dat dicht bij huis speelt, een makkie dus.

Ab de Wildt

Zie ook: www.havenforum.nl

Demonstratie 29 september 2003, Rotterdam (126 kb)