nr. 117
feb 2004

welkom
edities
inhoud

Solidariteit

Liberalisering havens geblokkeerd - bijdrage Nederlandse havenwerkers

"Proud to be a docker"

Na een moeizame aanloop hebben de Nederlandse havenwerkers op het juiste moment een stevige bijdrage geleverd aan het verzet tegen de Europese Havenrichtlijn. Met de definitieve verwerping van de 'Port Package' is bovendien een fase aangebroken, waarin samen met de Europese collega's, veel te heroveren is. Voor de Nederlandse situatie betekent dat werken aan de totstandkoming van een Nationale Havenwet die de positie van havenwerkers erkent, regelt en beschermt.

Plannen voor de liberalisering van de Europese havens dateren al van 1997. De belangrijkste spelers in de havensector zagen er niet veel in en de plannen werden van de agenda afgevoerd. Eind 2000 doken ze weer op en beloofden weinig goeds voor de havenwerkers en hun vakbonden. Maar Brussel en Straatsburg lijken ver weg en de besluitvormingsmachine van de Europese Unie draait langzaam. En bepaald eenvoudig en toegankelijk zijn de Europese rapporten niet. Dus stond de sector Havens van FNV Bondgenoten veel werk te wachten. Maar ook werk met een hogere moeilijkheidsgraad dan bijvoorbeeld het traject van een CAO. Dat traject is bekend, ligt dicht bij huis, gaat vaak over geld en speelt op de korte termijn

Europese havenstaking

We besloten tot de campagne "Havenwerker let op uw zaak!" Nieuwsbrieven werden uitgebracht en in Rotterdam en Amsterdam bijeenkomsten georganiseerd. Daarin kwam ook aan de orde dat de werkgevers besloten hadden de ILO conventie nummer 137 niet meer uit te voeren. Fundament van dit verdrag van de Internationale Arbeidsorganisatie uit 1973 is een register van havenwerkers dat hun positie vastlegt en beschermt. De werkgevers vinden dat register een hinderpaal voor de liberalisering en wat zij noemen 'modernisering' van de havendiensten.

De opkomst was mager en de discussie ging nauwelijks over de Europese kwestie. Toch bleek bij een paar Rotterdamse bedrijven wel degelijk een enthousiaste actiebereidheid te bestaan tijdens de week van de ITF tegen de schepen met goedkope vlaggen. In die actieweek was een dag in het teken gesteld van de liberaliseringplannen die inmiddels in de diverse Europese organen in behandeling waren.

Onder druk van de in België en Duitsland gevoerde acties in 2002 namen ook de leden van FNV Bondgenoten deel aan de staking van 17 januari 2003. Ongeveer 20.000 Europese havenarbeiders waren in actie tegen de Havenrichtlijn. Met name in Rotterdam was daar heel wat aan voorafgegaan. Ons bestuurdersteam had een aantal wisselingen achter de rug en daar was een bezuinigingsronde van de bond overheen gekomen. De kaderleden bij de ECT wezen, evenals een paar jaar eerder, acties in Europees verband af. Uit een paar andere bedrijven - Norfolkline en Stena (ro/ro sector) - kwamen ongunstige berichten. De werkgevers in de sjorsector stuurden een flauwekulbericht naar de huisadressen van het personeel. In samenwerking met het Gemeentelijk Havenbedrijf zou voor Rotterdam een unieke sjorverordening ('sjorren door erkende sjorders') rond zijn gekomen. Een complete leugen, maar wel goed voor veel verwarring.

Een CAO traject is eenvoudiger dan een Europese Havenrichtlijn, dichter bij huis, gaat vaak over geld en speelt op de korte termijn.

Afblazen was niet aan de orde. De bedrijven EMO en EECV stonden op scherp en ook onze mensen bij Hanno en Uniport hadden hun steun gegeven. De staking werd een succes. De sjorders kregen in de loop van de ochtend door dat ze belazerd waren en elk uur kwam er een ploegje bij het actiecentrum binnenlopen om zich als stakers in te schrijven. Ook de avondploeg van de ECT Delta deed uiteindelijk mee en in Zeeland en Amsterdam liep de actie als een trein. Kortom, we waren klaar voor een volgende fase. Te meer, daar duidelijk was geworden dat de dreigende Havenrichtlijn een aanval was op de positie van de Europese havenbonden.

Actie in Rotterdam

De eerstvolgende stap was een Europese actie in Brussel. Een kleine actie van ongeveer vijfhonderd havenwerkers uit verschillende landen om in overleg met parlementariërs opnieuw duidelijk te maken dat de richtlijn ingrijpend geamendeerd moest worden. We waren uit Nederland met één bus en dat was een teleurstelling bij een overigens zeer geslaagde actie.

Een maand later volgde een nieuw initiatief van het actiecomité van de Europese federatie ETF. Deze keer in Straatsburg met ongeveer vierduizend havenarbeiders uit heel Europa. We waren met drie bussen. Uit Amsterdam, Rotterdam, Scheveningen en Zeeland. Dat er geen vergunning voor de actie was verstrekt, stond op de gespannen gezichten te lezen. Het Europees Parlement bleek behoorlijk onder de indruk van de groep volhardende havenwerkers en van hun argumenten tegen de Port Package. Het gevolg was een aantal voor ons gunstige amendementen.

Een dergelijk gehoor kregen we niet in Nederland. Niet bij het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, de Nationale Havenraad, de Gemeentelijke Havenbedrijven en de werkgevers. Steeds deden ze allemaal of de Havenrichtlijn voor Nederland niets uitmaakte, want er zou toch niks veranderen. Alsof er geen voorbeelden zijn van werkgevers die havenwerk uitbesteden aan 'niet-havenwerkers' voor aanzienlijke lagere lonen.

Zowel de Europese Commissie als de Raad van Transportministers waren niet akkoord met het gewijzigde standpunt van het Europees Parlement. Het actiecomité van de ETF besloot de procedure van verzoening die daarna volgde, onder druk te zetten. Na Brussel en Straatsburg werd de grootste haven van de wereld het strijdtoneel. Dat werd 29 september 2003 in Rotterdam dus. Daaraan vooraf organiseerden we met behulp van een mobiel podium, gastsprekers en pamfletten een reeks manifestaties om de boel goed op te tuigen. Ze werden prima bezocht. De aansluiting van de kaderleden van de ECT deed ons goed. De solidariteit groeide met de dag en de leuze "Proud to be a docker" werd gevoeld en uitgedragen. De Europese stakingsdag kon niet meer stuk. Een onzekere factor was nog of 's morgens eerst nog naar het werk gegaan zou worden in afwachting van kaderleden en bestuurders die de bedrijven 'leeg' zouden halen. Dat is niet gebeurd, de meeste havenbedrijven lagen direct stil. De afwezigen hebben een bladzijde havengeschiedenis gemist.

Nationale Havenwet

In de 'verzoeningscommissie' ging het fout. Met acht tegen zeven stemmen werd een slecht compromis bereikt. De rapporteur van het Europees Parlement, Jarzembowski, had er alles aan gedaan de indruk te wekken dat de acties zinloos waren door de commissie op de avond van de actie in Rotterdam bijeen te roepen en te laten besluiten. We leken terug bij af.

Alle autoriteiten in Nederland zeiden voortdurend dat er in onze havens toch niks zou veranderen.

Een nieuwe serie activiteiten van de ETF was nodig. Een combinatie van acties en lobbies volgde. Voor ons hield dat onder meer een gesprek in op het ministerie, we waren daar met zijn vijftigen.

Op 20 november 2003 werd uiteindelijk geoogst. Het Europees Parlement besliste om 12.20 uur in ons voordeel tegen de Havenrichtlijn. Voor ons is dat een nieuw begin. Er zal een Nationale Havenwet moeten komen die de positie van de havenwerkers herwaardeert en in overeenstemming brengt met wat in onze buurlanden is vastgelegd. We geven de overheid, werkgevers en gemeentelijke havenautoriteiten een herkansing om hun misplaatste afzijdigheid van de laatste jaren te verlaten.

Niek Stam
(bestuur havensector FNV Bondgenoten)

"Proud to be a docker" (30 kb)

Rotterdam, 29-09-2003

"Hallo Europa. Welkom in Rotterdam. (...)

Vandaag laten we zien hoe machtig we zijn. Met delegaties uit België, Nederland, Duitsland, Frankrijk, Spanje, Engeland, Cyprus, Roemenië, Noorwegen, Denemarken, Zweden, Portugal en zelfs van de Amerikaanse Westkust. We protesteren tegen de afbraak van onze havens en onze werkzekerheid en inkomenszekerheid. (...)

Vandaag staat het transport naar en van de Europese haven stil. Waarom? Omdat wij dat willen. Omdat wij de uitdaging van ondemocratisch handelen van de bureaucraten in Brussel zullen afstraffen.

Vandaag staan wij hier met duizenden havenwerkers vanuit heel Europa voor het World Port Centre te demonstreren. Waarom? Omdat geen enkele haven kan functioneren zonder goed opgeleide en gemotiveerde havenwerkers. (...)

Alle partijen in de havenindustrie, zoals verladers, reders, stuwadoors, ministeries van transport en havenautoriteiten weigeren al vanaf 1997 met de vakbonden een inhoudelijke discussie te voeren. Zij weigeren systematisch om met ons aan de onderhandelingstafel te gaan zitten. (...)

En iemand die niet wil luisteren, moet maar voelen. (...)"

Passages uit het welkomstwoord van Niek Stam