dec 2003
Recht en arbeid - zonder tewerkstellingsvergunning
Zes maanden loon volgens de CAO
 | "(...) uitzendorganisatie met een specialisatie op het gebied van Poolse werknemers met een Duits paspoort. Wij kunnen op korte termijn de juiste mensen aan u leveren. (...) Onze werknemers hebben een bovengemiddelde arbeidsinstelling. Ze werken hard, zijn gedisciplineerd en maken graag meer dan het gemiddelde aantal arbeidsuren." |
En zo stonden er bij mij vijf Polen op de stoep. Met een busje waren ze naar Nederland gekomen. Een slaapplaats was al geregeld via een uitzendbureau: een woning in een afbraakbuurt, met z'n vieren op een kamer. Dat bureau regelt verder alles. Een busje komt voorgereden en de werknemers worden vervolgens in heel Nederland bij bedrijven afgeleverd. Onze vijf Polen gingen dagelijks van Rotterdam naar Harderwijk op en neer. In Harderwijk kon in een grote hal vis worden schoongemaakt.
Bruine envelop
Bij aankomst in Harderwijk leverde de chauffeur van het busje een lijst met namen bij de chef van het visfileerbedrijf af. Achter die lijst zaten de kopieën van de paspoorten. Zo was de administratie van de fileerder ook weer op orde. Dat de kopieën van de ingeleverde paspoorten niet van de aangeboden werknemers waren, bleek administratief geen probleem. Wie kijkt daar nou naar. Als het werk maar afkomt.
Eén keer per week krijgen de werknemers contant van het uitzendbureau, in een bruine envelop, het loon van keihard werken uitbetaald. Daarvan wordt wekelijks 28 euro ingehouden wegens pensionkosten. De berekening staat op de buitenkant van het loonzakje. Dat is de gehele loonadministratie. Per week blijft er zo'n 200 euro over, inclusief nachtdiensten en bij werkdagen die veel langer zijn dan de gebruikelijke acht uur.
Verhaalmogelijkheden
Zonder geldige papieren mogen vreemdelingen hier in Nederland geen arbeid verrichten. Maar mensen zonder papieren zijn heel aantrekkelijk, ze komen hier alleen om te werken. Wordt er niet gewerkt, kosten ze niks.
Toch staan deze werknemers, strikt juridisch gesproken, niet eens zo heel zwak als er problemen komen met de betaling van het loon. Het bewijsprobleem heeft de wetgever in de Wet arbeid vreemdelingen betrekkelijk elegant opgelost. In artikel 23 staat: "indien een werkgever een vreemdeling arbeid doet verrichten zonder tewerkstellingsvergunning wordt de vreemdeling vermoed gedurende ten minste zes maanden werkzaam te zijn geweest voor die werkgever tegen een beloning en arbeidsduur die in de desbetreffende bedrijfstak gebruikelijk is."
De werknemer heeft in ieder geval recht op zes maanden CAO-loon. En als de werkgever geen deugdelijke loonadministratie heeft, dan kan hij aan die plicht niet ontkomen. Bovendien is het mooie van de constructie dat de werknemer niet alleen te maken heeft met het uitzendbureau, maar ook met de werkgever waar de werkzaamheden worden verricht. Het uitzendbureau biedt meestal niet zo heel veel verhaalmogelijkheden, maar het bedrijf dat gebruik maakt van de illegale inleen wel.
Loonvordering
Natuurlijk kwamen er betalingsproblemen bij het visfileerbedrijf. De opgestelde loonvordering was voor de baas een onaangenaam verrassing. Hij vraagt aan de Polen of ze niet tegen hem, maar tegen het uitzendbureau willen procederen. De gegevens van het uitzendbedrijf die voor een dagvaarding nodig zijn, wil hij zelfs graag verstrekken.
De advocaat van het visfileerbedrijf suggereert dat de problemen niet in Harderwijk liggen en schrijft: "Het betreffende uitzendbureau levert steeds uitzendkrachten aan cliënte. Cliënte heeft gebruikelijk een bedrag te betalen aan het uitzendbureau dat groter is dan het bedrag dat u namens uw cliënten vordert."
Misschien is het visfileerbedrijf wel te goeder trouw. Misschien ook niet. Het doet er niet zo heel veel toe. De vijf Polen claimen nu ieder zes maanden loon. En volgens de visfileerder valt hetgeen ze eisen nog mee ook. Want aan het uitzendbureau betaalde hij meer. Het is nu aan de visfileerder om in het geding het uitzendbureau te betrekken. Voor de vijf Polen is het om het even wie moet betalen. Maar welk van de twee bedrijven het ook is, degene die hoort te betalen krijgt in ieder geval de rekening gepresenteerd.
Pim Fischer