welkom
edities
inhoud

Opnieuw ontslagen Amsterdamse havenpool

Meer ongeregeld werk

Veel informatie kwam er niet naar buiten. De salarissen konden niet meer betaald worden, omdat de gemeente Amsterdam een achtergestelde lening van 450.000 euro wilde incasseren. Die was verstrekt om SPANO en haar voorgangster SPAN in de turbulente begintijd een handje te helpen. De lening leek vergeten, maar kwam uit een onderzoek van de boeken van NV Werk tevoorschijn. Na jarenlange aanwijzingen werd vastgesteld dat dit arbeidsbemiddelingsbureau, met de gemeente als enige aandeelhouder, meer lucht dan werk naar Amsterdamse werklozen bracht. Maar zelfs deze aanleiding tot het faillissement bleef duister. Wel hoorden we dat dit bondsfiasco 'low profile' behandeld werd, dus zo lang mogelijk stil gehouden. Dat zou misschien gelukt zijn als we de journalist Herman Stil niet een duwtje hadden kunnen geven. Hij schreef een serie artikelen in Het Parool.

Vreemde inhuur

De 25 oud-havenarbeiders die al meer dan vier jaar in verschillende juridische procedures verwikkeld zijn tegen hun ontslag en niet uitbetaald loon, kregen al in december 2000/januari 2001 met NV Werk te maken die toen trachtte de haven binnen te dringen. Met behulp van een videofilm met André Hazes in de hoofdrol wilde NV Werk 80 tot 140 Amsterdamse werklozen opleiden en een baan in de haven bezorgen. Daarvoor was een Instroompool opgericht. Via een kort geding werd NV Werk teruggefloten. De rechten op terugkeer in de haven van 'de 25' werden geschonden en de Instroompool opende geheel in strijd met onder meer afspraken in de cao de concurrentie met SPANO. Daarna besloot NV Werk met Ceres in zee te gaan waar naar verwachting met de nieuwe containerterminal honderden arbeidsplaatsen zouden komen. Het nieuwe werk bij Ceres bleef uit en van de tachtig mensen die in een jaarcontract met veel bombarie werden opgeleid, is er nog één in het bedrijf werkzaam. NV Werk heeft de Amsterdamse haven dus alleen maar problemen bezorgd. Het meest opvallend is echter dat noch SPANO noch FNV Bondgenoten de ondermijning door NV Werk van de monopoliepositie van de havenpool, waar het om inleenarbeid in de haven gaat, heeft bestreden. En precies daar ligt een belangrijke oorzaak van eerst de afbrokkeling en daarna het faillissement van SPANO. Namelijk toestaan dat ingeleend wordt buiten de havenpool om, de zogenaamde vreemde inhuur. Want de koppelbazen zijn tegenwoordig ook de oude niet meer. "Flex4all BV is een uitzendorganisatie met een specialisatie op het gebied van Poolse werknemers met een Duits paspoort. Wij kunnen op korte termijn de juiste mensen aan u leveren. (...) Onze werknemers hebben een bovengemiddelde arbeidsinstelling. Ze werken hard, zijn gedisciplineerd en maken meer dan het gemiddelde aantal arbeidsuren."

Herhaling

Van de 84 man die nog bij SPANO werkten, kunnen er na een doorstart 55 terugkomen, 14 treden vervroegd uit en 15 zijn definitief ontslagen. De laatste groep bestond vooral uit mensen die langer of korter ziek zijn en met een faillissement vrijwel vogelvrij zijn. Met het verlies voor de blijvers van vrije dagen, arbeidstijdverkorting en toeslagen komen de arbeidsvoorwaarden in de haven onder druk te staan. Bovendien is het overnemende bedrijf, de SWA Groep, een vreemde in het havenbedrijf met vooral belangstelling voor kraandrijvers en hun werk. In 1984 als een samenwerkend initiatief van vakbeweging en industriële ondernemers begonnen onder de naam Stichting Werkgelegenheid Amsterdam om onder anderen werkloze scheepsbouwers aan het werk te helpen, heet het nu een Servicebureau voor de arbeidsmarkt. SWA is een uitzendbedrijf met meerdere vestigingen dat ook zorgt voor detachering, outplacement, juridisch advies, loopbaanbegeleiding en werkervaringsprojecten. Het havenwerk komt erbij en de havenwerkers van het vroegere SPANO kunnen ook buiten de haven tewerk worden gesteld.

De curator is tevreden en papegaait zijn verschillende voorgangers. "Er is nu meer sprake van samenwerking in de Amsterdamse haven. Je kunt nooit garanderen dat dit voor honderd procent levensvatbaar is, maar ik denk dat dit voor de werknemers en voor de havens heel goed is." (Het Parool, 20 september 2003.) Dit optimisme is gebaseerd op toezeggingen van ondernemers over hogere tarieven en een gegarandeerde afname van een aantal diensten. En ook dit is een herhaling van zetten. Natuurlijk zijn verbeteringen niet uitgesloten, maar van de oorsprong van de pool blijft steeds minder over, het ongeregelde werk in de haven neemt toe en de bond heeft zijn handen vol om uit een crisis van ongeloofwaardigheid te komen.

Hans Boot

Foto Chris Pennarts (120 kb)