Recht en arbeid - faillissement SPAN en SPANO

Bondsbestuurders wacht nog een vuiltje

De juridische molens draaien langzaam. In de strijd van de 25 - in de vorige eeuw - ontslagen arbeiders van de Amsterdamse havenpool, waarover in Solidariteit regelmatig is bericht, gebeurde het afgelopen jaar op juridisch gebied niet veel. Toch heeft de zaak inmiddels een geheel nieuwe wending gekregen.

In het najaar van 1997 onderhandelden bonden, werkgevers, overheid en arbeidsbureau over een doorstart van de Amsterdamse havenpool, Arbeidspool Amsterdam Noordzeekanaalgebied BV. Terwijl voor die doorstart een plan gemaakt werd, voerden de havenwerkers actie. Op 18 november 1997 lag er een akkoord. Het zogenaamde Hoofdlijnenakkoord. Een gemanipuleerde, schriftelijke stemming moest er aan te pas komen om in ieder geval net te doen alsof ook de werknemers het groene licht gaven. In dat akkoord was vastgelegd wat er met het personeel zou moeten gebeuren en hoe het met de havenpool verder zou gaan

Chaos

Geen ondernemer zag echter brood in het nieuwe bedrijf dat eerst de naam SPAN en daarna SPANO kreeg (Stichting Personeelsvoorziening Amsterdam Noordzeekanaalgebied, in het tweede geval werd er Operationeel aan toegevoegd).

De bonden van FNV en CNV knapten het vuile werk op. Voor die eer hadden ze kunnen bedanken door zich te houden aan het doel waarvoor ze zijn opgericht: opkomen voor de belangen van de werkende klasse. Maar die keus werd niet gemaakt. En zo kwamen de bondsbestuurders in een moeras terecht en werden ze echte ondernemers.

Hun eerste daad zou iedere ondernemer wel willen verrichten, namelijk iedereen die niet beviel eruit zetten. Hoe de bonden dat deden en welke dubieuze criteria ze daarbij gebruikten, is in vele getuigenverhoren vastgelegd. Overigens betrof het criteria die geen ondernemer hardop durft uit te spreken.

Dat kon allemaal zo gaan, omdat er geen vakbond meer was die de belangen van de havenarbeiders behartigde. En zo werd de solidariteit gebroken en vonden ontslagen plaats. Tegen dat ontslag gingen 25 werknemers een juridische strijd aan. Een lang gevecht dat nog steeds niet ten einde is; verschillende procedures lopen nog.

Ondertussen bleken de bondsbestuurders ook nog slechte ondernemers te zijn. De administratie - lonen, uitkeringen, pensioenen enzovoort - was een chaos en bleef een chaos. Bovendien kozen ze niet voor een offensieve benadering. Het werk in de haven vloog alle kanten op, koppelbazen trokken dat ten koste van SPAN/SPANO naar zich toe. Ingrijpen door bond en/of ondernemer was mogelijk, omdat zowel in de cao als in internationale verdragen is vastgelegd dat de havenbedrijven verplicht zijn de inleen van extra arbeid via de havenpool te laten verlopen. Tegen de uitdijende illegale inhuur van arbeiders werd echter niets, maar dan ook niets ondernomen. Wel werden de tarieven laag gehouden om toch nog wat bedrijven aan te trekken, maar ook dat kon niet voorkomen dat deze ondernemers hun positie in de haven verspeelden. De op 18 november 1997 geboren havenpool SPAN/SPANO sleepte zich voort naar een bitter einde, een faillissement.

Curator

Het faillissement betekent dat niet meer de bondsbestuurders het voor het zeggen hebben, maar de curator. Deze heeft als taak de belangen van de schuldeisers te behartigen en wat er nog aan vermogen is onder de schuldeisers te verdelen. Veel geld zal er niet meer zijn.

De groep van 25 ex-havenwerkers komt echter nog steeds bij elkaar en heeft zich als schuldeiser aangemeld. Ze hebben niet verstrekt loon te vorderen. Bovendien stellen zij de bestuurders aansprakelijk voor het feit dat pensioenpremies niet zijn afgedragen. De bondsbestuurders zijn dus van 'dit vuiltje' nog niet verlost.

Onzeker is wat de curator zal doen. Gaat hij de vorderingen erkennen, of gaat hij in plaats van SPAN/SPANO de lopende procedures doorzetten? Tot vandaag, 29 september 2003, heeft hij al weken de tijd genomen. Intussen hebben 'de 25' hun strategie bepaald. Ze zetten hun strijd 'gewoon' voort, ook al zijn de vroegere werkgever en diens advocaat door het faillissement uitgeschakeld. Geld zullen ze niet weigeren, maar er staat veel meer op het spel. Hun belangen zijn geschonden en ze zijn op een laffe manier behandeld. Dat moet recht gezet worden.

Pim Fischer