nr. 113
jun 2003

welkom
edities
inhoud

Solidariteit

Lezersconferentie "Integratie: inlijving of emancipatie" - werkgroep EARN

Het gedoogmasker zit losjes

"Helaas is 'integratie' een synoniem geworden van 'aanpassing'. Daar valt nog mee te leven in de betekenis dat je als elke andere burger je moet houden aan de wet- en regelgeving. Nemen we aan dat die wetten en regels het fundament van de maatschappij vormen, dan bieden ze normen waarbinnen een relatief grote vrijheid van handelen bestaat. Wordt met aanpassing bedoeld dat je dient te handelen en te denken als de meerderheid van de bevolking, dus keurig in het rijtje lopen en anderen napraten, dan wordt het anders, dan verwerpen wij deze aanpassing."

Zo zetten leden van de werkgroep EARN de toon als we beginnen aan een gesprek over integratie. EARN is de afkorting van Europees Anti Racisme Netwerk, bestaat uit zwarte en migranten kaderleden van FNV-bonden en is ruim twee jaar actief. De groep werkt samen met collega's uit verschillende Europese landen aan de bestrijding van "het institutioneel racisme op de arbeidsmarkt en werkvloer".

We zitten in een hoekje van de lounge van een hotel bij Schiphol waar een deel van de groep vergaderd heeft - Jerry Chintoe, Kenneth Cuvalay, Rita Mungra en Herbert Römer. Het is een aangenaam open gesprek waarin verschillende opvattingen over de tafel rollen. Integratie is voor de één "wederzijds respect en fatsoen" en voor de ander "in staat zijn te leven in en deel te nemen aan de samenleving".

Grenzen

In de activiteiten van de groep speelt het begrip integratie geen centrale rol - "wij strijden tegen racisme en discriminatie die we zien als machtsinstrumenten die heersende maatschappelijk belangen dienen" - maar nu het er toch over gaat, breekt een levendige discussie los. Daarin worden aan de uitleg van integratie twee grenzen gesteld:

  • Toespitsing op bepaalde groepen die ook nog eens 'object' van integratie zijn, is uit den boze. Het is een proces dat niet van één kant kan komen, laat staan van boven. Integratie gaat de gehele samenleving aan.
  • Volledig opgaan - assimilatie - in de samenleving is een individuele keuze en kan nooit aan bevolkingsgroepen die zich in Nederland gevestigd hebben, opgelegd worden. Ook de eigen geschiedenis en cultuur zijn een permanente inspiratiebron.

Deze twee beperkingen hebben een algemene betekenis, namelijk dat de ene groep het gedrag van een andere groep niet moet kunnen bepalen. Daarom dienen alle barrières weggenomen te worden die gelijke kansen op werk, opleiding en ontwikkeling verhinderen. Dan is er plaats voor gelijkwaardigheid en acceptatie van verschillen.

Niemand van de werkgroep verwacht dat een dergelijk emancipatieproces harmonieus zal verlopen. "Te stuiten is het niet, maar we zullen niet zonder schokken meemaken dat op alle denkbare posities in de samenleving 'allochtonen' functioneren. Positief is dat jongeren die hier geboren zijn, steeds vaker zeggen 'dit is mijn land' en vertellen uit Tilburg, Amsterdam enzovoort te komen. Tegen hen kan uiteindelijk niet meer gezegd worden 'ga terug naar je eigen land'."

Democratie

Onvermijdelijk komt bij actieve vakbondsleden het gesprek op de inburgering bij de vakbonden. Aan de ene kant wordt de ontwikkeling als hoopvol gezien. "Zelden loop ik binnen de bond tegen discriminatie op." Aan de andere kant zijn er grote twijfels. "Juist, omdat iedereen vindt dat 'wij niet zo zijn' ontstaat er een sfeer van gedogen. Uit je kritiek en snijd je het onderwerp racisme en discriminatie aan, dan valt het gedoogmasker weg en heb je een probleem. Veel zwarte en migranten leden houden daarom hun mond, ze zijn bang geïsoleerd te worden en de dialoog af te kappen. Wij doen dat niet, gaan het debat aan, nemen initiatieven, enzovoort."

De vraag 'tot hoe ver ga je mee in de integratie' duikt ook bij de vakbeweging op. "Een voorbeeld. Wij vergaderen anders, zijn meer voor het vrije woord zonder strakke leiding van de voorzitter. Dat moeten we niet loslaten, want daarmee dragen we bij aan de democratisering van de bonden."

Hans Boot

Website EARN: www.fnv.net/host/earn