Redactioneel

Dit is pure uitlokking

Van Hanegem - waarom horen we die man nooit en wel Balkenende? - zou zeggen: 'Die Hoogervorst, dat is een grappig ventje'. We kunnen hier gerust spreken van een wetenschappelijke observatie, want wat heeft het ventje gezegd? "De werkgevers durven van werknemers niet eens meer loonmatiging te vragen, omdat ze zich schamen voor de hoge beloningen van topbestuurders" (NRC Handelsblad, 12 mei 2003). Volgens insiders is dit een grap met een boodschap. Jullie een kleptocratentaxje, wij de loonmatiging.

De ruiltijd is dus aangebroken. Ook voor het nieuwe bestuur van FNV Bondgenoten. "Bent u bereid een deel van uw koopkracht in te leveren in ruil voor één of meer van bovengenoemde thema's?". Zo luidt de slotvraag (ja of nee) in een "Enquête achterbanraadpleging Meerjarenbeleid"; in de toelichting staat keurig netjes dat helaas vorig jaar daarvoor de tijd ontbrak.
De thema's bestrijken een breed terrein van arbeidsvoorwaarden en kunnen in de vorm van stellingen in een zestal vergaderingen besproken worden. Niks bijzonders, goed dat het gebeurt. Maar onder welke noemer staat deze raadpleging? Geloof het of niet, de kop luidt: "Sociaal akkoord? Zo ja, onder welke voorwaarden?"
En waarom moet daar 'ja' op gezegd worden? "Het gaat slecht met de economie. (...) De kans is daarom groot dat het volgende kabinet (...) opnieuw een sociaal akkoord wil sluiten met werkgevers en werknemers. Het liefst voor meerdere jaren."

Ruilen dus. Maar wat valt er gelijk over te steken bij veertien pagina's sociale ellende? Hoor de motto's van een drietal oud-politici die met hun dringende adviezen er absoluut zeker van willen zijn dat hun karwei door Balkenende/Zalm wordt afgemaakt. Reactionair. Regentesk. Revanchistisch. Wiegel: "De regering moet zelf hardhandig in de aanval gaan." De Vries: "De confrontatie echt durven aangaan." De Graaf: "Bij economische tegenwind bestaat de neiging niet te veel te veranderen. Juist wel doen." (de Volkskrant, 17 mei 2003)
Wie nog niet overtuigd is dat de ruil zeer ongelijk zal zijn, leze de provocerende, eerste zin van het hoofdlijnenakkoord van Balkenende II: "De burgers zijn zich meer dan ooit bewust van de gebreken die onze samenleving vertoont en van de noodzaak de kwaliteit van onze democratie, de publieke dienstverlening, de veiligheid, het onderwijs en de zorg te verbeteren."

Deze zuigende uitlokking tot verzet en actie kan de Nederlandse vakbeweging goed gebruiken. We kunnen de triomf breken van werkgeversbaas Schraven die glunderend verwijst naar recente cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek die de sinds 1995 dalende trend in de organisatiegraad bevestigen. We kunnen een antwoord geven op de vraag die door velen, leden en niet-leden, gesteld wordt: 'wie komt er nog voor mijn belangen op?'. We kunnen de angstige voorzichtigheid van FNV Bondgenoten loochenstraffen. We kunnen ABVAKABO FNV steunen in het voornemen te staken tegen de kabinetsplannen. We kunnen Lodewijk de Waal aan zijn woord houden als hij op bevrijdingsdag uitroept "Ik denk dat we een breed maatschappelijk verzet moeten organiseren."

Redactie