Strijd om recht en werk in de Amsterdamse haven

Gewoon een botte werkgever

In 'de zaak' van de ontslagen poolarbeiders vallen twee ontwikkelingen op. 'De 25' blijven onverzettelijk bij elkaar in de al bijna tweeëneenhalf jaar durende juridische strijd, waarin naast het hoger beroep nu weer een kort geding op stapel staat. En in de Amsterdamse haven is de kwestie van de pool - SPANO - voor leden van FNV Bondgenoten langzamerhand onverteerbaar geworden.

Wat de bond betreft, maken ook bestuurders als Niek Stam (Rotterdam) en Tom Koningh (Amsterdam) zich zichtbaar zorgen. Ze willen een voor 'de 25' gunstige oplossing en een einde aan de onverkwikkelijke situatie van de bond als werkgever. Tegelijkertijd geven ze openlijk te kennen geen enkele invloed te hebben op het beleid van SPANO, waar hun collega Heilig de scepter zwaait. Dat reikt verder dan het onrecht dat 'de 25' aangedaan wordt - er is weer werk, maar ze worden niet teruggenomen. Het bestuur van SPANO is namelijk even bot als de andere werkgevers in hun weigering een havenverdrag van de ILO na te komen. Dit verdrag van de International Labour Organization, genaamd C 137 Dock Work Convention, dateert van 1973 en heeft onder meer vastgelegd dat vacatures in de haven met voorrang bezet moeten worden door geregistreerde oud-havenarbeiders.

Deze botte weigering is één. Maar het is nog bozer. Twee is dat de International Transport Workers' Federation voor de nakoming van dit verdrag in de laatste week van september wereldwijd actie voert. Voor alle duidelijkheid: de 'sector vervoer' van FNV Bondgenoten is bij deze ITF aangesloten. In feite wordt dus strijd geleverd tegen een werkgever die door FNV Bondgenoten is benoemd. Kortom, een barre situatie die noch Stam, noch Koningh lekker zit.

Sociaal fatsoen

Zoals in het vorige nummer van Solidariteit (juli 2001) gemeld is, hebben 'de 25' besloten in beroep te gaan tegen het vonnis van de Kantonrechter van 8 mei 2001. Op dit moment (half september) wordt de tekst voorbereid. In het juridisch jargon heet zoiets een "memorie van grieven". Gezien het vele werk en om een 'frisse kijk' te garanderen, heeft de advocaat van 'de 25', Pim Fischer, zich daarbij verzekerd van de medewerking van zijn Rotterdamse collega, oud-havenarbeider Bert Voogt. De eerste plenaire vergadering over die memorie van grieven is achter de rug, een tweede is in aantocht. Daarnaast lopen nog een loonvordering tegen SPAN, de voorganger van SPANO, die voor elk van 'de 25' verschillend uitpakt maar duizenden guldens bedraagt, en een geschil over het 'WAO-hiaat' en de pensioenrechten.

En daar is dan het kort geding over de gammele sollicitatieprocedure bij gekomen (zie p. 26). De voorgeschiedenis kende een heftig begin. Na de bezetting van de hal van het gebouw van FNV Bondgenoten aan de Amsterdamse Slotermeerlaan, volgde een botsend gesprek met de werkgever dat uren duurde en op niets dreigde uit te lopen. Dankzij het kalmerend optreden van de opgetrommelde bestuurder Koningh werd het wat overzichtelijker en 'mocht' er gesolliciteerd worden. Daarna liep het weer helemaal mis.

Afgezien van het gebrek aan sociaal fatsoen door te breken met een algemeen erkende sollicitatiecode, is het toch niet meer te begrijpen dat een zo nauw aan de vakbeweging verbonden werkgever zich een dergelijk bar en boos gedrag kan veroorloven. Naar alle kanten ziekt een verdeeldheid door; tussen havenwerkers en bondsbestuurders onderling en met elkaar. Voor kaderleden was dit aanleiding tot een gesprek met de bedrijfsgroepmanager 'vervoer' van FNV Bondgenoten. Overeengekomen werd dat Heilig zich minimaal aan de regels zou houden. Maar het blijkt niet te gebeuren. Stam en Koningh hebben hun hoop gevestigd op de bondsleden bij SPANO die corrigerend zouden moeten optreden. Helaas tot nu toe tevergeefs.

Verdrag ILO als buffer

Deze patstelling heeft inmiddels een betekenis gekregen die SPANO overstijgt. De oude ILO conventie is niet voor niets opgerakeld. De container en de informatietechnologie blijven de havenarbeid omschoffelen. Ze drijven de fysieke arbeid steeds meer uit, stellen hogere eisen aan de kwalificatie en niet te vergeten de 'attitude' van havenwerkers. Bovendien is de Europese Commissie van plan alles wat er in en om de havens gebeurt te liberaliseren. Daarmee zou iedereen, onder welke arbeidsvoorwaarde dan ook, havenwerk kunnen verrichten.

Deze dubbele bedreiging zou door het ILO verdrag opgevangen kunnen worden. Het bevat namelijk ook bepalingen als 'havenwerk door erkende havenwerkers' en 'geen gedwongen ontslagen' en regelingen voor scholing. Hoewel het verdrag is bekrachtigd door de Nederlandse overheid, is er geen wetgeving van gemaakt, zodat sancties ontbreken. Ondertussen doen de ondernemers alsof hun neus bloedt. Vandaar het initiatief tot actie van de ITF dat in Europa ook gericht is tegen de totale concurrentie van de Europese Commissie.

Het zou voor de acties in Amsterdam een leuk zetje in de rug zijn als het bestuur van SPANO met enig tamtam bekendmaakt dat het ILO verdrag in zijn geheel nagekomen wordt en wie van 'de 25' dat wil direct bij SPANO aan de slag kan. Mocht dat niet gebeuren, ligt hier voor FNV Bondgenoten een ware 'uitdaging'.

Hans Boot