Buitenland - Israël en Palestina, van binnenuit bekeken

De kern van de problemen is 'globaal'

Volgens veel goed geïnformeerde mensen is het conflict tussen Israëli en Palestijnen onoplosbaar. Het gaat om twee partijen die ieder soevereiniteit claimen over hetzelfde stuk land. Zelfs al zijn sommigen bereid tot compromissen, zolang anderen vasthouden aan het alleenrecht is geen oplossing denkbaar. En wat het volgens deze mensen erger maakt, zijn de leiders die het conflict heeft opgeleverd.

Aan de ene kant, Ariel Sharon, een havik, een ex-generaal zonder enig politiek benul. En aan de andere kant, Yasser Arafat , een typisch Arabische despoot die de realiteit niet onder ogen durft te zien. Aldus bekeken is het vooral een regionaal probleem dat volgens deze goed geïnformeerde mensen blijft bestaan, totdat beide kanten zichzelf uitgeput hebben.

Cowboys en despoten

Van binnenuit bekeken, ziet het conflict er heel anders uit. Natuurlijk is Sharon een havik van wie niemand negentien jaar na het geweld in Sabra en Shatila - of zelfs vijf jaar geleden - gedacht zou hebben dat hij premier van Israël zou worden. Maar is Sharon van een lager kaliber dan George W. Bush? Waarom kunnen de VS een 'cowboy' kiezen en zouden we Israël een strijdlustige 'rancher' uit de Negev ontzeggen? Met Bush in het Witte Huis wordt Sharon acceptabel.

Of zie Yasser Arafat. Welk recht hebben de zogenaamde deskundigen hem af te schilderen als een hinderpaal, terwijl zijn despotisme en corruptie niet uitzonderlijk zijn? Kijk naar de vrienden van Amerika in de regio: Mubarak van Egypte, de leiders van Saoedi-Arabië, Jordanië of Marokko. Voor corruptie kunnen we ook naar Europa kijken: Italië (Berlusconi), Duitsland (Kohl) en Frankrijk (Chirac). En wat despotisme betreft, kunnen we wijzen op het oplevend fascisme in Italië en Oostenrijk, of het gedrag van Rusland in Tjetjenië in herinnering roepen. Met zulke mensen aan de macht vormt Arafat geen uitzondering.

Het conflict in het Midden-Oosten is ook niet het enige dat moet worden opgelost om vrede en welvaart in de wereld te realiseren. De problemen in de Balkan? In de Golf? Kashmir? De Kaukasus? Vormen deze kwesties niet het bewijs dat de wereld lijdt aan een gebrek aan leiderschap om de problemen op te lossen?

Meetellen of niet

Fascisme en oorlog, aids en armoede, uitbuiting en werkloosheid zijn deel van de hedendaagse werkelijkheid en het Midden-Oosten probleem maakt daar evenzeer deel van uit. Het duurt voort om dezelfde reden als andere problemen voortduren; omdat de machthebbers een ontwerp opleggen dat deze macht instandhoudt. Voor het Midden-Oosten heeft dit ontwerp een uitwerking gekregen in het Oslo verdrag en probeert Israël tegemoet te komen aan de Amerikaanse opvatting over hoe de wereld eruit zou moeten zien.

In die opvatting moet Israël zich tegenover de bevolking van Gaza en Westbank opstellen zoals de Verenigde Staten zich verhouden tot Mexico. Want hoe soeverein is Mexico eigenlijk? Kan het zijn eigen lot bepalen zoals landen als de VS en Frankrijk dat kunnen? Kunnen Latijns-Amerikaanse landen, of Aziatische of Afrikaanse landen überhaupt zelfbeschikkingsrecht uitoefenen zonder een aanval van vredestroepen van de VS of haar bondgenoten te riskeren?

Het systeem dat deze machthebbers bestendigen, wordt verpakt in mooie kreten: vooruitgang, groei, vrijhandel, zelfinitiatief, democratie, stabiliteit, westerse waarden, christelijke waarden ... In feite gaat het om niets anders dan ouderwets kapitalisme. Bill Gates en zijn volgelingen worden gedreven door de gebruikelijke en nietsontziende zucht naar winst. Geld is de maat van alle dingen en niet alleen in termen van bruto nationaal product, maar voor wie meetelt en wie niet. De drijvende kracht van dit systeem is de drang anderen te overtreffen en de angst overtroffen te worden. Ongelijkheid zal dan ook blijven bestaan zolang het systeem bestaat, ongeacht hoeveel goedbedoelde conferenties er worden georganiseerd in Durban of Genève.

Eén alternatief

Het was een tragisch misverstand van de kant van de Palestijnse leiders een oplossing te zoeken voor hun nationaal probleem binnen het raamwerk van het huidige systeem. In de vroege jaren negentig toen de Palestijnse kwestie een dieptepunt beleefde en de steun van Sovjet-Unie wegviel, hebben de Palestijnse leiders zich gedragen alsof de geschiedenis knarsend tot stilstand was gekomen. Hun vertrouwen in verandering verloren, gaven zij ook de zeggenschap over hun bestemming uit handen. Het Israëlisch/Palestijns conflict kan onder de huidige omstandigheden niet worden opgelost. De dagelijkse dosis bloedvergieten kan niet worden toegeschreven aan een unieke combinatie van factoren, noch aan uitzonderlijk slechte leiders, maar eerder aan het kapitalistische systeem dat ook elders in de wereld tot rampen leidt. Het Midden-Oosten conflict mag lokaal lijken, in zijn oorsprong is het globaal. Niet alleen idioten die de Apocalyps aankondigen, zijn somber over de alomvattende rampspoed die dreigt.

Als de mensheid wil overleven is een revolutionair programma nodig, een verandering in leiderschap, een ander economisch systeem dat uitgaat van gelijke kansen. Dan hebben we een wereldomvattend socialisme nodig. We weten zeker dat Sharon nooit zal winnen en dat Bush er niet in zal slagen een wereld vol tegenstelling en ongelijkheid te beheersen. Vandaar de angst voor chaos en het dreigend gevaar van fascisme. Dan hebben niet alleen de Palestijnen geen toekomst meer, maar is de mensheid verloren. Er blijft slecht één alternatief: organisatie van de arbeidersklasse, inclusief de vertrapten, de uitgebuitenen en de gemarginaliseerden in revolutionaire vakbonden die politieke macht nastreven.

Vertaling door Marie-Louise Sanders van Redactioneel in "Challenge", nummer 68, september/oktober 2001. Een tweemaandelijks blad dat in Israël in het Engels en Arabisch wordt uitgegeven. Postbox 41199, Jaffa 61411, Israël. E-mail: oda@netvision.net.il - Website: http://www.odaction.org/challenge