Welkom
Ingezonden
Solidariteit "ingezonden"

Van SDAP naar PvdA en verder

Een langlopende, neergaande lijn

Maurice Ferares

Foto Sam de Wolff
Het komt uit een heel oude doos: het bijzondere nummer van de Groene Amsterdammer dat uitgegeven werd ter gelegenheid van de 75-ste verjaardag van het blad in 1952. De titel van artikel, dat geschreven werd door Sam de Wolff, was: "Het hoogtepunt van de SDAP."1

Het zou gezien de huidige positie van de PvdA vandaag geschreven kunnen zijn. Ook straks stelt zich weer de vraag voor de PvdA: moeten we ons wel of niet opnieuw laten gebruiken door de partij van de ondernemers en aan hun regering deelnemen? Ligt niet in deze vraag het antwoord al besloten?Zwolle komt niet terug.

Een paar citaten

Hier enkele zinnen geciteerd uit het tweede deel van het artikel van Sam de Wolff,

Het algemeen kiesrecht is er gekomen zonder dat de SDAP in het ministerie is getreden, maar sinds 1913 neemt het sterke linkse socialisme in de SDAP voortdurend af.
Wel komt er in het jaar 1918, als een revolutiegolf over Oost- en Midden Europa gaat, nog een korte opleving ervan, maar tekenend voor deze neergang van de links socialistische gedachte in de SDAP is wel, dat in hetzelfde jaar 1918 de SDAP op haar congres feitelijk het Zwolse besluit herroept en zich bereid verklaart in een burgerlijk ministerie te treden.

En zo gaat de SDAP hoe langer hoe meer afwijken van haar opvattingen van 1913, totdat in 1933 met versnelde beweging de overgang plaatsgrijpt naar de gedachtewereld der PvdA.
Niet in 1946 is feitelijk de PvdA ontstaan, haar geestelijke geboorte is 1933, het jaar na de tweede scheuring in de SDAP, toen de OSP zich afscheidde, mirabile dictu [wonderlijk om te zeggen], onder de leiding van de toen uiterst linkse J. de Kadt.

Foto omslag De Groene Amsterdammer - 75 jaar rijp en groen
Zo staat het jaar 1913, niet enkel chronologisch, midden tussen 1894 en 1933. Van 1894 tot 1913 was de opgang van de SDAP van kleinburgerlijke, half proletarische groep tot bewust socialistische partij, steunend op het geschoolde proletariaat der grote steden.
Van 1913 tot 1933 is de geleidelijke omvorming, met enkele kleine onderbrekingen, van socialistische arbeiderspartij tot socialistische volksbeweging. De PvdA is slechts de organisatorische voltrekster van dit proces.
Het jaar 1913 was het hoogtepunt in de socialistische organisatie van de Nederlandse proletariër, toen zijn partij niet alleen zijn politiek machtsorgaan, maar tevens nog de uitdrukking was van al zijn idealen, politiek ethisch en cultureel. Het congres van Zwolle en zijn beslissing was het hoogte- en gloriepunt der opgaande lijn.


1 Zie: https://socialhistory.org/bwsa/biografie/wolff (terug)