Welkom
Ingezonden
Solidariteit

Van SP naar PVV

Hans Boot

Onbegrijpelijk? In recente opiniepeilingen (Ipsos) blijken kiezers die in 2012 voor de SP stemden, de overstap naar de PVV te maken. En ook nog in een groeiend aantal, waaronder hoger opgeleiden. Het lijkt er op dat de twee partijen inwisselbaar zijn, aannemelijk is dat echter niet. Onderzoek naar hun standpunten in het parlement laten namelijk geen overeenkomsten zien. De overstappers laten zich kennelijk door andere 'prikkels' sturen.

De veelgehoorde verklaring dat deze overgang van 'links' naar 'rechts' een algehele ontevredenheid uitdrukt, is nogal dunnetjes. Hoe waar het ook is dat de regeringscoalitie van de VVD en PvdA, met steun van andere partijen, uitblinkt in het scheppen van problemen in plaats van het oplossen, nieuw is dat niet. De uitzichtloze bejegening - onbeholpen en vernederend - van de doorlopende oorlogsvluchtelingen kan dan ook geen verrassing zijn. Wat tot een verscherping leidt, is dat hun als overval opgevatte komst veel ruimte biedt aan gedachten en gevoelens die in al hun bedenkelijkheid de laatste jaren zijn gevoed. Sluimerende huiver en angst voor 'vreemden' slaan om in afstoting, uitsluiting en uiteindelijk haat (xenofobie).

Omzeilen

Het stemmenverlies aan de PVV komt ter sprake in een interview met de gedoodverfde nieuwe voorzitter van de SP, Ron Meijer (de Volkskrant, 20 oktober 2015). Hij omzeilt de kwestie en spreekt over de teleurstelling van de PVV stemmers in de PvdA, over een proteststem en het verloren vertrouwen in de gevestigde politiek. "Als je echt luistert naar waar mensen zich zorgen over maken, zijn dat niet eens de asielzoekers. Heel veel mensen snappen dat iemand vlucht uit de oorlog. Maar ze zijn boos over de gedachte dat hun problemen ondergeschikt zijn aan die van de nieuwkomers." Dat ze vervolgens ten koste van de SP hun voorkeur uitspreken voor de PVV, is zo geredeneerd onverklaarbaar, omdat die partij in alle opzichten steun heeft verleend aan de oorzaak van die problemen. Bijvoorbeeld waar het ging 0m de lange wachtlijsten voor sociale huurwoningen stemde de PVV in met de liberalisering van de huursector.

Voor zover te achterhalen, geven de partijorganen van de SP geen aandacht aan de stap naar de PVV door haar eerdere kiezers. Ron Meijer werd er naar gevraagd en bleef uiteindelijk op de vlakte. De andere kandidaat voor het voorzitterschap, Sharon Gesthuizen, wijdt in een recent uitgebrachte "Mijn visie" slechts enkele woorden aan de steun aan vluchtelingen en de kritiek op het regeringsbeleid. De PVV komt niet aan de orde in deze overigens door haar zelf verspreide verklaring.
Fractievoorzitter in de Tweede Kamer, Emile Roemer, hekelt op de website van de SP, 21 oktober 2015, de steun van de PVV aan het afbraakbeleid van Rutte (zorg, sociale minima, woningnood) en roept op voor versterkte solidariteit. De "onderhuidse onrust in onze samenleving" brengt hij met dat beleid in verband, namelijk "ontstaan door dezelfde mensen keer op keer de rekening te presenteren van de uitgeholde solidariteit". Een expliciete kritiek op de bijdrage daaraan door de PVV blijft deze keer uit, evenals de aandacht voor de electorale verhouding tussen de twee partijen. De overgang naar de PVV lijkt zo'n gevoelige kwestie dat deze maar beter onder het tapijt geveegd kan worden.

Verzetsimago

In het interview met Ron Meijer is hier en daar een passage te vinden die het begin van een antwoord kan zijn op de boosaardige hetze van de PVV. Hij wil de SP uit haar parlementaire aangepastheid trekken, haar aanlokkelijke vitaliteit terugwinnen door op een onorthodoxe en verrassende manier mensen te organiseren en in actie brengen. Daarvoor gebruikt hij termen als "bravoure", "onbevangenheid", "bruisen" en "lef". Misschien een taal waarmee een kandidaat-voorzitter zich profileert. Misschien de inspiratie voor een aanval op het verzetsimago dat de PVV aantrekkelijk maakt, ook voor eerdere SP stemmers. Want dit is de actualiteit, vooral buiten het parlement domineert de PVV met fysieke kritiek op de falende overheden die zich verschuilen achter een onverbiddelijke bureaucratie. Dat spreekt aan. In de volle openbaarheid, in door gemeentebesturen georganiseerde bijeenkomsten, op straat, zichtbaar en hoorbaar, schaamteloos keert de PVV zich wat ze het establishment noemt.*)

Wat de SP te doen staat bij al deze gelegenheden, is die dominantie breken en dat imago de PVV ontnemen - met bravoure, lef en herkenbare actiemiddelen - tenminste wanneer ze de doorzettende verrechtsing wil stoppen en terugdringen en daarmee haar electoraat heroveren. De SP kan dat uiteraard niet alleen en dat zal gezien haar geschiedenis een ware onorthodoxe en onbevangen stap zijn, namelijk een open samenwerking met die groepen en organisaties die xenofobie bestrijden.
Zo'n doorbraak kan tot slot nog best twee tips gebruiken: 1) verklaar de steun aan de PVV niet vanzelfsprekend uit werkloosheid, sociale onzekerheid en een precair bestaan; 2) maak luisteren naar de al of niet boze burger niet tot richtsnoer voor een politieke partij, wel haar opvattingen, overtuigings- en mobilisatiekracht.

*) De vreemdelingenhaat wordt inmiddels onverhuld gesteund en versterkt door de Nederlandse Volks-Unie ("Stop de vluchtelingen invasie", "Grenzen dicht nu", "Stop de islam terreur"). Of de PVV daarvan afstand neemt, zal een toetssteen voor haar kracht zijn. Ofwel niet nodig, ofwel gewenst. Voor de gang van de SP naar de PVV zou in dit bondgenootschap wel eens een barrière kunnen liggen.