Welkom
Ingezonden
Solidariteit "ingezonden"

Een voorproefje op "Gebeurtenissen en hun gevolgen een eeuw geleden"

RONALD REAGAN 1911

Harry Peer

portretfoto van Ronald Reagan

Op 6 februari 1911 wordt Ronald Reagan geboren in Tampico, Illinois. De zoon van een aan alcohol verslaafde schoenverkoper wordt op zijn 70-ste de machtigste man van de wereld, president van de Verenigde Staten van 1981 tot 1989. Reagan heeft dan al een lange loopbaan achter de rug als filmacteur, vakbondsbestuurder, promotor van producten van General Electric en gouverneur van Californië (1967-1975).

Historici beweren dat the Great Communicator met zijn krachtige conservatieve optreden en sprankelende anekdotes na de weifelende Carter het zelfvertrouwen heeft teruggegeven aan het Amerikaanse volk. In de verkiezingscampagne van 1980 werd Carter weggezet met fabelachtige uitspraken als "Een recessie is als je buurman zijn baan verliest. Een depressie is als jij de jouwe verliest. En herstel als Jimmy Carter zijn baan verliest."

Meer dan Reagan

Eenmaal president werkte Reagan zelf een groot aantal werknemers uit hun baan. Hij ontsloeg de stakende luchtverkeersleiders, van wie het werk werd overgenomen door militairen. Veel burgers zijn bovendien het slachtoffer geworden van Reagans economische politiek. Zijn naam is eraan verbonden, Reagonomics. Reagan: "De overheid is niet de oplossing van onze problemen, maar de overheid is zelf het probleem."
Het heilige geloof in de markt en de gevolgen van de neoliberale politiek van belastingverlaging om de economie te stimuleren hebben op de lange termijn dramatisch uitgewerkt. Ruim één op de zeven Amerikanen, dat zijn ruim 46 miljoen mensen, leeft nu onder de armoedegrens. Met zijn argeloze grapjes wuifde Reagan problemen weg: "Ik maak me geen zorgen over het begrotingstekort. Dat is inmiddels zo groot dat het voor zichzelf kan zorgen." Reagan kwam weg met de Irangate-affaire, een belangrijk gespreksonderwerp tijdens mijn reis in de Verenigde Staten 25 jaar geleden. In de media was Reagan destijds beeldbepalend, maar de VS zijn een veelkleurig land. Vandaar de titel die ik toen aan een publicatie heb gegeven: De Verenigde Staten meer dan alleen Reagan.

Afbeelding van omslag De Verenigde Staten, meer dan alleen Ronald Reagan - Harry Peer

Koude oorlog

Reagans naam blijft met die van Gorbatsjov verbonden aan het einde van de koude oorlog. Door het opschroeven van de bewapeningsuitgaven heeft Reagan de Sovjet-Unie, "het Rijk van het Kwaad", op de knieën gedwongen. Reagans defensie- en buitenlandse politiek strekte zich uit tot Afghanistan, waarmee de Sovjet-Unie van 1979 tot 1989 in een uitzichtloze oorlog betrokken was. Reagan steunde het Afghaanse verzet in zijn strijd tegen de Russen; het zijn de Taliban waar de Verenigde Staten nu zelf al tien jaar mee in gevecht zijn. Reagan: "Elk land en elk volk heeft een belang in het Afghaanse verzet, want de vrijheidsstrijders verdedigen de principes van onafhankelijkheid en vrijheid die de basis vormen van wereldwijde veiligheid en stabiliteit." Daar wordt nu anders over gedacht.

Over Reagan

In 1990 kwam Reagan met zijn memoires uit An American Life. Enkele jaren daarna kon Reagan zich vanwege de ziekte van Alzheimer die zich steeds sterker manifesteerde, niet meer in het openbaar vertonen. In een brief nam hij afscheid van het publiek. Een ontroerende passage blijft hangen: "Ik begin nu de reis naar de zonsondergang van mijn bestaan."
Hij overleed op 5 juni 2004 in Bel-Air, Californië. Edmund Morris heeft een aardige biografie over hem geschreven: Dutch: A Memoir of Ronald Reagan. Met wat meer afstand in de tijd, grondiger en politieker is Steve F. Haywoods monografie The Age of Reagan. The Conservative Counterrevolution 1980-1989 (2009). De cirkel van een eeuw is rond met My Father at 100 van Ron, de zoon van de president en First Lady Nancy. Ronald Reagan had een gecompliceerde, maar liefdevolle relatie met zijn gezin. De conservatieve vader had wel regelmatig ruzie met zijn zoon Ron over uiteenlopende zaken als de oorlog in Vietnam en het milieu.
Reagan markeert de geschiedenis met het einde van de koude oorlog en het begin van de 'bemoeienis' met Afghanistan.