welkom
extra
Solidariteit

Het einde van de sociaaldemocratie

Hun tijd is voorbij

Maurice Ferares

De tijd van de sociaaldemocratie is voorbij. Niet alleen in Nederland, maar eveneens in de rest van Europa. De tijd van de kameraden van Gerhard Schröder, Anthony Blair, Felipe González, Dominique Strauss Kahn, François Hollande en hun huidige politieke vrienden in Nederland en elders, is verstreken.

Als er op 3 april 2016 verkiezingen in Nederland waren gehouden, had de PvdA, volgens de peilingen, nog slechts negen zetels in de Tweede Kamer gekregen. De traditionele arbeidersbasis van de sociaaldemocratie heeft zich ervan afgekeerd en ook de jongeren zien deze stroming niet zitten.

Nieuwe initiatieven

De sociaaldemocratie is geen antikapitalistische beweging meer. Dat was ze al geruime tijd niet. De opvatting dat het kapitalisme te hervormen zou zijn, heeft ertoe geleid dat de sociaaldemocraten de betrouwbaarste 'mee regeerders' in regeringen en stadsbesturen werden in een voor werknemers vijandig systeem.
Foto demo Podemos De sociaaldemocratie werd een gevangene van de ondernemers en medeverantwoordelijk voor crises, oorlog en werkloosheid en de uitzichtloze toekomst van miljoenen jongeren. 1 Terwijl de rijken steeds rijker worden en de wereldeconomie er alleen is voor één procent van de wereldbevolking. 2
Gelukkig zijn er nieuwe initiatieven in de wereld. In de voorsteden van Madrid, Barcelona, Rome en Athene zijn jongeren druk doende de basis te leggen voor een nieuwe antikapitalistische beweging. In Griekenland is een nieuwe socialistische partij aan de macht en in Spanje is met Podemos eveneens een nieuw licht gaan branden.

De Verenigde Staten

De ontwikkeling in de Verenigde Staten, waar een antikapitalistische kandidaat tijdens de voorverkiezingen voor het presidentschap - Bernie Sanders - grote successen boekt, is volkomen nieuw. Het is geen tijdelijk verschijnsel, daarvoor is wat gebeurt te omvangrijk. Het is een ongekende mentaliteitsverandering als gevolg van economische en politieke ontwikkelingen. Reeds in de "State of the Union" in 2011 is president Obama uitvoerig ingegaan op de problemen die ongeschoolde arbeiders kennen, maar concludeerde slechts: "de wereld is veranderd, de strijd om een betrekking is een realiteit, wij kunnen daar niets aan doen." (geciteerd in Le Monde Diplomatique, maart 2016) Dergelijke uitspraken zijn niet tot dovemansoren gericht.
Sanders wordt voorlopig geen president van Amerika. Zeker niet in het land waar echtparen bereid lijken te zijn 350.000 dollar te betalen om een keer met Hillary Clinton te mogen dineren en president Obama de allerbeste maatjes is met de miljardairs van Silicon Valley, waar volgens hem de weelde en de toekomst van allen vandaan komt.

Terug naar Nederland

De ongeneeslijke ziekte die de PvdA nu sloopt, dreigt ook de Socialistische Partij te breken. De deelname aan de gemeentelijke colleges is een fatale beslissing en maakt de partij medeverantwoordelijk voor alle besluiten die de ondernemers noodzakelijk vinden. Het beetje gesputter van de partij tegen sommige maatregelen zet geen zoden aan de dijk en is niet principieel. Zelfs al wint de partij in de peilingen, zoals dat met de PvdA in het verleden ook gebeurde, de afrekening is onontkoombaar.
Het kan niemand ontgaan zijn dat de nieuwe partijvoorzitter Ron Meyer aan de vooravond van zijn verkiezing gezegd heeft een samenwerking met de PVV in een regering niet uit te sluiten, omdat op plaatselijk niveau ook zou worden samengewerkt. (de Volkskrant, 20 oktober 2015)
In 2008 weigerde de SP, evenals de PvdA en Groen Links, deel te nemen aan een antiracisme betoging met het argument dat dit protest teveel gericht zou zijn tegen Geert Wilders ..... Ook de onverwacht grote antiracisme demonstratie van 22 maart 2014 in Amsterdam na de "minder Marokkanen" speech van Wilders, enkele dagen eerder, kreeg niet de steun van de SP. 3

Dat is het opportunisme waaraan de sociaaldemocratie kapot is gegaan. Het is aan de leden van de SP om te oordelen over de koers van de partij. Of dat ook werkelijk gebeurt, is een vraag die alleen zij kunnen beantwoorden.


1 In Nederland samen met de ondernemerspartij, de VVD, in de regering. (terug)
2 Rapport "Wealth-Having it all and wanted more" [Reeds alle weelde bezitten en nog meer willen], gepubliceerd aan de vooravond van het World Economic Forum, 18 januari 2016 - www.oxfam.org (terug)
3 Alex de Jong, De lange mars van de SP, brochure Grenzeloos, mei 2014, p. 28. (terug)