welkom
extra
Solidariteit

Organizing bij de gemeente Amsterdam

Solidaire vakbondsactie rond flexarbeid

Roland Siebe 1

Kaderleden van FNV Overheid bij de gemeente Amsterdam besloten eind maart 2015 een werkgroep in te stellen rond flexarbeid. Met als doel op te komen voor de belangen van flexwerkers, de groep die voor de gemeente werkt op basis van inhuur via uitzendbureaus en detacheringsbedrijven of (een minderheid) als zzp'er.

Een onderdeel van voorheen DWI (Dienst Werk en Inkomen), tegenwoordig de afdeling Werk & Re-integratie, kwam als eerste in beeld om iets te ondernemen. Daar werkten op een personeelsbestand van ongeveer 220 zo'n 75 collega's op een flexibel contract. Zij vormen de flexibele schil van deze afdeling, met een omvang dus van 30 (!) procent. Een praktijk die al jaren gaande is. De overgrote meerderheid werkt in de functie van consulent/klantmanager, trainer of 'jobhunter'.

Minimale contractverlenging

De laatste jaren werden contractverlengingen van slechts drie (!) maanden toegepast. Een hyper flexibele basis, waarop sommige collega's al jaren werkten. Cynisch is dat deze consulenten als hoofdtaak hebben werkzoekenden naar 'duurzaam' werk te begeleiden .... Onder duurzaam wordt dan een arbeidscontract verstaan van minimaal zes maanden.
Hun positie zorgt voortdurend voor baan- en inkomensonzekerheid. Daarnaast doet de flexibele kracht hetzelfde werk als de vaste collega, maar tegen slechtere arbeidsvoorwaarden.
Het vaste personeel moet met tegenzin regelmatig afscheid nemen van collega's die geen verlenging van hun contract krijgen. Vervolgens worden opnieuw nieuwkomers ingewerkt. Niet erg efficiënt in de wetenschap dat inwerken maanden kost. Een frustrerende, ongelijke en onzekere situatie voor de flexwerkers. Bovendien ongewenst voor, en niet in het belang van, de vaste medewerkers.

Petitie wethouder

FNV kaderleden zijn bij de afdeling Werk & Re-integratie vanaf april met deze gegevens aan de slag gegaan. Ter ondersteuning stelde de bond een organizer beschikbaar. Allereerst zijn de flexkrachten persoonlijk benaderd met de vraag of zij interesse hadden om samen met vaste collega's een bijeenkomst te organiseren. Met als bedoeling flexkrachten over hun situatie en arbeidsvoorwaarden te laten vertellen en zo te inventariseren welke flex constructies werden toegepast, via welke bureaus, enzovoort. Tenslotte zou bepaald worden of acties mogelijk waren, gezamenlijk 'vast' en 'flex', om verbeteringen af te dwingen.
In de aanloop naar deze bijeenkomst werd snel duidelijk dat het onderwerp enorm speelde en iedereen dit initiatief erg waardeerde. Dit bleek bijvoorbeeld uit de bereidheid om mee te organiseren en collega's op te roepen voor de geplande meeting, eind mei van dit jaar.
Het leidde tot een grote opkomst met ruim veertig mensen die zeer inspirerend verliep. Met als uitkomst dat er op korte termijn een petitie opgesteld zou worden door een ter plekke ingestelde werkgroep. De petitie zou in de tweede helft van juni aangeboden worden aan Wethouder Litjens (VVD) van Personeel & Organisatie. De bijeenkomsten van de werkgroep liepen als een trein, er waren opeens vijftien mensen actief geworden, vast en flex samen!

Foto actie

Eerste successen

In de uiteindelijke petitie stond een serie eisen en iedereen van de afdeling werd gevraagd daarvoor te tekenen:

  • een vaste baan bij uitvoering van structureel werk,
  • gelijk werk tegen gelijke arbeidsvoorwaarden volgens de gemeente cao,
  • het recht te solliciteren op interne vacatures,
  • stopzetting van de contracten van drie maanden, minimum zes maanden.

De handtekeningenactie zou op deze afdeling starten en afhankelijk van de uitkomst later naar de rest van de gemeente uitgebreid worden. Het eindresultaat bestond uit 295 handtekeningen. Door de petitie op 'intranet' te plaatsen, kwamen er boven het bestand van 220 mensen spontane meldingen van andere afdelingen binnen. Daaruit bleek de problematiek gemeente breed te leven!
Dat vrijwel alle collega's direct de petitie ondertekenden gaf veel stimulans om door te gaan. Volgens de planning werden de handtekeningen op 24 juni aangeboden bij wethouder Litjens op de Stopera. De oproep tot deelname door de collega's liep vooral via de persoonlijke benadering, maar ook met flyers en mail. Zeker zestig mensen hebben meegedaan, zonder meer een goed resultaat.
De wethouder bood aan dat de gemeentesecretaris, Arjan van Gils (D66), met een delegatie in gesprek zou gaan. Het Parool berichtte een dag later over de actie met de kop dat de gemeente "misbruik" maakt van flexwerkers, bijvoorbeeld bij de Reiniging. Tijdens het snel volgende gesprek stelde de gemeentesecretaris dat het met de contracten van drie maand, per direct, afgelopen moest zijn, hetgeen gebeurde. Later volgden nog enkele gesprekken met de directie. Het eerste resultaat is dat er zeker twintig flexwerkers een vast contract hebben gekregen.

De werkgroep stopt niet en gaat beoordelen wat het gemeentelijk managementteam beslist over een beleid voor flexarbeid dat zich over de gehele gemeente uitstrekt. Het lijkt onvermijdelijk dat dan breed door de gemeente vakbondsacties nodig zijn om het gehele pakket met eisen binnen te halen. Er zijn afdelingen waar al langdurig nog veel schrijnender situaties voorkomen die echt snel aangepakt moeten worden. De hardste punten lijken te zijn:

  • de omvang van de flexibele schil,
  • omzetting van flexarbeid naar vaste baan,
  • gelijke arbeidsvoorwaarden bij structureel gelijk werk.
Hoe geslaagd de acties ook was, dat we door moeten gaan, is duidelijk.


1 Zie "hoe word ik een succesvol organizer" - 292 extra 1a. (terug)