welkom
commentaren
Solidariteit

Solidariteit - Commentaar 406 - 26 april 2020

FNV, laat je horen en kom op

Hans Boot

Vanavond, vooraf aan dit commentaar, nog eens de digitale informatie van de FNV doorgelezen, inclusief de corona nieuwsflits. Zakelijke mededelingen over de tienduizenden telefoontjes en de meer dan anderhalf miljoen vragen. Zo bruisend als de nota van de tandarts. De sluiting van alle kantoren en de aangekondigde lange wachttijd aan de telefoon zijn ook al niet bemoedigend. Wel wordt melding gemaakt van de directe bemoeienis met de door het kabinet getroffen maatregelen. De antwoorden op 'veelgestelde vragen' zijn geroutineerd en onbewogen, boodschap: 'er is een ramp waarvoor we een gezamenlijke verantwoordelijkheid dragen'. Elk spoor van inspirerende vakbondssolidariteit ontbreekt.

Eerst maar een voorbeeld. Een lid stelt het terugkerend probleem aan de orde dat de richtlijn van anderhalve meter afstand onmogelijk na te komen is. De betrokken werkgever maakt zich er niet druk over en staat daarin niet alleen. De dagelijkse lofzangen over het personeel proberen dat te overstemmen. In het antwoord namens de FNV staat dat geprobeerd moet worden de werkgever van de noodzaak van de veiligheid te overtuigen. Succes dan maar, alsof het om unieke sores gaat, op naar de volgende vraag. Wat staat de FNV dan wel te doen, zeker waar de klachten van leden hoog oplopen, zoals bij de postsortering, distributiecentra en voedingsindustrie? Met overtuiging benadrukken dat weigeren van werk nodig en rechtvaardig is en de leden daartoe alle ruimte en steun bieden. In de volle openbaarheid, waarin woede over profiterende ondernemers en hun geringschatting over arbeidsveiligheid de toon zetten.

'Exit' en dan

In het openbaar vervoer is al het één en ander aan de gang. Over de flessenhals van anderhalve meter hebben de gezamenlijke bonden tevergeefs overleg gezocht met de werkgevers en een lange lijst vragen ingediend over de persoonlijke veiligheid en bescherming van de buschauffeurs, treinconducteurs en hun collega's. Op 17 april jongstleden stuurden ze een brief aan de twee betrokken ministers met een dringend verzoek om een overleg op de korte termijn. En dit tegen de achtergrond van een nauwelijks op te lossen probleem, waarmee ook het onderwijs inmiddels kampt. De overlegstrategie is bekend, evenals het onvermijdelijke compromis dat in de huidige situatie levensgevaarlijk is.
Kitty Jong, vicevoorzitter FNV, doorbreekt even de stilte in het Algemeen Dagblad van 23 april 2020 en meldt dat 20 procent van de werknemers vreest voor het einde van bedrijf en werk en dat miljoenen zich zorgen maken over hun veiligheid en gezondheid. Ook zij kiest voor de veilige, afstandelijke weg naar minister Wiebes met een brief en een verzoek om snel aan tafel te komen. Mooie foto's staan erbij, maar geen boze verontrusting, geen plan over hoe nu verder.

Opnieuw kan wat wijsneuzerig de conclusie werkweigering en zelfs staking zijn. Aan de ene kant terecht, maar aan de andere kant: dat gaat niet zo maar. Een dilemma dat in de 'exit-voorstellen' weinig aandacht krijgt. Voorstellen van groepen wetenschappers, ook internationaal, en politieke organisaties die met een aangename logica reageren op het actuele faillissement van het (neoliberale) kapitalisme. Met zijn privatisering van collectieve belangen, de fabrieksmatige landbouw en vee(l)teelt, de onhoudbare internationale afhankelijkheid, de ontwrichte arbeidsverhoudingen en nog veel meer ellende die de corona crisis haarscherp blootlegt.

Om snel te beginnen

Dit dilemma komt wel aan de orde in een leerzaam artikel in ronde 405 van webzine Solidariteit (Covid-19 en de circuits van het kapitaal).
Na de wereldwijde gangen van het kapitaal als bron van de even mondiale pandemie geanalyseerd te hebben, volgt een serie acute maatregelen om te overleven. In het besef dat ze bijvoorbeeld door regeringen niet enthousiast overgenomen zullen worden, volgt een advies: teruggrijpen op onze verloren, gegane proletarische, honderdvijftig jarige oude, tradities om zelforganisatie en acties ontwikkelen. Vakbonden moeten daarin een rol spelen om, naast solidariteitsacties, hun leden en anderen te leren hoe het virus niet verder te verspreiden.
Een prima advies en ongetwijfeld goed bedoeld, maar het brengt de FNV nog niet in beweging. Neem twee conclusies over de meer dan een miljoen precaire 'arbeidscontractanten': Juist werkgevers die jarenlang bewust de meest goedkope arbeidsconstructies hebben gekozen, nemen nu afscheid van mensen in deze kwetsbare positie. En dat is heel wrang. Of: Het is triest om te zien hoe makkelijk werkgevers afscheid nemen van mensen waar zij de overheidssteun óók voor kunnen aanvragen.

Ongetwijfeld zal deze troosteloosheid aan heel wat leden voorbijgaan die zich in het debat willen mengen over wat deze crisis ons meer leert dan dan het 'zo niet verder kan'. Uiteindelijk liggen bij hen de middelen om 'dat gaat niet zo maar' te doorbreken. Er kan toch geen enkele twijfel over zijn om een aanzienlijke verbetering te eisen van de arbeidsvoorwaarden (lonen, bezetting en werkdruk) in de gezondheidszorg en het onderwijs?
En nu? Een open brief van veel leden aan alle beleidsinstanties van de FNV? Ingezonden stukken in de kranten? Bestoken van de media, waaronder die van de FNV, de landelijke en ook de regionale en lokale omroepen? Doen, hier een aanzet tot dringende voorstellen die behalve uitgebreid, nader uit te werken zijn:
* verbetering arbeidsvoorwaarden onderwijs en gezondheidszorg in de volle breedte,
* kosteloze beschikbaarstelling beschermingsmiddelen,
* socialisatie farmaceutische industrie en ziekenhuizen,
* gratis openbaar vervoer om conducteurs en hun collega's persoonlijke veiligheid te bieden,
* geen ontslagen, geen huisuitzettingen,
* voorkomen van massale werkloosheid door een winst- en vermogensbelasting ter financiering van arbeidstijdverkorting met behoud van loon,
* algehele aandeelhoudersbelasting ten gunste van de cultuursector,
* geen uitkering van dividenden, bonussen en winstdeling,
* drastische belastingverhoging rijken,
* behoud en verbetering van collectief pensioenstelsel,
* bevestiging van de eis van een minimum uurloon van veertien euro,
* uitbreiding woningbouw en fietspaden.

En dit alles, en meer, als een storm door de FNV in het grondig besef dat wat 'terecht' (nodig en gewenst) is, uitgevoerd wordt met een brede vakbondsdiscussie, gedragen door een democratische overtuigingskracht van vele leden.

Klik hier