welkom
commentaren
Solidariteit

Commentaar nr. 36 - 5 maart 2006

Stilte voor de storm

Herre de Vries

Op 15 mei 2002 stemde 65 procent van de Amsterdamse kiezers tegen verzelfstandiging van het Gemeentevervoersbedrijf (GVB). De gemeente beschouwde dit raadgevend referendum als bindend. Nog geen vier jaar later ging het op de helling. In tegenstelling tot destijds blijft het nu griezelig stil in Amsterdam.

Toen in 2001 stemmen opgingen om het GVB te verzelfstandigen, vormde zich het comité "Ons GVB geen NV". Binnen zes weken waren meer dan 35.000 handtekeningen verzameld. Ruim genoeg voor een referendum. Inmiddels was het januari 2002. De campagne tegen verzelfstandiging werd volop gevoerd. Overal op straat deelde het comité pamfletten uit. Op markten en tramhaltes, in bijeenkomsten en busremises werd druk gediscussieerd.

Openbaar

De verzelfstandiging zou het bedrijf moeten voorbereiden op een toekomstige openbare aanbesteding die volgens het gemeentebestuur door de Europese Unie werd opgelegd. De gemeente zou bij zo'n verzelfstandiging slechts aandeelhouder blijven en via prestatiecontracten het GVB kunnen aansturen.

De Nederlandse Spoorwegen hadden dat proces al achter de rug. Met als resultaat dat het volledig onduidelijk was welke baat reiziger of werknemer bij die verzelfstandiging had. De service werd niet beter en de prijs niet lager en het personeel kreeg een rondje om de kerk in de maag gesplitst. Voldoende redenen om het GVB in eigendom van de overheid te houden. Met als uitgangspunt dat een publieke voorziening publiekelijk gecontroleerd moet worden. Openbaar vervoer dus.

Slappe knieën

De gemeenteraad die vier jaar geleden - net als nu - beweerde graag naar de burger te willen luisteren, verwees de uitslag van het referendum afgelopen februari naar de prullenbak. De raad staat volgens eigen zeggen met de rug tegen de muur. Nog dit jaar moet beslist worden en kan het GVB één bedrijf blijven. Hoeft het niet gesplitst te worden in bus-, metro- en tramvervoer en kan het als geheel meedoen met de aanbestedingen in 2012. Uiterlijk dan wenst minister Peijs van Verkeer en Waterstaat alle gemeentelijk openbaar vervoer aanbesteed te hebben.

In 2002 wilde de Europese Commissie dit voor het totale openbaar vervoer verplichten. Het Europees Parlement wees dat af. Inmiddels heeft de Europese Commissie voorgesteld lokale overheden meer keuzevrijheid te bieden bij aanbestedingen van openbaar vervoer. Peijs besloot echter solo te gaan en vanuit de nationale overheid het laatste woord te nemen en Amsterdam op de knieën te dwingen. De Amsterdamse gemeenteraad zeeg 1 februari jongstleden ineen.

Nu zijn de heersende Amsterdamse politici slappe knieën niet vreemd. Ze hebben zich vaker zwakke tegenstanders van de fetisj van de vrije markt getoond. Hun slapte baart dan ook niet meer zorgen dan anders. Wat wel zorgelijk is, is de angstaanjagende stilte. Vier jaar geleden wist het comité "Ons GVB geen NV" het publieke debat te domineren. Ook het personeel van het GVB liet toen duchtig van zich horen. De overwinning in het referendum werd hard bevochten. Even leek zich in Amsterdam een actieve democratie te ontwikkelen. Discussies op straat gingen over het GVB. Iedereen had een mening.

Handen en voeten

En nu is het doodstil. Ondanks of dankzij de verkiezingen? De ABVAKABO FNV deed niet veel meer dan een protestbrief naar de Tweede Kamer sturen. De uitslag van het referendum moet toch meer hebben geïmponeerd dan zo'n brief ooit zal kunnen doen? De stilte blijft dus heersen. Laat het een stilte voor de storm zijn, want het afweren van deze tweede aanval op het GVB vraagt meer dan een schriftelijk bezwaar. Opnieuw zal massale steun gezocht moeten worden voor het blokkeren van de verzelfstandiging. Niet om weer tegen te stemmen in een referendum dat terzijde geschoven kan worden. Wel om een goed openbaar vervoer af te dwingen. Reizigers en werknemers gezamenlijk in actie voor een gratis openbaar vervoer met een uitgebreid vervoersnetwerk en goede arbeidsomstandigheden. Dat is pas stemmen met de handen en de voeten.
Klik hier