welkom
commentaren
Solidariteit

Solidariteit - Commentaar 361 - 5 augustus 2018

BIJ EEN AFSCHEID ...

Rob Lubbersen

Op 16 juli 2018 overleed Ad Griffioen. Hij was 67 jaar. Kanker. Ik ontmoette Ad 50 jaar geleden op de gereformeerde jongerensociëteit Menos aan De Dreef in Den Haag. Ik leerde hem kennen als een beminnelijke, rustige jongen die soms met grote ogen heel verbaasd de wereld in blikte. Nieuwsgierig. Een aardige knul. Ad was een zoon van dominee Griffioen, die preekte in de gereformeerde kerk aan de Vrederustlaan.

Familie en vrienden van Ad hielden een week na zijn overlijden een ‘dankdienst’ in de protestantse Abdijkerk in Loosduinen. De crematie (!) zou later in familiekring plaatsvinden. Bij de afscheidsbijeenkomst die nog wel ‘dankdienst’ werd genoemd, zijn mij wat zaken opgevallen die duiden op enkele fikse veranderingen in de gereformeerde gemeenschap.
Om te beginnen die crematie. Tot in de jaren zestig van de vorige eeuw werd door gereformeerde dominees een begrafenis als de enig juiste omgang met een overledene beschouwd. Pas daarna is ook de crematie geaccepteerd.

Dan viel mij in de Abdijkerk het één en ander op. Voor in de kerk hing een metershoog beeldscherm. Nog in Ads jonge jaren werden beeldschermen van televisies in menig gereformeerd huis absoluut niet toegestaan: dat waren kastjes van de duivel!
Naast het scherm hing aan de muur een klassieke grauwgrijze kansel met baldakijn. Halfhoog, zodat de prediker boven de gewone gelovigen kon uit tornen. Bij deze dienst maakte de dominee, wel gekleed in een wit habijt, géén gebruik van die kansel en deed hij zijn ‘optreden’ op gelijk niveau met de aanwezigen.
Achter in de kerkzaal bevond zich een prachtig orgel. In 1780 gemaakt door de Haagse orgelbouwer Joachim Reichner. Tussen de ‘bedrijven’ door dreunden de donkere, krachtige klanken van dit orgel door de zaal. Maar, op verzoek van Ad kwam op een gegeven ogenblik uit de speakers óók Het Tuinpad Van Mijn Vader gezongen door de homo (!) Wim Sonneveld. Vijftig jaar geleden ondenkbaar!

Aan de kleding van de ongeveer vijftig aanwezigen viel ook iets op. Er waren slechts vier of vijf mannen in pak met stropdas. De rest van de familie en vrienden was tamelijk 'casual' gekleed: polo’s, T-shirts, een citroengeel jurkje. Hier en daar waren zelfs wat tattoos te ontwaren.
Behalve de dominee spraken ook Ads vrouw, drie broers en een vriendin. Zij haalden herinneringen op aan Ad en vertelden hoe ze hem hadden gewaardeerd. Zijn jeugd in Nijkerk, zijn vriendelijkheid, zijn inzet als vrijwilliger voor medemensen en zijn berusting bij het onvermijdelijke einde van zijn leven, kwamen aan bod. Heel opmerkelijk was wel dat God geen één keer genoemd werd. Alleen zijn echtgenote, waarmee hij pas in mei van dit jaar - na zijn ‘doodvonnis’ - was getrouwd (!), noemde en passant dat Ad ook gelovig was geweest.

De dominee deed heel wat meer God in zijn preek en gebed. Maar hij besteeg niet de kansel. En hij wees er meermalen in zijn verhaal op dat een moderne gelovige weliswaar vertrouwt op God, maar ook iemand is die kan twijfelen, die vragen stelt en die op een zoektocht is. Letterlijk zei hij: "Geloven is niet zeker weten". En dat klinkt toch wel enigszins anders dan "Een vast burcht is onze God" (Psalm 46), waarmee gereformeerden het eeuwenlang hebben moeten doen. Wie zegt dat er nooit iets verandert? Verandering heeft zeker plaatsgevonden in de gereformeerde gemeenschap. Zo is een groot deel van die gemeenschap inmiddels opgegaan in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), waarin vanaf 2003 ook De Nederlands Hervormden en de Lutheranen een plaats hebben gevonden. Een kerk, die PKN, met altijd nog 1,6 miljoen lidmaten. Op papier althans. Een kerk waar in ieder geval op het oog enige vernieuwingen zichtbaar zijn geworden.
Maar, als ik aan Ad denk, dan denk ik toch vooral weer aan de blik vol verwondering waarmee hij de wereld in kon kijken.

Klik hier