welkom
commentaren
Solidariteit

Commentaar 152 - 15 augustus 2010

In Friesland geen grijnzende Haagse kop gezien

Hans Boot

Na een jaar overgeslagen te hebben, begin augustus weer een dag of zes gefietst. Friesland doorkruist, ruim honderd kilometer per dag. Aangenaam stil en leeg land, af en toe een pontje, duizenden schapen, groetende mensen. Behalve de tientallen bordjes "Te koop" en hier en daar reuzenhuizen, niets aan de hand. In Den Haag kroop de VVD achter de PVV vandaan.

Op één van de regenachtige middagen, vlak voor het dorp Oosternijkerk een levensgrote truck dwars over de weg. Links een gaatje waar een fiets door kon. Een schouwspel, kaatsen op straat. Een driesprong met uiteindelijk drie blokkades en drie wedstrijden, één voor mannen, één voor vrouwen en één voor kinderen. Meer spelers dan kijkers. Ernstig spel met veel plezier en gelach. Even verderop heerste weer de stilte, kort onderbroken door hinnikende paarden, geschrokken van twee mannen met witte helmen en zwarte racebroeken. Behalve hier en daar een verkrottend, leegstaand huis, niets aan de hand. In Den Haag kondigde zich een grote rechtse partij aan.

Appèlmeester

In Friesland is sociale geschiedenis te zien. Met name die van de laatste twintig jaar van de negentiende eeuw, nog steeds rijen arbeidershuisjes op afstand van ware boerenkastelen. De land- en veenarbeiders stonden aan de wieg van de Nederlandse arbeidersbeweging. In Nij Beets koffie gedronken op de hoek van de Domela Nieuwenhuisweg en stilgestaan bij het stoere standbeeld van de appèlmeester, degene die de stakersvergaderingen van de veenarbeiders leidde: "denken we er nog hetzelfde over als gisteren?".
Op de fiets langs het IJsselmeer of de Waddenzee is het landschap zo rustgevend open dat ook tegenwind geen spelbreker is. Uren rijden met af en toe een tegenligger die minimaal de hand opsteekt en in de cadans van de bewegende benen en zingende bandjes een gevoel van saamhorigheid oproept. Een enkele keer verlokt de vergezellende dijk tot een stop met na een paar stappen een blik op het eindeloze water dat naar gelang de zon schijnt van grauw in blauw overgaat.

De steden en dorpen, veelal voortgekomen uit aangelegde woonheuvels - terpen - zijn niet verbonden door kale, naargeestige industriegebiedjes. Ze staan op zichzelf met kernen die pretentieloos dingen naar het predikaat werelderfgoed. Vaak staat op zo'n terp een kerk die kan verwijzen naar de laatste eeuwen van het eerste millennium, die van Dokkum is door Bonifatius in ons geheugen gebrand. We arriveerden daar op de dag van de jaarmarkt, een mengeling van Koninginnedag, 5 mei en een breed gesorteerde, grootsteedse dagmarkt. Een kalme drukte, mensen die elkaar kennen, staan in groepjes te praten en bedrijven argeloos de onthaasting. Later naar Beetsterzwaag, waar onder anderen Verhagen het vierde kabinet Balkenende bij elkaar broddelde; volkomen uitgestorven.
Behalve dezelfde electorale trends als in de rest van Nederland, zij het gunstiger voor 'links', niets aan de hand. In Den Haag gingen ze ongestoord en niet gehinderd door de FNV verder.

Rechtse samensmelting

Eenmaal over de meet was Den Haag snel dichterbij dan Friesland.
De grijnzende Haagse koppen brachten een "Extra" op webzine Solidariteit van 6 juni 2010 in herinnering. Daarin ging het over de nauwe verbondenheid tussen VVD en PVV; zowel ideologisch als sociaal-economisch. De laatste zin luidde: "De VVD mag geen kans krijgen zich achter de PVV te verschuilen", een waarschuwing die door de leiding van de VVD ingehaald is. Sterker nog, het project "integratie PVV" is van start gegaan. In het stromenland dat de VVD pretendeert te zijn, zal de klassiek liberale vleugel verzwakken ten gunste van de uitgesproken rechtse. De breuk met de VVD die Wilders in 2004 forceerde, is zo succesvol gebleken dat intensieve samenwerking de voorbode kan zijn voor een hereniging met afstoting van de meest extreme rechtse stellingen. Tegelijkertijd zou de grote electorale verschuiving van CDA naar PVV wel eens een definitieve aderlating van het CDA kunnen zijn. Komt er een kabinet dat op één of andere manier rust op deze drie partijen, dan ligt een massieve, rechtse politieke partij in het verschiet.

Links heeft dus veel te doen. De bijdrage daaraan van de FNV beperkt zich vooralsnog tot troosteloos en machteloos papier. Gedateerd 10 augustus 2010 stuurde voorzitter Agnes Jongerius een brave brief van drie kantjes aan kabinetsinformateur Opstelten met een aantal meedenkende adviezen: vorm een breed maatschappelijk draagvlak, zorg voor samenwerking met maatschappelijke organisaties, bezuinig geleidelijk en evenwichtiger verspreid over de sterkste schouders, volg het 'pensioenakkoord' en waak voor aantasting van de grondrechten.
Een telefoontje naar Opstelten leerde dat hij de brief met aandacht had gelezen en in de afwegingen zou betrekken. Maar besef wel, zo voegde zijn secretaris eraan toe: 18 miljard is 18 miljard.

Klik hier