welkom
commentaren
Solidariteit

Commentaar 112 - 1 februari 2009

Vakbondsdemocratie

Rob Lubbersen

Verenigingsvernieuwing. Preciezer nog: vakverenigingsvernieuwing. Een mond vol letters. En een toverwoord dat moet leiden tot meer leden, tot meer actieve leden en tot meer democratie bij de vakbond. De ABVAKABO FNV organiseerde er een interessante middag met informatie en discussie over.

Op 21 januari 2009 kwamen in het Jacobi Theater in Utrecht ruim 125 kaderleden van de ABVAKABO bij elkaar om samen te denken en te praten over "Vakbondsdemocratie van morgen, hoe ziet dat er uit?". Deze zaal was goed gevuld. Een theatergroep met de naam Drenthdrama speelde voor hoe vasthouden aan 'oude vertrouwde programmering' kan leiden tot lege zalen.

Sfeer

Bondssecretaris Xander den Uyl hield de aanwezigen voor dat de wereld en de mensen zijn veranderd. Vergaderen in rokerige zaaltjes kan niet meer. En niet alleen, omdat er niet meer in zaaltjes gerookt mag worden. Als de bond aansprekend wil zijn en meer mensen betrekken bij de organisatie en activiteiten, dan zijn nieuwe vormen en gedachten gewenst.
Marike Kuperus van Bureau Berenschot ging daarna dieper in op het hoe en waarom van 'verenigingsvernieuwing'. Individualisering en meer keuzevrijheid hebben de binding met collectieven losser gemaakt. Bovendien worden we dankzij de technologische ontwikkeling gebombardeerd met informatie en communicatie. Amusement is eveneens alomtegenwoordig. En iedereen heeft het er maar 'druk, druk, druk' mee. Toch wijzen de individualisering en de technologie niet alleen op problemen, maar ook in de richting van mogelijke oplossingen. Dan kun je denken aan meer flexibiliteit, meer netwerken, meer gebruik van internet. En om de concurrentie met de moderne vermaaksindustrie aan te kunnen, moet er ook veel aandacht zijn voor een goeie en enthousiaste sfeer.

Open deuren

Na Marike kwamen twee panels aan de beurt: één van jongere en één van oudere leden. Zij kwamen met voorstellen voor vernieuwing die wat meer waren toegespitst op de vakbond. Daarbij bepleitten de jongeren een grotere inzet op individuele belangenbehartiging ten opzichte van bijvoorbeeld CAO-acties. Beide panels toonden zich voorstander van het meer betrekken van (nog)niet-leden bij bondsaangelegenheden. Er waren ook andere voorstellen, zoals een flexiber contributieregeling, maar de discussie daarna ging toch vooral over die twee punten: de verhouding tussen individuele en collectieve inzet en de verhouding tussen leden en niet-leden.
Natuurlijk werd gewezen op de geweldige (ook wervende!) kracht die uitgaat van acties voor gezamenlijke CAO-belangen. En later op de middag bleek een tweederde meerderheid van de aanwezige kaderleden bereid daar ook (nog)niet-leden een grotere rol bij te gunnen. Aan bereidheid om de vakbondsdeuren open te gooien ontbrak het niet!

Bouwstenen

In de discussies na de pauze kwam duidelijk naar voren dat de bond niet alleen worstelt met de interne democratie. Het gaat ook om aantrekkingskracht op nieuwe mensen, hoe je die inschakelt en daarmee een macht kan vormen. De ABVAKABO FNV heeft momenteel tegen de 350.000 leden en wil naar de 400.000. Vooral jongeren en allochtonen zijn moeilijk te winnen. Maar ook het vasthouden van de steeds vrijere hoger geschoolden is geen sinecure. Op het congres in 2010 moet er een nieuwe en moderne ABVAKABO zijn die voor al die groepen een magneet is. Het democratiedebat is daarvoor één van de bouwstenen.

Merkwaardig was dat het woord 'organizing' niet viel deze middag. Met die aanpak, waarbij vrijgestelde sleurders de beweging bij gewone leden tot gelding brengen, is en wordt ondertussen bij verschillende collega-vakbonden de nodige ervaring opgedaan. Kennelijk is dit concept nog niet tot de ABVAKABO doorgedrongen. Of wordt het minder geschikt geacht voor een 'nette' overheidsbond? Het achterliggende idee, dat van de activering van de basis, kwam overigens wel ruimschoots aan bod. Heel voorzichtig werd hier en daar bijvoorbeeld geroepen dat bedrijfsledengroepen daarbij misschien een nuttige functie kunnen vervullen..
Ook merkwaardig was dat er geen woorden werden besteed aan de economische crisis. Terwijl een crisis, met zijn bedreiging van werk en inkomen, normaal gesproken uitstekende argumenten levert om je bij een bond aan te sluiten en zo je belangen te verdedigen. Maar dan moet een bond zijn leden én zijn potentiële leden wel écht willen informeren en activeren. En dan zijn nieuwe regels, nieuwe statuten, nieuwe technieken, nieuwe trucs om mensen te winnen en te binden belangrijk. Maar belangrijker zijn en blijven goede en stevige standpunten waar de belangenstrijd succesvol mee kan worden aangegaan.

Klik hier