Afrika haven, 37.000 banen of stortplaats voor meer afval

De bushokjes schreeuwen het je toe in Amsterdam. De uitbreiding van de havens gaat 37.000 arbeidsplaatsen opleveren. Het ontslag van 315 mensen wordt dan wel een heel vreemd verhaal. Maar hoe zit eigenlijk met die haven zelf?

Daarom hebben we Ruigoord opgezocht, de plek waar de gemeente de Afrikahaven wil graven, en spraken daar met Nicky Oosterbaan, Carina van Groenoord en Wim Muyres. We troffen daar ook Roel van Duyn van De Groenen die zich in de gemeenteraad zowel met de Afrikahaven als de Arbeidspool bezighoudt.

Masterplan

"De Afrikahaven past in het Masterplan Noordzeekanaalgebied, dat is een wensenpakket van het bedrijfsleven. Bij het Masterplan zijn drie grote partijen betrokken: Gemeentelijk Havenbedrijf, Zeehavens IJmuiden BV en Hoogovens Groep BV. Zij willen het gebied grootschalig ontwikkelen om groter te worden dan Rotterdam.

Het Masterplan is eigenlijk een lijst met honderd projekten die het bedrijfsleven graag uitgevoerd zou zien. De kosten voor de de totale infrastruktuur bedragen meer dan 20 miljard gulden. Daarbinnen valt dan de Afrikahaven met een infrastruktuur van 3 miljard. Het gaat over een gebied van 1.480 hektare, de Afrikahaven beslaat 500 hektare.

De gemeente schermt er steeds mee dat de haven te klein is voor nieuwe bedrijven, maar ze kan geen bedrijf noemen dat zich nieuw wil vestigen. Het gekke is dat in de Amerikahaven nog 281 hektare vrij staat. De gemeente zegt dan: 'dat staat niet vrij, want daar hebben bedrijven een optie op'. Dat is onzin. Als bedrijven niets doen met die optie, moeten ze die maar inleveren. Verder staan er allerlei bedrijven die geen kade nodig hebben. De oude ADM wordt nu verkocht aan een amsterdamse pooier. Terwijl daar prima diepwater is voor bedrijven."

Grote bedragen

"Het gekke is ook dat de gemeente die haven uiteindelijk veertig meter diep wil hebben. Maar voor een haven is vijftien meter voldoende. Veel dieper heeft ook geen zin, want die boten moeten nog wel door de sluizen en over de Velzertunnel.

Het Masterplan bevat echter nog een projekt, namelijk het storten van afval. Daar zitten enorme winsten in voor de gemeente. Het Gemeentelijk Havenbedrijf maakt daar nu al driemiljoen winst mee. Eigenlijk is de winst veel groter, omdat de gemeente haar eigen afval niet netjes hoeft te laten verwerken.

Het gaat om grote bedragen. Tussen 1993 en 2008 moet de gemeente vijfmiljoen 'kuub' afval kwijt. Dat kan gestort worden in een put in de haven. Dat kosten 22 gulden 10 per kuub. Daar komt nog eens bij 86 miljoen gulden voor het graven van de Afrikahaven. Een andere manier is: verantwoord laten verwerken voor 35 gulden per kuub, plus 5 gulden transport en 200 miljoen aan infrastruktuur. Zelfs als er geen enkel bedrijf in de Afrikahaven komt, bespaart de gemeente miljoenen.

Gif

Mochten er al bedrijven gevestigd worden, dan zullen ze arbeidsextensief zijn, zoals in Zaandam. Dat betekent veel geluidsoverlast en werk voor weinig mensen. Er is dan sprake van vier arbeidsplaatsen per hektare. Maar het Masterplan spreekt van vijfentwintig arbeidsplaatsen per hektare.

Amsterdam is sowieso smerig bezig met zijn havens. Bij de Amerikahaven wordt keurig gemeten of de koncentraties giftige stoffen in het water niet te hoog zijn. Maar als deze te hoog zijn, is verdunning van het gif het enige dat gedaan wordt. De haven wordt dan doorgespoeld. Het grondwater zou daarbij wel het grootste probleem kunnen worden. Het grondwatersyteem van de Amerikahaven en de Afrikahaven zijn met elkaar verbonden en komt ergens in Geuzenveld naar boven. De kans dat de kinderen die daar dan wonen, nooit buiten kunnen spelen, wordt dan groot."

Vrijen

Roel van Duyn: "Vroeger leek het een gedwongen keuze tussen werkgelegenheid en milieu. Maar een efficiënte haven en werkgelegenheid van kwaliteit zijn goed voor het milieu. Vergeleken met een luchthaven, is een zeehaven beter voor het milieu. Vervoer over water is een goed alternatief. Maar zolang de kerosine belastingvrij wordt verkocht aan de vliegtuigmaatschappijen, is luchttransport aantrekkelijker.

Ik ben voor een haven, maar je moet hem efficiënt gebruiken. Niet heel Nederland vol met havens leggen. Leven wordt dan erg onaangenaam en wreed voor de kinderen. Dan kunnen ze niet meer in de bosjes vrijen.

Ze willen van de Afrikahaven een sterk geautomatiseerde haven maken. Ik ben niet tegen automatisering, maar het mag niet zo zijn dat je de mensen dan maar op straat gooit. Automatisering is alleen zinvol als het begeleid wordt door het eerlijk verdelen van het werk.

De kwestie Ruigoord speelt overal in Nederland. De natuur gaat er aan. Vaak is die kaalslag ook nog overbodig, omdat de grond efficiënter gebruikt kan worden. Je kunt de infrastruktuur beter dubbel gebruiken dan steeds maar uitbreiden. Dat is één van de reden dat we met het aktiekomitee van de havenpool een werkgroep hebben gevormd om te inventariseren hoeveel kades er nog leeg staan."